
Μερικοί άνθρωποι κλαίνε κάθε μέρα. Άλλοι δεν μπορούν να κλάψουν καθόλου. Κάποιοι μιλούν συνεχώς για αυτόν που έχασαν, ενώ άλλοι αποφεύγουν ακόμη και να αναφέρουν το όνομά του. Καμία από αυτές τις αντιδράσεις δεν είναι περισσότερο ή λιγότερο φυσιολογική από τις άλλες. Δεν υπάρχει σωστός τρόπος να πενθήσεις. Το πένθος δεν είναι μια ασθένεια που πρέπει να θεραπευτεί. Είναι μια φυσική αντίδραση στην απώλεια ενός σημαντικού δεσμού.
Συχνά πιστεύουμε ότι στόχος είναι να «ξεπεράσουμε» την απώλεια. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ξεπερνούν ποτέ εκείνους που αγάπησαν. Μαθαίνουν, όμως, να ζουν χωρίς τη φυσική τους παρουσία. Η σχέση δεν εξαφανίζεται, αλλάζει μορφή.
Θα βοηθήσει να δώσουμε χρόνο στον εαυτό μας. Όχι επειδή ο χρόνος θεραπεύει τα πάντα, αλλά επειδή χρειαζόμαστε χρόνο για να προσαρμοστούμε σε μια πραγματικότητα που ποτέ δεν επιλέξαμε. Δεν χρειάζεται να πιέζουμε τον εαυτό μας να είναι δυνατός. Η ευαλωτότητα δεν είναι αδυναμία.
Δεν χρειάζεται να συγκρίνουμε το πένθος μας με των άλλων. Δεν υπάρχουν χρονοδιαγράμματα για την απώλεια. Η διάρκεια του πένθους δεν μετρά την ψυχική ανθεκτικότητα, αλλά το μέγεθος του δεσμού που χάθηκε.
Και κυρίως, δεν χρειάζεται να προσπαθούμε μην ξεχάσουμε. Οι άνθρωποι που αγαπήσαμε δεν παραμένουν ζωντανοί επειδή τους κρατάμε με πόνο, αλλά επειδή συνεχίζουν να υπάρχουν στις αναμνήσεις, στις συνήθειές μας, και στον τρόπο που άλλαξαν τη ζωή μας.
Ίσως τελικά ο σκοπός του πένθους να μην είναι να αφήσουμε πίσω μας εκείνον που χάσαμε. Ίσως να είναι να βρούμε έναν νέο τρόπο -εάν φυσικά το επιθυμούμε- να τον κρατάμε μέσα στη ζωή μας.