Leave the gaslight on

Το 2018 το gaslighting ήταν υποψήφια ως η πιο δημοφιλής λέξη της χρονιάς. Πρόκειται για  μια συμπεριφορά χειραγώγησης που έχει στόχο την υπονόμευση της πραγματικότητας ενός ανθρώπου με το να του αρνούνται όσα θυμάται από ένα περιστατικό ή συνομιλία, να μην πιστοποιούν την εγκυρότητα των συναισθημάτων του, να τον αγνοούν όταν εκφράζει παράπονα και να να τον αντιμετωπίζουν με ασέβεια. Ουσιαστικά του αρνούνται όλη του την πραγματικότητα, μέχρι να υποκύψει και να υιοθετήσει αυτή που του προβάλλουν.

Τη λέξη την ξέρουμε ήδη από την Οσκαρική ταινία του 1944 με τίτλο Gaslight (ουσιαστικά από το 1938 που γράφτηκε το θεατρικό έργο)  όπου παρακολουθούμε τις προσπάθειες ενός άνδρα να αποσπάσει από τη γυναίκα του την περιουσία της κάνοντάς την να αμφισβητήσει τη λογική της, αρνούμενος γεγονότα, πράξεις και λόγια που της είπε.

Σε μια χαρακτηριστική σκηνή ο πρωταγωνιστής έχει ρυθμίσει τον φωτισμό του σπιτιού έτσι ώστε να τρεμοπαίζει. Όταν η σύζυγός του ρωτά γιατί τα φώτα τρεμοπαίζουν, εκείνος επιμένει πως δεν συμβαίνει κάτι και πως όλα είναι στο μυαλό της.

Το gaslighting δεν παρατηρείται μόνο ανάμεσα σε δυο συντρόφους αλλά δυνητικά μπορεί να υπάρξει σε κάθε είδους σχέση. Επαγγελματική, φιλική, οικογενειακή, όταν για παράδειγμα  ένας γονιός αρνείται το βίωμα του παιδιού του και του λέει ότι όσα θυμάται είναι αποκυήματα της φαντασίας του.

Επειδή μιλάμε για μια κακοποιητική συμπεριφορά η οποία μπορεί να έχει τραυματικές επιπτώσεις σε όσους την υφίστανται και συμβαίνει πολύ συχνά, θα διαβάζετε αρκετά για το θέμα.

Κάποιες ενδείξεις που μας βοηθάνε να καταλάβουμε ότι κάποιος χειραγωγείται (gaslighting) μέσα σε μια σχέση

  • Αναρωτιέστε πολύ συχνά “Είμαι πολύ ευαίσθητη/ευαισθητος”;
  • Νιώθετε συνέχεια ένα μπέρδεμα μέσα στη σχέση
  • Απολογείστε συνέχεια
  • Δεν καταλαβαίνετε γιατί δεν είστε πιο χαρούμενοι ενώ ο/η σύντροφός σας έχει όλα τα χαρακτηριστικά που θα θέλατε
  • Πολλές φορές δικαιολογείτε τη συμπεριφορά του/της συντρόφου σας
  • Αισθάνεστε πως κάτι δεν πάει καλά αλλά δεν ξέρετε τι
  • Αρχίζετε και λέτε ψέματα γιατί φοβάστε πως κάτι θα γίνει και θα νιώσετε υποτίμηση
  • Δυσκολεύεστε να πάρετε ακόμα και μικρές αποφάσεις
  • Αναρωτιέστε εάν είστε αρκετοί και αμφισβητείτε συνέχεια τον εαυτό σας

Το gaslighting δεν είναι απλά μια καινούργια λέξη. Δεν πρόκειται για μόδα. Είναι και μέρος του τρόπου με τον οποίο αποκτούμε πληροφορίες. Το ενημερωτικό δελτίο του δημοσιογράφου Anderson Cooper έχει μια σειρά με τίτλο “We will leave the gaslight on for you” αφιερωμένο στα ψέματα των πολιτικών.

Το ίδιο μας ενώνει αλλά η επαφή μας με το διαφορετικό μας ‘μεγαλώνει

βιωματική άσκηση

Μικρή βιωματική άσκηση

Ο πιο σίγουρος τρόπος για να μάθει κάποιος κάτι είναι η βιωματική μάθηση και ένας τρόπος είναι και μέσω των βιωματικών ασκήσεων όπως λέγονται.

Μια από αυτές -οι οποίες απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και σε περιβάλλοντα από εκπαιδευτικά μέχρι εργασιακά- είναι να ζητήσουμε από μια ομάδα ανθρώπων οι οποίοι δεν γνωρίζονται μεταξύ τους -ή έστω γνωρίζονται λίγο- να συστηθούν στους άλλους της ομάδας.

Να πουν το όνομά τους και κάτι για εκείνους -όχι χαρακτηριστικό της ταυτότητάς τους-. Αργότερα ζητάμε να διαλέξουν κάποιον από την ομάδα που θεωρούν πως έχουν κάτι κοινό και να συζητήσουν για λίγη ώρα γι’αυτό που τους έφερε-τράβηξε κοντά. Στη συνέχεια, θα πρέπει να διαλέξουν εκείνον που δεν θα διάλεγαν και να μιλήσουν μαζί του γι’αυτό που τους φάνηκε διαφορετικό.

Όταν καθίσουμε πάλι στον κύκλο -λέω κύκλος γιατί στις ψυχοθεραπευτικές και βιωματικές ομάδες καθόμαστε κυκλικά- μας ενδιαφέρει να μοιραστούν την εμπειρία τους σε σχέση με απλά ερωτήματα όπως «πόσο όμοιος ήταν ο όμοιος», «πόσο διαφορετικός ήταν ο όμοιος», «τελικά πόσο διαφορετικός ήταν ο διαφορετικός», «πόσο όμοιος ήταν ο διαφορετικός».

Μ’αυτό τον τρόπο θα έχουν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με το ίδιο και το διαφορετικό, να δουν πως είναι με το διαφορετικό. Τι τους προκαλεί; τι είναι αυτό που τους φοβίζει; να δουν τυχόν προκαταλήψεις που έχουν. Κυρίως όμως θα έρθουν σε επαφή με τις προβολές που κάνουμε οι άνθρωποι όταν συναντάμε κάποιον που δεν γνωρίζουμε και με την αλήθεια της φράσης «μέσα στο διαφορετικό συναντώ τον εαυτό μου και μέσα στο ίδιο συναντώ τον άλλο».

Πώς αντιδρούμε στον εκφοβισμό

Το άρθρο που μπορείτε να διαβάσετε εδώ αναφέρεται στον εκφοβισμό και τις διαστάσεις που έχει πάρει τελευταία μιας και ζούμε σε μια εποχή βαθιάς πόλωσης που ο τόνος του δημόσιου λόγου έχει γίνει πιο ανταγωνιστικός και επιθετικός. Μετέφρασα μέρος του άρθρου. Για τους τρόπους που αντιμετωπίζουμε τον εκφοβισμό, αφήνοντας το κομμάτι της ερμηνείας και του ναρκισσισμού. Η ερμηνεία δεν είναι κάτι απλό και η ναρκισσιστική διαταραχή είναι μεγάλο θέμα. Πιστεύω πως όταν είμαστε αποδέκτες κακοποιητικής συμπεριφοράς είναι σημαντικό να ξέρουμε απλούς και πρακτικούς τρόπους να την αντιμετωπίσουμε.

Άνθρωποι με αυτού του είδους κακοποιητικής συμπεριφοράς είναι αυτοί που προσπαθούν να εκφοβίσουν άλλους ανθρώπους, συχνά επανειλημμένα, τους οποίους βλέπουν ως αδύναμους ή ευάλωτους. Σύμφωνα με το άρθρο, αυτοί που εκφοβίζουν έχουν τέσσερα χαρακτηριστικά προσωπικότητας -τα οποία αναφέρονται ως σκοτεινή τετράδα- που συμβαίνουν συχνά μαζί: τάση για χειραγώγηση, έλλειψη ενσυναίσθησης και προθυμία για ανάληψη ρίσκου, τάση να αντλεί ευχαρίστηση από την πρόκληση πόνου σε άλλους και εμμονή με τον εαυτό και την αίσθηση ότι είναι καλύτεροι από άλλους ανθρώπους.

Όταν λοιπόν είστε αποδέκτης εκφοβισμού μπορείτε να κάνετε τα παρακάτω:
Κατ ‘αρχάς, σιγουρευτείτε πως είστε ασφαλείς. Εάν όχι, καλέστε την ασφάλεια ή την αστυνομία. Καταγράψτε τη συμπεριφορά εκείνου που σας εκφοβίζει. Αυτό θα σας βοηθήσει εάν χρειάζεστε αποδεικτικά στοιχεία και θα σας αποτρέψει από το να αμφισβητήσετε τον εαυτό σας ή να σας αμφισβητήσουν.

Μην εμπλακείτε. «Η μόνη νικηφόρα κίνηση είναι να μην παίξουμε αυτό το παιχνίδι», λέει η Laurie Helgoe, κλινική ψυχολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Fragile Bully». Εάν μπείτε σε αντιπαράθεση αυτό θα ενθαρρύνει τον εκφοβιστή, ο οποίος θα ανταποκριθεί με το να επιτεθεί ακόμα περισσότερο.

Μην αφήσετε την κακοποιητική συμπεριφορά να καταλάβει χώρο στο μυαλό σας. Προσπαθήσετε να περιορίσετε το πόσο σκέφτεστε ή μιλάτε γι αυτόν τον άνθρωπο σε άλλους. Αποκλείστε τον/την από όλα τα κοινωνικά δίκτυα. Είναι ένας τρόπος να βάλετε όριο.

Αποδεχτείτε ότι δεν πρόκειται να αλλάξετε τον άνθρωπο και φυσικά δεν είναι δική σας δουλειά να κάνετε τέτοια πράγματα. Δεν είναι κανενός δουλειά. Μην κατηγορείτε τον εαυτό σας -ποτέ μη δεχτείτε σχόλια “μήπως όμως και εσύ είπες κάτι που τον/την θύμωσε;”- και μην παίρνετε προσωπικά τη συμπεριφορά. Απλά εκείνη τη στιγμή βρήκε εσάς ως στόχο. Ο τρόπος που θυμώνουμε έχει να κάνει με δικά μας θέματα και είναι ευθύνη μας να τα διαχειριστούμε.

Φανταστείτε την αντίδρασή σας. Θέλετε να του/της την πείτε; Nα τον χτυπήσετε και να τον αφήσετε αναίσθητο; Κάντε τα όλα εικόνα, μαζί και την έκφραση του και μην κάνετε τίποτα από όλα αυτά. Εάν πρέπει να αντιδράσετε γιατί η επίθεση είναι συνεχής και σας προκαλεί βλάβη, βεβαιωθείτε πως θα υπάρχει συνέπεια στον άλλον. Μην απειλείτε πως θα κινηθείτε νομικά. Κάντε το. Εάν χρειαστεί να παρέμβει μια αρχή -αστυνομία, τμήμα ανθρωπίνων πόρων, δικηγόρος- κάντε το. Οι συνέπειες διαμορφώνουν τη συμπεριφορά αυτών των ανθρώπων.

Μην ξεχνάτε πως ποτέ δεν παλεύουμε με τα γουρούνια γιατί εμείς λερωνόμαστε και τα γουρούνια το ευχαριστιούνται.

Ο τρόπος να λέω όχι

Ένα από τα θέματα που δυσκολεύουν αρκετό κόσμο είναι να λένε “όχι”.  Όταν λέμε “όχι” μέσα μας συμβαίνει μια εσωτερική σύγκρουση η οποία έχει να κάνει απ’τη μια με τη δική μας αίσθηση εξουσίας και απ’την άλλη με την επιθυμία να εξυπηρετήσουμε τον άλλον, να φανούμε αρεστοί και κυρίως να αποφύγουμε τον κίνδυνο αντιπαράθεσης που μπορεί να απειλήσει τη σχέση μας.

Έτσι, συνήθως συμβαίνουν τρία πράγματα: Λέμε ναι όταν στην πραγματικότητα θέλουμε να πούμε όχι. Αυτό μας φέρνει μια προσωρινή, ψευδή αίσθηση ηρεμίας όπου αργότερα αντικαθίσταται από δυσαρέσκεια και θυμό. Λέμε “όχι” επιθετικά κυρίως στους πιο κοντινούς μας και σ’εκείνους που θεωρούμε δεδομένους γιατί εκεί ξέρουμε πως η σχέση δεν απειλείται με διάλυση. Δεν απαντάμε καν στον άλλον. Η αποφυγή -που είναι και η πιο συχνή συμπεριφορά- δείχνει πως δεν τιμώ τη σχέση, τον εαυτό μου -είναι σαν να μην μας επιτρέπουμε να μη θέλουμε να κάνουμε κάτι- και φυσικά δείχνει ασέβεια προς τον άλλον άνθρωπο τον οποίο αγνοούμε με τον χειρότερο τρόπο.

Δεν χρειάζεται να κάνουμε τίποτα απ’ τα παραπάνω. Βοηθάει πολύ να είμαστε σαφείς, συνοπτικοί και κυρίως σταθεροί. Δεν έχουμε κάποια υποχρέωση να εξηγούμε μπορούμε όμως εάν θέλουμε να πούμε για αυτά που είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε ή για το πότε θα μας είναι πιο εύκολο να πούμε ναι. Είναι ένας τρόπος να δείξουμε πως ακούσαμε και κυρίως οι άλλοι ξέρουν τι μπορούν να περιμένουν από εμάς. Υπάρχουν φορές που δεν είμαστε σίγουροι εάν θέλουμε να κάνουμε κάτι. Προσωπικά, σ’αυτές τις περιπτώσεις συνήθως λέω “χρειάζομαι λίγο χρόνο να το σκεφτώ, θα σε ενημερώσω την Τετάρτη το πρωί”.

Η προθεσμία μας κρατά υπεύθυνους και διασφαλίζει πως θα σεβαστούμε και τη σχέση και τον εαυτό μας.

Σε μια μελέτη που είχε γίνει στο περιοδικό Journal of Consumer Research διαπιστώθηκε πως η φράση “εγώ δεν” σε αντίθεση με το “δεν μπορώ” επέτρεψε στους συμμετέχοντες να απαλλαγούν από δεσμεύσεις που δεν ήθελαν γιατί το “δεν μπορώ” αφήνει περιθώρια διαπραγμάτευσης ενώ το “εγώ δεν” υπονοεί ότι έχουμε σταθερά όρια και κανόνες για τον εαυτό μας. Το όριο είναι σταθερότητα και με τη σταθερότητα αισθανόμαστε ασφάλεια.

Το να λέμε στους άλλους ναι μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στη δουλειά μας, τη φήμη μας, την επαγγελματική μας ανάπτυξη, αλλά λέγοντας όχι, ειδικά όταν μας δυσκολεύει, είναι ένα απ’τα πιο σίγουρα βήματα που μπορούμε να κάνουμε για την προσωπική μας ανάπτυξη.  Μαθαίνω πως μια σχέση υπάρχει όχι επειδή θα λέω σε όλα ναι από φόβο μήπως απογοητεύσω ή πληγώσω τον άλλο. Μαθαίνω πως είμαι υπεύθυνος να με προστατεύω και αυτό θα συμβεί με τον τρόπο που οριοθετούμαι. Μαθαίνω να με παρατηρώ: “τι με εμποδίζει να λέω όχι; ο φόβος; προσπαθώ να γίνομαι αρεστός; είναι μοτίβο και εάν ναι, σε τι με εξυπηρετεί στο σήμερα”;

Την επόμενη φορά που θα νιώσετε μπερδεμένοι ανάμεσα στο να θέλετε να κάνετε κάποιον άλλο ευτυχισμένο και να θέλετε να γίνετε ευτυχισμένοι, σκεφτείτε απλά πως η λέξη όχι σε ό,τι σας ζητούν είναι απλώς ένας άλλος τρόπος να πείτε ναι σε αυτό που πραγματικά θέλετε να δεσμευθείτε.

Το να μπορείτε να λέτε όχι μπορεί να σας επιτρέψει να είστε πιο ειλικρινής και αυθεντικοί με τους άλλους. Οι άνθρωποι θα έρχονται σε εσάς για αυτά στα οποία είστε πιο ανοιχτοί να πείτε ναι, κυρίως όμως, με τη στάση σας, θα έχουν μάθει να σέβονται το ναι σας αντί να το θεωρούν δεδομένο.

Ο Σίσυφος μένει σπίτι

sisyphus

Τι θα συνέβαινε εάν τελικά ο Σίσυφος κατάφερνε να ισορροπήσει τον βράχο και να τον φτάσει στην κορυφή; Θα σήμαινε το τέλος της προσπάθειας; το τέλος της εξέλιξης; Εάν εγκατέλειπε τον αγώνα τι θα σήμαινε; Εάν θέλαμε να κατανοήσουμε τη ζωή μας με σισύφειους όρους θα μπορούσαμε να μην απογοητευόμαστε από τις αλλεπάλληλες ματαιώσεις των προσπαθειών μας -αφού θα αναγνωρίζαμε τους περιορισμούς- και θα ήμασταν χαρούμενοι για τις εφήμερες επιτυχίες μας, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να επαναπροσδιορίσουμε τις φιλοδοξίες μας χωρίς να χαλαρώνουμε τις προσπάθειές μας. Δηλαδή, να μένουμε στο “εδώ” και “τώρα”.

Βλέποντας τη γελοιογραφία θυμήθηκα αυτό που λέμε πολύ συχνά οι ψ. Όταν ανεβαίνεις το βουνό πρέπει να σταθείς για λίγο, να ξεκουραστείς, να πάρεις δυνάμεις, αλλά κυρίως, για να δεις τη θέα και να σου πεις “κοίτα πόσο καλά τα έχεις καταφέρει”.  Μετά θα μπορείς να συνεχίσεις για να φτάσεις στην κορυφή.

Το να γνωρίσεις τη δική σου σκοτεινή πλευρά είναι ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσεις τη σκοτεινή πλευρά των άλλων.

IMG_20200304_144924

Ο Carl Jung ήταν εκείνος που είπε: “Όλα όσα μας εκνευρίζουν στους άλλους μπορούν να μας οδηγήσουν στην κατανόηση του εαυτού μας”. H τάση μας να επικρίνουμε με ευκολία τους άλλους λέει περισσότερα για εμάς παρά για το άλλο πρόσωπο. Όλοι είναι ο καθρέφτης μας. Η δική μας αντανάκλαση στους άλλους δείχνει όχι μόνο ποιοι είμαστε, αλλά και πώς να είμαστε καλυτεροι. Την επόμενη φορά που θα σκεφτούμε να επικρίνουμε και μάλιστα δημόσια, μπορούμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό, όπως το να σταματήσουμε και να αναλογιστούμε το “γιατί”.

Οκτώ λόγοι που είμαστε επικριτικοί με τους άλλους:

  1. Πιστεύουμε πως κάτι είναι ηθικά λανθασμένο
  2. Δεν έχουμε κατανόηση
  3. Πυροδοτείται κάποιο δικό μας θέμα
  4. Ζηλεύουμε αυτό που κάνουν ή έχουν οι άλλοι
  5. Αισθανόμαστε ανασφάλεια
  6. Αποφεύγουμε να έρθουμε σε επαφή με τα συναισθήματά μας
  7. Μας είναι τόσο γνώριμο να επικρίνουμε τον εαυτό μας, οπότε το κάνουμε με μεγάλη ευκολία και στους άλλους.
  8. Βλέπουμε τον απέναντι ως απειλή προς τα πιστεύω και τις ιδέες μας

Τα αρνητικά συναισθήματα στην εργασία και πώς να τ’αντιμετωπίσετε

prada
Δίκαιο; Άδικο; Πραγματικά αδιάφορο. Το γεγονός είναι αυτό: οι άνθρωποι στη συντριπτική τους πλειοψηφία θεωρούν ότι η δουλειά τους και ο χώρος της εργασίας τους είναι η βασική πηγή του στρες, του θυμού και των απογοητεύσεων που βιώνουν στη ζωή τους.

Οι αιτίες είναι πολλές αλλά πριν μπούμε στα βαθύτερα των σκέψεων και των συναισθημάτων που αυτές τις προκαλούν ίσως είναι πιο χρήσιμο να προτείνουμε κάποιους τρόπους για τη διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων που βιώνουμε στο χώρο της εργασίας μας.

Τα “αρνητικά” ή μάλλον δύσκολα συναισθήματα υπάρχουν. Το να τα αγνοούμε ή να προσπαθούμε να τα διώξουμε περισσότερο κακό κάνουμε, παρά καλό. Το να μην εξουσιαζόμαστε από τα αρνητικά συναισθήματα, το να μένουμε αγκιστρωμένοι στις αναμνήσεις μόνο των ευτυχισμένων στιγμών μας, το να μην θέλουμε με τίποτα να αντιμετωπίσουμε, πόσω μάλλον να “αγκαλιάσουμε” δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις, όπως ο θυμός, η απογοήτευση, η αγανάκτηση, στην εποχή μας υπάρχει σαν οικουμενική απαίτηση.

Για τους περισσότερους τα αρνητικά συναισθήματα, όπως και οι αρνητικές σκέψεις είναι πηγή οπισθοδρόμησης, κίνητρο που ωθεί σε αυτοκαταστροφικές τάσεις και μόνο. Όμως, πλέον η επιστήμη έχει κάτι να πει για τα αρνητικά συναισθήματα και είναι απολύτως θετικό ή μάλλον περιγράφει τα όσα ευεργετικά μπορεί να προσφέρουν η οργή, η απογοήτευση, η κάθε στιγμή που νιώσαμε ότι “πιάσαμε πάτο” και η επιφάνεια αργεί πολύ για εμάς. Εκείνοι που αποδέχονται όλα τα συναισθήματά τους, χωρίς να τους ασκούν κριτική και να τα καταπνίγουν, έχουν λιγότερες πιθανότητες να βιώσουν τον αρνητικό αντίκτυπό τους και περισσότερες να τα μετουσιώσουν σε κάτι θετικό. Βεβαίως όταν αντιμετωπίζετε μια μεγάλη δυσκολία και μπορείτε να κάνετε κάτι όπως για παράδειγμα ν’αλλάξετε αντικείμενο ή θέση εργασίας, καλό θα ήταν να το προσπαθείτε.

Αποστασιοποιηθείτε: Παρατηρήστε αυτό που συμβαίνει σαν να είστε μια μύγα στον τοίχο. Πολλές φορές, η αποστασιοποίηση είναι ένα χρήσιμο τέχνασμα γιατί μπορεί να μειώσει την ένταση των έντονων συναισθημάτων που αισθάνεστε. Φανταστείτε ότι είστε μια μύγα στον τοίχο, παρατηρώντας την κατάστασή σας. Πώς βλέπετε τώρα την κατάσταση; Πώς την βλέπουν οι δυο άνθρωποι -εσείς και το άλλο άτομο;” Όταν αποκτούμε μια ευρύτερη προοπτική συχνά η κατάσταση δεν είναι τόσο κακή όσο νομίζαμε.  Εξυπακούεται πως δεν είναι ούτε απαραίτητο ούτε χρήσιμο να αποστασιοποιείστε διανοητικά ή συναισθηματικά σε μόνιμη βάση.

Επαναπροσδιορίστε: Όλοι έχουμε ακούσει ότι πρέπει να βλέπουμε τα θετικά σε μια αρνητική κατάσταση και η αλήθεια είναι πως αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στρατηγική όταν μας συμβαίνει ένα ανεπιθύμητο γεγονός. Για ένα αρνητικό προσπαθήστε να σκεφτείτε ένα θετικό. Για παράδειγμα, εάν πήρατε ένα όχι και πολύ υποστηρικτικό feedback θα μπορούσατε να το επαναπροσδιορίσετε ως χρήσιμη πληροφορία για να κάνετε κάτι καλύτερα. Όσο πιο συχνά προκαλείτε τον εαυτό σας να βρίσκει ένα θετικό σε μια δύσκολη κατάσταση, τόσο πιο εύκολα θα γίνεται μετά.

Την εξάσκηση αυτών των τακτικών ή νέων συμπεριφορών δείτε την ως απόκτηση νέων εργαλείων που θα βελτιώσουν όχι μόνο την καθημερινότητά σας αλλά και τις εργασιακές σας σχέσεις.

Γιατί τώρα;

mde

“Γιατί τώρα;” είναι απ’ τις πρώτες ερωτήσεις που κάνω σε κάποιον που μου λέει πως θέλει να κάνει μια ριζική αλλαγή στη δουλειά του. Οι κρίσεις που αντιμετωπίζουμε στη σταδιοδρομία μας τείνουν να μας συναντούν σε συγκεκριμένες περιόδους που πολλές φορές δυσκολευόμαστε και οι ίδιοι να καταλάβουμε και να εντοπίσουμε τι είναι αυτό που μας κάνει να θέλουμε να πάρουμε μια διαφορετική πορεία. Όσο σημαντικό είναι να ακούμε τον εαυτό μας, να καλύπτουμε τις ανάγκες και να κυνηγάμε τα όνειρά μας, άλλο τόσο σημαντικό είναι να στεκόμαστε λίγο και να αναρωτιόμαστε για ποιο λόγο νιώθουμε δυσαρέσκεια τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία.

Πολύ συχνά στην προσπάθειά μας να προστατευτούμε από αγχωτικές αλήθειες που θα μας φέρουν σ’επαφή με τον πόνο ή την απογοήτευση, ασυνείδητα κρυβόμαστε από τις αληθινές αιτίες της ψυχικής δυσφορίας που αισθανόμαστε. Για παράδειγμα, ίσως να είναι πιο εύκολο να πούμε πως δεν αντέχουμε άλλο τη δουλειά μας απ’το να παραδεχτούμε πόσο απογοητευτήκαμε και στεναχωρηθήκαμε απ’τη στάση κάποιου συναδέλφου που εκτιμούσαμε και πιστεύαμε πως είχαμε μια πιο κοντινή σχέση. Η ισχυρή μας επιθυμία να βρούμε μια νέα επαγγελματική ταυτότητα θα μπορούσε να συνδέεται με τη μη ικανοποιητική προσωπική ζωή ή φυσικά να είμαστε εξουθενωμένοι και όταν συμβαίνει αυτό η κρίση μας και οι αποφάσεις που παίρνουμε πολύ πιθανό να μην ήταν οι ίδιες εάν δεν νοσούσαμε από υπερκόπωση.

Ερωτήσεις όπως “τι άλλαξε απ’την τελευταία φορά που ήμουν ευχαριστημένος απ’τη δουλειά μου; γιατί ειδικά τώρα;” θα μας οδηγήσουν στο πραγματικό θέμα -που ίσως υπάρχει- έτσι ώστε η απόφαση που θα πάρουμε να είναι η καλύτερη για εμάς.

Η δυσκολία να επιλέγω

Ένας απ’τους λόγους που μένουμε καθηλωμένοι ή αναβάλλουμε να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις είναι γιατί φοβόμαστε να κάνουμε μια λάθος επιλογή. Κατά βάθος θέλουμε οι επιλογές μας να είναι τέλειες, χωρίς κόστος, που θα οδηγούν σε μια άψογη ζωή.

Για να απαλλαγούμε απ’αυτόν τον ουτοπικό τρόπο σκέψης θα βοηθήσει να αποδεχθούμε το αναπόφευκτο της αγωνίας, του απροσδόκητου και του πόνου γύρω από μια επιλογή. Πολλοί περνάμε τη ζωή μας αποφεύγοντας να κάνουμε δύσκολες επιλογές, όπου και αυτή η στάση τελικά καταλήγει να είναι ένα είδος επιλογής από μόνη της.

Αναβάλλουμε προσπαθώντας μάταια να ελέγξουμε και να μην έρθουμε σε επαφή με την πραγματικότητα που συνεπάγεται μια απόφαση που θα πάρουμε. Αυτή του συμβιβασμού και της αποδοχής. Αν αποδεχτώ την πρόταση για δουλειά σε μια άλλη χώρα ή πόλη νέες προοπτικές ανοίγονται μπροστά μου, αλλά θα χάσω τους φίλους μου και θα νιώθω μοναξιά. Αν αφιερωθώ στη σταδιοδρομία που θέλω θα παραμεληθούν άλλες πλευρές και θα μείνουν ακάληπτες άλλες ανάγκες μου αφού δεν θα έχω ελεύθερο χρόνο. Και αν τελικά κάνω λάθος και το μετανιώσω;

Αν όμως καθυστερήσω να αποφασίσω τότε όλες οι επιλογές μου φαίνεται να μένουν ανοιχτές τουλάχιστον ως δυνατότητες. Ωστόσο αυτό είναι μια ψευδαίσθηση. Η αναβλητικότητα, η δυσκολία να πάρω μια απόφαση θα αμβλυνθεί εάν αποδεχθώ δυο πράγματα. Το να μην παίρνω καμία απόφαση είναι και αυτό μια επιλογή που ίσως θα ήταν χρήσιμο να σταθώ και να δω εάν αυτός ο τρόπος με βοηθάει στη ζωή μου και πως κάθε επιλογή θα σημαίνει πως θα χάσω κάτι άλλο ίσως εξίσου σημαντικό. Γιατί δεν υπάρχει επιλογή χωρίς κόστος.

 

 

Το status quo ως φόβητρο

Έκπληκτος ένας φίλος μου διηγήθηκε ένα περιστατικό κάποιου γνωστού του.
Η εταιρεία που δούλευε του έκανε μια φοβερά ελκυστική προσφορά στα γραφεία άλλης χώρας και εκείνος  επειδή ένιωθε πως ήθελε να αλλάξει κάτι στη ζωή του -αλλά και θεώρησε λάθος επιλογή να πετάξει μια τέτοια ευκαιρία που πολλοί θα ζήλευαν- είδε αυτή τη μετάβαση σαν μια εξαιρετική εξέλιξη. Άρχισε να μοιράζεται τα νέα με γνωστούς και φίλους, να σχεδιάζει αυτή τη ριζική αλλαγή -μιας που θα μετακόμιζε όλη η οικογένεια- και να δέχεται τα συγχαρητήρια για τη γενναία απόφαση που πήρε σε μια όχι και τόσο νεαρή ηλικία.

Όμως, όσο περνούσε ο καιρός έφτασε σε μια ενοχλητική για εκείνον συνειδητοποίηση. Ήταν εντάξει εκεί που ήταν και η πραγματική φύση του βαλτόματος που ένιωθε δεν είχε να κάνει με τη δουλειά του. Ήθελε να μείνει εκεί όπου ακριβώς είναι χωρίς την πολλά υποσχόμενη καριέρα που θα αποκτούσε εάν έφευγε. Αυτό που τον ενοχλούσε ήταν η γνώμη των φίλων και των γνωστών με αυτή του την απόφαση. Θα τον θεωρούσαν δειλό και πως πετούσε μια ανέλπιστη ευκαιρία όχι μόνο για εκείνον αλλά και για την οικογένειά του.

Ζούμε σ’έναν κόσμο που δεν έχουμε σε μεγάλη εκτίμηση εκείνον που δεν επιθυμεί να προχωρήσει, να εξελιχθεί, να κάνει μια επιτυχημένη καριέρα. Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε όταν μιλάμε για δουλειά τείνουν να έχουν μια ριζική κινητικότητα: καινοτομία, νέοι ορίζοντες, εξωστρέφεια, τολμηρές τροχιές, projects, επιχειρηματικότητα, networking.  Ένας τρόπος σκέψης, μια επιλογή και στάση ζωής ενδιαφέρουσα, σύγχρονη, ανήσυχη για όποιον αποφασίζει να την ακολουθήσει. Το ίδιο κύρος όμως έχει και κάποιος που παίρνει μια συνειδητή απόφαση να μένει εκεί που είναι. Καμία απ’τις δυο κατευθύνσεις δεν είναι ντροπή.

Ίσως, η τωρινή εργασιακή μας κατάσταση να θυμίζει τη ζωή σ’ένα νησί πριν την καλοκαιρινή σεζόν. Τα ήσυχα μέρη είναι εντάξει. Μπορεί να μη φτάσουμε ποτέ στην κορυφή αλλά και η μέση της διαδρομής έχει ωραία αξιοθέατα. Η καλή, απλή ζωή είναι ένα επίτευγμα από μόνη της.  Όσο καχύποπτοι πρέπει να είμαστε μ’εκείνους που προσπαθούν να μας αποθαρρύνουν απ΄το να κυνηγήσουμε τα όνειρά μας, άλλο τόσο πρέπει να είμαστε μ’εκείνους που προσπαθούν να μας ενθαρρύνουν να παίρνουμε ρόλους που δεν μας ταιριάζουν.  Το status quo δεν είναι εχθρός, είναι απλά μια άλλη επιλογή και πολύ συχνά αξιοπρεπής και αξιοσέβαστη.