Πέντε απλοί τρόποι για να διαχειριστούμε τη μοναξιά των εορτών

Η περίοδος των εορτών συνήθως είναι μέρες χαράς, ξεκούρασης και συντροφικότητας, αλλά σε πολλούς ανθρώπους πυροδοτούν και αισθήματα μοναξιάς. Μπορεί να είμαστε ανάμεσα σε φίλους και δικούς μας ανθρώπους και να αισθανόμαστε μόνοι, ή να είμαστε μόνοι και να αισθανόμαστε πλήρεις και ήρεμοι. 

Το άρθρο προτείνει πέντε τρόπους που μπορούν να μας βοηθήσουν εάν αισθανόμαστε μόνοι και μας είναι δύσκολο να το διαχειριστούμε. 

Θέλω να προσθέσω πως πολλές φορές προσπαθούμε να βάλουμε στο αθόρυβο, σε mute τη λύπη και τη μοναξιά. Όμως εάν μπει σε mute μια πτυχή της συναισθηματικής μας εμπειρίας, θα σιγάσουν όλες. Το κουμπί της σίγασης είναι ένα. Καλή Χρονιά 🙂

  1. Να κάνουμε κάτι για τους άλλους
    Οι άνθρωποι ακμάζουμε όταν δίνουμε κάποιο νόημα στην καθημερινότητά μας, όταν εμπλεκόμαστε και συνδεόμαστε σε κοινότητες και προσφέρουμε και όχι μόνο όταν δεχόμαστε. Οι έρευνες που έχουν γίνει για τα οφέλη, την ανακούφιση των συναισθημάτων απομόνωσης και θλίψης που προσφέρει ο εθελοντισμός είναι αμέτρητες. Οι πιθανότητες να βουλιάξουμε στην απόγνωση είναι πολύ λιγότερες όταν κινητοποιούμαστε, όταν κάνουμε και την πιο απλή, απτή δράση. Μη φαντάζεστε κάτι μεγάλο. Μικρές πράξεις καλοσύνης, όπως πχ να εξυπηρετήσουμε έναν γείτονά μας με το να κουβαλήσουμε τα ψώνια, να του ποτίσουμε τα φυτά ή να κουβεντιάσουμε μαζί του για λίγο.  Εάν μας είναι δύσκολο και δεν ξέρουμε τι να προσφέρουμε, απευθυνόμαστε σε οργανώσεις που η δράση τους σημαίνει κάτι για εμάς και που ξέρουν να μας καθοδηγήσουν.   
  2. Να αξιοποιήσουμε τη δημιουργικότητά μας
    Η δημιουργική έκφραση μπορεί να πάρει διάφορες μορφές όπως η ζωγραφική, χειροτεχνίες, γράψιμο, διάφορες δουλειές στο σπίτι που όλο αναβάλουμε.  Εάν αυτό μας είναι δύσκολο μπορούμε να παρακολουθήσουμε μια παράσταση, μια συναυλία, το οποίο θα μας ‘αναγκάσει’ να βγούμε από το σπίτι. Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά δεν είναι συνώνυμες καταστάσεις αλλά συνδέονται. 
  3. Να προκαλέσουμε-να αμφισβητήσουμε τις εσωτερικές μας αφηγήσεις
    Οι μεγάλες προσδοκίες της μαγείας των Χριστουγέννων, η βαθιά, ουσιαστική επαφή με αγαπημένα πρόσωπα τις περισσότερες φορές προκαλούν συναισθήματα απογοήτευσης και ματαίωσης. Ο Δρ. Φλόιντ χρησιμοποιεί και ο ίδιος συχνά την τεχνική της αναπλαισίωσης. Μένουμε σε αυτά που έχουμε και όχι σε αυτά που δεν έχουμε. Σ’ένα οικογενειακό τραπέζι εστιάζουμε σε όσους είναι παρόντες και όχι σε όσους δεν είναι.  Αυτό ισχύει για πολλές καταστάσεις. Ο τρόπος που θα μεταμορφώσουμε την αφήγησή μας -χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα αλλάξουμε τα γεγονότα- μπορεί να γίνει ψυχολογικό εργαλείο που θα ανακουφίσει τον πόνο μας. 

4. Τις στιγμές που είμαστε μόνοι να τις δούμε ως ευκαιρία
Ως ευκαιρία να κάνουμε κάτι που πραγματικά μας ευχαριστεί χωρίς να έχουμε ενοχές γι αυτό. Θα βοηθήσει να ξέρουμε από πριν τι είναι αυτό που μας βοηθάει για να αισθανόμαστε πιο γειωμένοι όταν δεν είμαστε καλά. Θα προσθέσω πως βοηθάει πολύ να ξέρουμε πως τα συναισθήματα εναλλάσσονται και πως δεν διαρκούν για πάντα.   

5. Να αποδεχτούμε τη μοναξιά μας
Η μοναξιά αυτές τις μέρες είναι δύσκολη και για έναν ακόμα λόγο. Νομίζουμε πως μόνο εμείς αισθανόμαστε έτσι. Και ενώ οι στρατηγικές των ειδικών είναι πάντα χρήσιμες και αποτελεσματικές, το πιο αποτελεσματικό είναι η αποδοχή των συναισθημάτων μας. Είναι πολύ σημαντικό να έχουμε επίγνωση των συναισθημάτων μας και να τα αποδεχόμαστε γιατί έτσι καταλαβαίνουμε τι μας συμβαίνει, μας δίνουν πληροφορίες. Τι μου προκαλεί άγχος και τι χρειάζομαι; τι είναι αυτό που με θυμώνει και τι χρειάζομαι; υπάρχει κάτι που εάν αλλάξω στη ζωή μου θα είναι καλύτερα για μένα; 

Ας θυμόμαστε όχι μόνο τώρα, αλλά και πάντα να είμαστε μαλακοί και ευγενικοί με τον εαυτό μας όταν δεν είμαστε καλά και πως το να είμαστε άνθρωποι σημαίνει πως θα υπάρξουν στιγμές που θα παλέψουμε και που θα πονάμε. Όμως η ταλαιπωρία είναι κάτι που μερικές φορές κάνουμε στον εαυτό μας με την άρνηση, την αγανάκτηση, το παράπονο, την αυτολύπηση που περιβάλλεται από τον πόνο. Για να αφήσουμε την ταλαιπωρία, πρέπει πρώτα να επιτρέψουμε και να αποδεχτούμε τον πόνο. 

Ενδείξεις ότι η ψυχοθεραπεία έχει αποτέλεσμα

Μια από τις πιο συχνές ερωτήσεις είναι μετά από πόσο καιρό μπορεί να δει κάποιος αποτέλεσμα με την ψυχοθεραπεία. Είναι μια συνηθισμένη ερώτηση που είναι δύσκολο να απαντηθεί μιας και η διαδικασία και η αλλαγή δεν είναι είναι γραμμική και πολλές φορές μπορεί να μοιάζει με τρενάκι του λούνα παρκ. Παρόλα αυτά υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι η ψυχοθεραπεία έχει αποτέλεσμα:

  • Οριοθετούμαστε με μεγαλύτερη ευκολία χωρίς να αισθανόμαστε συνέχεια ενοχικά
  •  Αποδεχόμαστε πως οι κακές μέρες δεν θα διαρκέσουν για πάντα
  • Δεν κατηγορούμε τον εαυτό μας για όλα όσα συμβαίνουν
  • Αρχίζουμε να αναγνωρίζουμε και να αισθανόμαστε χαρούμενοι και ίσως περήφανοι για όσα έχουμε καταφέρει
  • Αναγνωρίζουμε τι πυροδοτεί τα θέματά μας
  • αρχίζουμε και αποδεχόμαστε όλα μας τα συναισθήματα και μπορούμε να τα ονομάζουμε και να τα εκφράζουμε χωρίς να φοβόμαστε
  • αποκτάμε περισσότερες δεξιότητες για να ανταπεξερχόμαστε στην καθημερινότητά μας
  • κρίνουμε λιγότερο τον εαυτό μας και τους άλλους και γενικά ασχολούμαστε περισσότερο με τη δική μας ζωή
  • παίρνουμε αποφάσεις για τον εαυτό μας χωρίς να ρωτάμε τη γνώμη των άλλων και νιώθουμε ελεύθεροι
  • μαθαίνουμε νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους επικοινωνίας και χαιρόμαστε όταν τους χρησιμοποιούμε
  • μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε τη δυσφορία μας με τρόπους πιο υποστηρικτικούς από παλιά
  • τα όποια συμπτώματα αρχίζουν να υποχωρούν και μαθαίνουμε να φροντίζουμε τον εαυτό μας  

Εργαλεία της ψυχής

Το ντοκιμαντέρ αυτό, επιβεβαιώνει το πόσο πολύ η θεραπευτική σχέση έχει γίνει πλέον κομμάτι της ποπ κουλτούρας καθώς γύρω από αυτήν βλέπουμε να χτίζονται λογοτεχνικές και κινηματογραφικές αφηγήσεις. Το γεγονός αυτό δείχνει αφενός ότι αυτή η σχέση είναι αντιληπτή από το ευρύ κοινό ως εξαιρετικά σημαντική και αποτελεί κλειδί για τη θεραπεία, αφετέρου όμως, η μυθοποίησή της δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για τη δημιουργία μύθων και λανθασμένων αντιλήψεων για τη σχέση αυτή.

O ηθοποιός Jonah Hill κάνει χρόνια ψυχοθεραπεία με τον ψυχίατρο Phil Stutz ο οποίος μαζί με τον M. Barry έγραψαν ένα βιβλίο -στα ελληνικά έχει τίτλο “τα εργαλεία της ψυχής”- όπου με διάφορες ασκήσεις-μεθόδους μετατρέπουν τα προβλήματα σε εργαλεία που εισχωρούν στη δύναμη του ασυνείδητου και -σύμφωνα με την περιγραφή στο οπισθόφυλλο του βιβλίου- τα εμπόδια γίνονται ευκαιρίες για να βρούμε δύναμη και κουράγιο, αποφασιστικότητα και δημιουργικότητα.

Στο ντοκιμαντέρ μας παρουσιάζονται αυτά τα εργαλεία αλλά κυρίως παρακολουθούμε να αποκαλύπτουν πτυχές της καταγωγής τους, των οικογενειών τους, των σχέσεων και των αντιλήψεων για τον εαυτό τους που τους απασχολούν και τους επηρεάζουν μέχρι και σήμερα.

Είναι σύντομο και έχει ενδιαφέρον. Προσωπικά σε κάποια σημεία συγκινήθηκα, σε άλλα σκέφτηκα τη σχέση μου με τον δικό μου ψυχοθεραπευτή και σε άλλα βάρυνα.

Ο λόγος που επέλεξα αυτό το απόσπασμα (το οποίο δυστυχώς δεν κατάφερα να ανεβάσω εδώ αλλά μπορείτε να πατήσετε εδώ) είναι γιατί αυτό που βλέπω πολύ συχνά στους θεραπευόμενούς μου αλλά και γενικά παρατηρώ, είναι η διαδεδομένη αντίληψη πως η επιτυχία και η ευτυχία-σε όλους τους τομείς και για το οτιδήποτε- είναι γραμμική. Πρόκειται φυσικά για μια διαστρεβλωμένη αντίληψη που μπλοκάρει και παραλύει όλους τους ανθρώπους όταν έχουμε την προσδοκία πως αυτή τη φορά, τα πράγματα θα είναι διαφορετικά, πιο ξεκούραστα, πως δεν θα χρειαστεί να παλέψουμε και πως κάποτε αυτό θα σταματήσει.

Όπως λέει και ο Stutz, το μόνο σίγουρο είναι πως τρια πράγματα θα μας ακολουθούν για πάντα: “ο πόνος, η αβεβαιότητα, η συνεχής δουλειά” και κανείς δεν είναι ποτέ ελεύθερος από αυτά.

βγες από το κεφάλι σου

Πόσο μας βοηθάει να σκεφτόμαστε υπερβολικά ή να υπεραναλύουμε μια κατάσταση ή μια συμπεριφορά και να ανακυκλώνουμε τις ίδιες σκέψεις ξανά και ξανά;  Είναι αλήθεια πως η εμπειρία είναι πολύτιμος δάσκαλος και η εφαρμογή της σ’ένα τρέχον πρόβλημα μπορεί να είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο. Ωστόσο, το να εστιάζω στο μετά ή στο πριν και μάλιστα εμμονικά, κάθε άλλο παρά βοηθητικό είναι. Τα συναισθήματα ανησυχίας και φόβου μεγαλώνουν και συνοδεύονται από συμπεριφορές αναποφασιστικότητας και παράλυσης.

Το πιο ισχυρό αντίδοτο στις συνεχόμενες και ατελείωτες σκέψεις που δεν βγάζουν πουθενά, είναι  η ικανότητα να είμαστε παρόντες στο εδώ και τώρα. Αυτή μας η ικανότητα περιορίζεται σημαντικά από όλους τους συναισθηματικούς μαγνήτες όχι μόνο του παρελθόντος, αλλά και του μέλλοντος: το φόβο, την αγάπη, τη ντροπή, τη λύπη, τη φαντασία. Το να μένουμε στο τώρα είναι κάτι που μαθαίνεται. Όταν είμαστε παρόντες στο τώρα, έχουμε πολύ λιγότερες πιθανότητες να μπούμε σε φαύλο κύκλο σκέψεων του στυλ “τι θα γινόταν εάν” ή “τι να εννοούσε όταν είπε αυτό”.

To εδώ και τώρα εμπεριέχει τα πάντα. Αναμνήσεις, όνειρα, σκέψεις, προγραμματισμός, στοχασμός. Κάποιες δραστηριότητες που θα μας βοηθήσουν να φύγουμε από τις σκέψεις μας και να μείνουμε στο εδώ και τώρα είναι οι παρακάτω.
Καλό Σαββατοκύριακο.

Γονείς του εαυτού μας

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν, αλλά μπορούμε να αποκτήσουμε τις ικανότητες που θα μας επιτρέψουν να πειραματιστούμε με τις προκλήσεις του “εδώ και τώρα” που ως παιδιά στο “εκεί και τότε” δεν μπορούσαμε και δεν ήταν και δουλειά μας να το κάνουμε. Ένας από τους τρόπους είναι να γίνουμε γονείς του εαυτού μας. Για αρχή μπορούμε να κάνουμε ένα υποθετικό σενάριο. Εάν βλέπαμε ένα μικρό παιδί -το δικό μας ή κάποιου φίλου- να κάθεται κάπου μόνο του και να κλαίει, τι θα του λέγαμε; Κλάψε δεν πειράζει; Δεν θα ρωτάγαμε με ήρεμο και γλυκό τρόπο τι έχει και γιατί κλαίει; εάν χρειάζεται κάτι; Δεν θα το κρατούσαμε από το χέρι να το πάμε κάπου να κάτσει και να ξεκουραστεί; 

Με τον ίδιο τρόπο θα μιλήσουμε και θα φερθούμε και στον εαυτό μας -στο εσωτερικό μας παιδί- όπως θα μιλήσουμε σ’ένα παιδί κουρασμένο, φοβισμένο και ταλαιπωρημένο.
Με το να δώσουμε στον εαυτό μας αυτό που δεν πήραμε όταν έπρεπε να το πάρουμε.

Τα παιδιά δυστυχώς έχουν ‘ταλέντο΄να υπομένουν και αυτό γιατί δεν έχουν εναλλακτικές λύσεις μιας και εξαρτώνται από κάποιον μεγαλύτερο. Όμως, ως ενήλικας, το ίδιο παιδί είναι απαραίτητο και εφικτό να έρθει σε επαφή με τις πηγές στήριξης που έχει. Δείτε το παρακάτω βίντεο

https://www.youtube.com/watch?v=ZBXZojt6dpMXZojt6dpM

Άσκηση για το σπίτι

Είναι μια καλή εποχή για να ξαναμπούμε όλοι σε ρυθμό, οπότε σήμερα, μια άσκηση αρκετά ευχάριστη και απλή:

– Σκεφτείτε μια φορά που κάποιος σας είπε όχι. Πώς αντιδράσατε; Θα μπορούσατε να είχατε αντιδράσει διαφορετικά;
– Σκεφτείτε μια φορά που θέλατε να πείτε όχι, αλλά δεν το κάνατε. Πώς θα μπορούσατε να είχατε οριοθετηθεί;
– Με τι τρόπο πιστεύετε ότι οι κοντινοί σας άνθρωποι θα ανταποκριθούν στα όριά σας; βασίζεται σε γεγονότα ή σε δικές σας υποθέσεις; τι έχει συμβεί στο παρελθόν και σας κάνει να το σκέφτεστε αυτό;
– Πιστεύετε πως χρειάζεστε σε κάποιο τομέα καλύτερη οριοθέτηση αυτό τον καιρό; (επαγγελματικά, οικογενειακές σχέσεις, φιλία, προσωπική ζωή)

Η μηχανή του χρόνου

Ένας από τους μεγαλύτερους υπαρξιακούς πόνους είναι ο τρόπος που έχουμε συμπεριφερθεί κατά καιρούς στον εαυτό μας. Όταν μπορούμε πλέον να δούμε πόσο, ορισμένες φορές, δεν μας υποστηρίξαμε, δεν πήραμε ούτε εμείς οι ίδιοι το μέρος μας, ποιο ήταν το κόστος της έλλειψης αυτογνωσίας και πόσο φανταστικά θα ήταν να μπορούσαμε να φτιάξουμε μια μηχανή του χρόνου, να επιστρέψουμε στο τότε και να διορθώσουμε όλα τα λάθη μας.

Τότε θα τα κάναμε όλα σωστά. Θα δίναμε τις κατάλληλες απαντήσεις σε όλους εκείνους που ήταν προσβλητικοί απέναντί μας, θα λέγαμε στους 17χρονους εαυτούς μας πόσο πολύ αξίζουμε χωρίς να φοβόμαστε να πλησιάσουμε τον άνθρωπο που μας άρεσε, δεν θα ξοδεύαμε πολύτιμα χρόνια νιώθοντας μόνοι χωρίς να πιστεύουμε ούτε λίγο στον εαυτό μας, στα τριάντα μας θα γνωρίζαμε πως ο τρόπος που επιλέγουμε συντρόφους έχει να κάνει με την ιστορία μας. Θα ήταν όλα καλύτερα.

Πόσο ωραία θα ήταν η μηχανή να μας πήγαινε έστω δέκα ή έστω πέντε χρόνια πίσω.
Πόσο άδικο να το λέμε αυτό στον εαυτό μας. Τότε, ως ανήλικοι, κάναμε το καλύτερο που μπορούσαμε, σε σχέση με αυτό που ήμασταν και στις συνθήκες που ζούσαμε.

Ως παιδιά δεν είχαμε επιλογές. Είναι άδικο και άτοπο να κρίνουμε τις αποφάσεις, τις επιλογές που κάναμε τότε, με την εμπειρία που έχουμε τώρα, ως ενήλικες.

 Το πιο ισχυρό αντίδοτο στο παρελθόν είναι η ικανότητα να είμαστε παρόντες στο εδώ και τώρα. Και στο τώρα έχουμε επιλογές.

Επτά λάθος ερμηνείες που κάνουμε για τους άλλους

Το να καταλαβαίνουμε τους άλλους δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση. Κανένας δεν έχει την ικανότητα να διαβάζει τη σκέψη και αρκετές φορές τα συμπεράσματα που βγάζουμε για τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις προθέσεις των άλλων είναι λανθασμένα ή απλά προβολές. Τα πιο συνηθισμένα λάθη που κάνουμε και αφορούν τους άλλους είναι:

1. Οι άλλοι μας συμπαθούν περισσότερο από όσο φανταζόμαστε

Πολλές φορές όταν συζητάμε με κάποιον που δεν γνωρίζουμε καλά ανησυχούμε για την εντύπωση που κάναμε. Αναρωτιόμαστε αν είμασταν βαρετοί, μήπως μιλήσαμε πολύ και μοιραστήκαμε πολλά για εμάς. Πολλές φορές προβάλουμε στους άλλους δικές μας σκέψεις και συναισθήματα.

2. Το να μιλάμε με αγνώστους είναι πιο ευχάριστο από όσο νομίζουμε

Μπορεί να μην είναι μόνο ευχάριστο αλλά γνωρίζοντας πως δεν θα ξαναδούμε τον άλλον ίσως να μη μας νοιάζει τόσο πολύ για το τι εντύπωση θα κάνουμε και απλώς θα απολαύσουμε τη συζήτηση.

3. Οι άλλοι δεν παρατηρούν πάντα αυτό που θέλουμε να κρύψουμε

Η αλλιώς “ το φαινόμενο του προβολέα” δηλαδή όταν πιστεύουμε πως όλα τα φώτα είναι πάνω μας και ανά πάσα στιγμή και κάθε λάθος θα γίνει αμέσως αντιληπτό από τους άλλους. Βοηθάει να θυμόμαστε πως δεν ασχολούνται όλοι μαζί μας και πως δεν είμαστε το κέντρο του κόσμου.

4. Οι άλλοι μας κρίνουν λιγότερο αυστηρά από όσο πιστεύουμε

Έχουμε την τάση να εστιάζουμε στα λάθη μας γι’αυτό και πιστεύουμε πως και οι άλλοι θα κάνουν το ίδιο. Αλίμονο εάν κρίνουμε έναν άνθρωπο από μια κακή μέρα που μπορεί να έχει και όχι από την ευρύτερη εικόνα και συμπεριφορά του.

5. Δεν είμαστε τόσο διάφανοι όσο πιστεύουμε

Εάν θέλουμε να ξέρουν οι άλλοι τα συναισθήματα και τις ανάγκες μας πρέπει να τα μοιραζόμαστε και όχι να περιμένουμε να καταλάβουν και να θυμώνουμε που δεν καταλαβαίνουν. Η άγνοιά τους δεν είναι ένδειξη αδιαφορίας αλλά ένδειξη της δυσκολίας ή του φόβου που έχουμε να επικοινωνούμε.

6. Οι άνθρωποι εκτιμούν ένα κομπλιμέντο περισσότερο από όσο φανταζόμαστε

Μια αυθεντικά καλή κουβέντα μας κάνει να νιώθουμε καλά. Γιατί αποφεύγουμε να τη λέμε; Θα δώσω μια θετική ερμηνεία -που φυσικά δεν ισχύει για όλους- αλλά γιατί υποτιμάμε πόσο ωραία μπορεί να αισθανθεί κάποιος και υπερεκτιμάμε πόσο αμήχανα μπορεί να αισθανθεί με ένα κομπλιμέντο.

7. Δεν είμαστε οι μόνοι που δεν έχουμε κανονίσει κάτι για το Σαββατόβραδο γιατί δεν βρίσκαμε την παρέα που θέλαμε

Αρκετοί νιώθουμε λιγότερο σίγουροι για την κοινωνική μας ζωή συγκριτικά με άλλους τομείς και τα κοινωνικά δίκτυα πιθανότατα να διαιωνίζουν αυτή την πεποίθηση. Πιστεύουμε πως οι άλλοι έχουν πιο έντονη κοινωνική ζωή που την απολαμβάνουν κιόλας.

Πώς να παρακολουθούμε τις ειδήσεις χωρίς να πέφτουμε σε απόγνωση

Η ειδησεογραφία -ειδικά τους τελευταίους μήνες- μπορεί να συντρίψει ακόμα και έναν γειωμένο άνθρωπο. Είναι απόλυτα φυσιολογικό και αναμενόμενο να έχουν πυροδοτηθεί μια ποικιλία συναισθημάτων σε όλους μας. Φόβος, άγχος, θλίψη, απογοήτευση, θυμός, ακόμα και ενοχή. Γίνεται όμως να παραμένουμε γειωμένοι και ήρεμοι όταν ακόμα και το να εμφανιζόμαστε κάπου έχει γίνει “δουλειά” πλήρης απασχόλησης με αρκετά logistics και πρέπει; Η Jenny Taitz -κλινική ψυχολόγος- στο παρακάτω άρθρο μας εξηγεί τους επτά τρόπους-στρατηγικές που εκείνη και οι θεραπευόμενοί της βασίζονται και που μας βοηθάνε να παραμένουμε σε επαφή με τον εαυτό μας, χωρίς να μας πλημμυρίζουν τα έντονα συναισθήματα.

1. Ονοματοδότηση των συναισθημάτων
Εάν μπορούμε να ονομάζουμε και να διακρίνουμε το συναίσθημα που βιώνουμε κάθε στιγμή, τότε μπορούμε να μειώσουμε την ισχύ του στο σώμα και τον εγκέφαλό μας. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι να κορυφωθούν. Το να είμαστε σε επαφή με τα συναισθήματα σημαίνει πως έχουμε επίγνωση και μπορούμε να παρακολουθούμε την έντασή τους πριν φτάσουμε να συμπεριφερόμαστε με ένταση. (είναι όπως όταν μαθαίνουμε στα παιδιά τρόπους συμπεριφοράς, λέγοντας “μπορείς να είσαι θυμωμένη αλλά δεν μπορείς να με χτυπάς”)

2. Επιτρέπουμε στον εαυτό μας να βιώνει όλα τα συναισθήματα
Όταν προσπαθούμε να αποφύγουμε τα συναισθήματά μας, γίνονται πιο έντονα. Όταν επηρεαζόμαστε από μια είδηση, μπορούμε να σταθούμε λίγο και να παρατηρήσουμε τι σκεφτόμαστε και με τι τρόπο αυτές οι σκέψεις επηρεάζουν το σώμα μας. π.χ. αισθανόμαστε κάποια ενόχληση; κάποιο σφίξιμο; Μετά, αφού θα έχουμε επίγνωση του τι αισθανόμαστε θα ρωτήσουμε τον εαυτό μας “τι χρειάζομαι τώρα;”. Επιλέγουμε να κάνουμε αυτό που είναι πιο βοηθητικό για εμάς εκείνη τη στιγμή. Να μην ξεχνάμε πως τα συναισθήματα δεν είναι γεγονότα και μπορούν να αυξομειώνονται γρήγορα. 


3. Να εξασκήσουμε διαφορετικούς τρόπους ενσυναίσθησης
Εδώ μας προτείνεται να μην ταυτιζόμαστε υπερβολικά με τον πόνο των άλλων και είναι κάτι σωστό γιατί έτσι δεν θα μπορούμε να προσφέρουμε καμία βοήθεια. Είναι ακριβώς αυτό που λένε στις πτήσεις. Πρώτα φοράμε το δικό μας σωσίβιο και μετά βοηθάμε τον διπλανό μας. Διαφορετικά θα χαθούμε και οι δυο.

4. Δράση
Να βρούμε τρόπους να προσφέρουμε βοήθεια ή καλύτερα να απευθυνθούμε κάπου που θα ξέρουν να μας καθοδηγήσουν.  Οι πιθανότητες να βουλιάξουμε στην απόγνωση είναι πολύ λιγότερες όταν κινητοποιούμαστε, όταν κάνουμε μια απλή, απτή δράση. Εθελοντισμός και δράση είναι ακόμα και η μισή ώρα την εβδομάδα από τον χρόνο μας που θα προσφέρουμε κάπου. Το μόνο που χρειάζεται είναι δέσμευση και συνέπεια.
Οι άνθρωποι ακμάζουμε όταν δίνουμε κάποιο νόημα στην καθημερινότητά μας, όταν εμπλεκόμαστε και συνδεόμαστε σε κοινότητες και προσφέρουμε και όχι μόνο όταν δεχόμαστε.

5. Να σκεφτόμαστε τις λέξεις που χρησιμοποιούμε
Μπορεί να έχουμε την τάση να χρησιμοποιούμε δραματικές εκφράσεις για να περιγράψουμε το συναίσθημά μας και ειδικά στα κοινωνικά δίκτυα, όμως, οι σκέψεις, οι λέξεις και το νόημα που δίνουμε καθορίζουν το συναίσθημά μας και ως εκ τούτου τη δράση μας-τη συμπεριφορά μας. Μπορούμε για παράδειγμα αντί να πούμε “ο κόσμος καταρρέει”, να πούμε “θέλω να κάνω κάτι για όλο αυτό που συμβαίνει και να συνεισφέρω και εγώ στην ανακούφιση, επίλυση, καλυτέρευση”. 

6. Να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας μια συμπεριφορά ή δράση που θα μας προσφέρει χαρά
Για να καταφέρουμε να επανερχόμαστε στον εαυτό μας μετά από δύσκολα γεγονότα πρέπει να έρθουμε σε επαφή με τις πηγές στήριξης που έχουμε, όσο μικρές και αν είναι αυτές. Αλλά αυτό, δεν είναι κάτι που γίνεται από μόνο του. Δεν γίνεται να περιμένουμε το περιβάλλον να ‘έρθει’ σε εμάς, χρειάζεται εμείς να κινητοποιηθούμε. Η επιλογή να συνδεόμαστε με ανθρώπους που μας εμπνέουν ή που προσπαθούν να βελτιώσουν την καθημερινότητά τους, η ενασχόληση με κάποια δραστηριότητα που μας ευχαριστεί, ακόμα και να μένουμε στις στιγμές που μας δίνουν χαρά (ο πρώτος καφές της ημέρας, το κατοικίδιό μας, ένας φίλος). Είναι αυτό που έγραψα στην αρχή. η ηρεμία στην καθημερινότητά μας έχει γίνει “project” με αρκετά logistics αλλά, όταν η καθημερινότητα κατακλύζεται από τραγικές ειδήσεις, εύκολα μπορούμε να ξεχνάμε τα καλά που υπάρχουν στη ζωή μας. 

7. Να σεβόμαστε τα όριά μας χωρίς να χάνουμε την επαφή μας με τα προβλήματα και τον πόνο
Θα μας βοηθήσει να ενημερωνόμαστε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας αντί να βλέπουμε συνέχεια ειδήσεις. Εξίσου σημαντικό είναι να συνεχίζουμε να ενημερωνόμαστε για τα θέματα που μας ενδιαφέρουν ακόμα και αν έχει μειωθεί η ροή των ειδήσεων για αυτό το θέμα. Αισθανόμαστε έντονο πόνο και μετά ξεχνάμε. Ας δώσουμε στον εαυτό μας την άδεια να βιώνει όλα τα συναισθήματα. Είναι και ο μόνος τρόπος να μπορούμε να επισκεφτούμε ένα νεκροταφείο χωρίς να χτίσουμε σπίτι εκεί. 

Ξεπερνιούνται οι απώλειες;

“Είναι χαζό. Θα έπρεπε να το είχα ήδη ξεπεράσει. δεν γίνεται να μιλάω συνέχεια για το ίδιο θέμα δεν είναι φυσιολογικό. Δεν μου αρέσει να είμαι αυτός που δεν μπορεί να το ξεπεράσει”. Μια πολύ συχνή φράση που όλοι έχουμε πει για απώλειες που μας έχουν πληγώσει και δυσκολευόμαστε να ξεπεράσουμε.

Η αλήθεια είναι πως υποφέρουμε περισσότερο γιατί είμαστε προσκολλημένοι στην ιδέα ότι πρέπει να ξεπερνάμε οριστικά τις απώλειές μας. Υποφέρουμε περισσότερο γιατί έχουμε την προσδοκία να τις ξεπεράσουμε αφού έχουμε περάσει τα στάδια της οδύνης που έχουμε διαβάσει τόσα πολλά γι’αυτά.  Όταν δεν γίνεται έτσι τότε νιώθουμε πως κάνουμε κάτι στραβά ή βασικά κάτι δεν πάει καλά με εμάς. έχουμε πρόβλημα. Έτσι έχουμε να αντιμετωπίσουμε δυο θέματα: την οδύνη του γεγονότος και την τυραννία του πρέπει να το είχαμε ήδη ξεπεράσει.

Η Ελίζαμπεθ Κιούμπλερ Ρος, ήταν η πρώτη που μίλησε για τα πέντε διαδοχικά ψυχολογικά στάδια που βίωναν οι ασθενείς που πέθαιναν από κάποια ανίατη ασθένεια, με τελευταίο αυτό της αποδοχής. Αργότερα τα στάδια αυτά άρχισαν να χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν το βίωμα και όσων πενθούσαν.

Όμως, για τον άνθρωπο που πεθαίνει υπάρχει ένα τέλος που όμως αυτό δεν ισχύει για εκείνον που πενθεί. Αυτός συνεχίζει να ζει, και όσο ζει υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο να νιώσει οδύνη. Βεβαίως μέσα από τη διεργασία του πένθους αισθανόμαστε καλύτερα ωστόσο μπορεί η στεναχώρια μας να εξαλειφθεί εντελώς;

Κάποιοι, αν κρίνουμε από την βιβλιογραφία για το θέμα, υπόσχονται το οριστικό ξεπέρασμα της οδύνης. Με μια γρήγορη αναζήτηση θα βρείτε αμέτρητα βιβλία που σχεδόν όλα υπόσχονται ανάρρωση από το πένθος. Ένας άνθρωπος που υποφέρει και διαβάσει αυτούς τους τίτλους θα υποθέσει πως το πένθος είναι κάτι που διορθώνεται. Πως μπορεί να ξεμπερδέψει μια και καλή με αυτό. Αυτή η προσδοκία είναι ο σίγουρος τρόπος για να οδηγηθεί κάποιος στην απέχθεια για τον εαυτό του και στην απόγνωση.

Θα ήταν ωραία να γίνεται αυτό, να μην ήταν απλά μια φαντασίωση, μια αφήγηση που λέει ότι μπορούμε να αγαπήσουμε, να υποστούμε την απώλεια, να υποφέρουμε και μετά να κάνουμε κάτι που θα δώσει οριστικό τέλος στη λύπη μας. Θα ήταν ωραία να γίνεται γιατί ξέρουμε, πως η οδύνη μπορεί να μας αιφνιδιάσει αν πάσα στιγμή και να διαταράξει την ηρεμία μας.