About nassiae

Ψυχοθεραπεία, Gestalt, Παρατήρηση, EMDR, Brevitas, Peanuts, Γάτες. Όχι απαραίτητα μ’αυτή τη σειρά. efthimiopoulou.n@gmail.com

Το lifestyle της καλής ψυχικής υγείας

Οι δυσκολίες είναι συνυφασμένες με τη ζωή. Μοιραία ερχόμαστε αντιμέτωποι με διάφορα εμπόδια και φαινομενικά άδικα γεγονότα που δοκιμάζουν συνεχώς την αντοχή και την αποφασιστικότητά μας. Ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο δυνατοί από άλλους και κάποιοι  περισσότερο ευάλωτοι στο να νιώθουν σύγχυση και απελπισία. Λίγοι αντιμετωπίζουν επιδέξια όλες τις προκλήσεις της ζωής. Ωστόσο, οι άνθρωποι με την πάροδο του χρόνου προσαρμοζόμαστε σε καταστάσεις που αλλάζουν τη ζωή μας παρά τη θέλησή μας.

Τι μας επιτρέπει να το κάνουμε; Η ανθεκτικότητα, μια συνεχής διαδικασία που όμως απαιτεί χρόνο και προσπάθεια από μέρους μας. Η ανθεκτικότητα είναι η κατάλληλη προσαρμογή ενάντια στις αντιξοότητες, το τραύμα, ή σε καταστάσεις έντονου στρές.
Το να έχω ανθεκτικότητα σημαίνει να ξανασηκώνομαι, να μπορώ να επανέρχομαι μετά από μια δυσκολία. Αυτό δεν σημαίνει πως όποιος είναι ανθεκτικός δεν αντιμετωπίζει δυσκολίες ή αγωνία.

Στην πραγματικότητα, ο δρόμος για την ανθεκτικότητα είναι πιθανό να συνεπάγεται μεγάλη συναισθηματική δυσφορία. Δεν πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό που είτε έχουμε είτε δεν έχουμε. Περιλαμβάνει συμπεριφορές, σκέψεις και ενέργειες που όλοι μπορούμε να μάθουμε και να αναπτύξουμε.


Ένας συνδυασμός παραγόντων συμβάλλει στο να αποκτήσουμε ανθεκτικότητα με πρωταρχικό τις υποστηρικτικές σχέσεις εντός και εκτός της οικογένειας. Αυτό που θα ακούτε συχνά ως υποστηρικτικό πλαίσιο. Οι σχέσεις που μας προσφέρουν αγάπη, εμπιστοσύνη, ενθάρρυνση μας βοηθάνε να ανταπεξέλθουμε με μεγαλύτερη σιγουριά στις αντιξοότητες. Άλλες ικανότητες που συνδέονται με την ανθεκτικότητα και όλοι μπορούμε να αναπτύξουμε είναι η ικανότητα να κάνουμε ρεαλιστικά σχέδια και να πράττουμε αυτά που χρειάζεται για να τα καταφέρουμε, βασικές δεξιότητες επικοινωνίας και επίλυσης προβλημάτων και ικανότητα να διαχειριζόμαστε έντονα συναισθήματα και παρορμήσεις.

Βοηθάει να μη βλέπουμε τις κρίσεις ως ανυπέρβλητα εμπόδια και να ξέρουμε πως ο τρόπος που ερμηνεύουμε τα γεγονότα μπορεί να αλλάξει και τον τρόπο που αισθανόμαστε και τον τρόπο που θα δράσουμε. Αποδεχόμαστε ότι η αλλαγή είναι μέρος της ζωής και πως ορισμένα σχέδια ή επιθυμίες μπορεί να μην είναι πλέον εφικτό να πραγματοποιηθούν. Η αποδοχή καταστάσεων που δεν μπορούν να αλλάξουν σίγουρα θα μας βοηθήσει να εστιάσουμε σε πράγματα που μπορούμε να αλλάξουμε. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως τα πράγματα δεν γίνονται από μόνα τους. Πρέπει εμείς να κινητοποιηθούμε. 

Η αποφασιστική δράση και όχι η προσπάθεια να απομακρυνθούμε εντελώς από τα προβλήματα και την πίεση που τόσο θα θέλαμε να μην υπήρχαν θα μας βοηθήσει εν τέλει να διατηρήσουμε μια ελπιδοφόρα προοπτική. Η θετική άποψη για τον εαυτό μας, η  εμπιστοσύνη στην ικανότητά μας να επιλύουμε προβλήματα και η εμπιστοσύνη στο ένστικτο και την αίσθησή μας θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητά μας. Αυτό που κάνει τη δυσκολία απρόσβλητη και τη δυστυχία μόνιμη δεν είναι τα βάσανα, αλλά η απόγνωση που μας προκαλούν ή καλύτερα η έλλειψη προθυμίας και ο φόβος να σταθούμε και να τα αντιμετωπίσουμε.

Η φροντίδα του εαυτού μας, η ικανοποίηση των αναγκών μας, ο χώρος που θα δώσουμε στα συναισθήματά μας, η συμμετοχή μας σε δραστηριότητες που μας δίνουν ευχαρίστηση, είναι αυτά που θα μας κάνουν όχι μόνο να ξανασταθούμε πιο γρήγορα στα πόδια  μας, αλλά θα προστατεύουμε την ψυχική μας υγεία προληπτικά αντί να χρειαστεί να αναλάβουμε δράση μόνο όταν κάτι δεν πάει καλά. Και αυτός ο τρόπος, είναι και πιο ευχάριστος. 

Πέντε απλοί τρόποι για να διαχειριστούμε τη μοναξιά των εορτών

Η περίοδος των εορτών συνήθως είναι μέρες χαράς, ξεκούρασης και συντροφικότητας, αλλά σε πολλούς ανθρώπους πυροδοτούν και αισθήματα μοναξιάς. Μπορεί να είμαστε ανάμεσα σε φίλους και δικούς μας ανθρώπους και να αισθανόμαστε μόνοι, ή να είμαστε μόνοι και να αισθανόμαστε πλήρεις και ήρεμοι. 

Το άρθρο προτείνει πέντε τρόπους που μπορούν να μας βοηθήσουν εάν αισθανόμαστε μόνοι και μας είναι δύσκολο να το διαχειριστούμε. 

Θέλω να προσθέσω πως πολλές φορές προσπαθούμε να βάλουμε στο αθόρυβο, σε mute τη λύπη και τη μοναξιά. Όμως εάν μπει σε mute μια πτυχή της συναισθηματικής μας εμπειρίας, θα σιγάσουν όλες. Το κουμπί της σίγασης είναι ένα. Καλή Χρονιά 🙂

  1. Να κάνουμε κάτι για τους άλλους
    Οι άνθρωποι ακμάζουμε όταν δίνουμε κάποιο νόημα στην καθημερινότητά μας, όταν εμπλεκόμαστε και συνδεόμαστε σε κοινότητες και προσφέρουμε και όχι μόνο όταν δεχόμαστε. Οι έρευνες που έχουν γίνει για τα οφέλη, την ανακούφιση των συναισθημάτων απομόνωσης και θλίψης που προσφέρει ο εθελοντισμός είναι αμέτρητες. Οι πιθανότητες να βουλιάξουμε στην απόγνωση είναι πολύ λιγότερες όταν κινητοποιούμαστε, όταν κάνουμε και την πιο απλή, απτή δράση. Μη φαντάζεστε κάτι μεγάλο. Μικρές πράξεις καλοσύνης, όπως πχ να εξυπηρετήσουμε έναν γείτονά μας με το να κουβαλήσουμε τα ψώνια, να του ποτίσουμε τα φυτά ή να κουβεντιάσουμε μαζί του για λίγο.  Εάν μας είναι δύσκολο και δεν ξέρουμε τι να προσφέρουμε, απευθυνόμαστε σε οργανώσεις που η δράση τους σημαίνει κάτι για εμάς και που ξέρουν να μας καθοδηγήσουν.   
  2. Να αξιοποιήσουμε τη δημιουργικότητά μας
    Η δημιουργική έκφραση μπορεί να πάρει διάφορες μορφές όπως η ζωγραφική, χειροτεχνίες, γράψιμο, διάφορες δουλειές στο σπίτι που όλο αναβάλουμε.  Εάν αυτό μας είναι δύσκολο μπορούμε να παρακολουθήσουμε μια παράσταση, μια συναυλία, το οποίο θα μας ‘αναγκάσει’ να βγούμε από το σπίτι. Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά δεν είναι συνώνυμες καταστάσεις αλλά συνδέονται. 
  3. Να προκαλέσουμε-να αμφισβητήσουμε τις εσωτερικές μας αφηγήσεις
    Οι μεγάλες προσδοκίες της μαγείας των Χριστουγέννων, η βαθιά, ουσιαστική επαφή με αγαπημένα πρόσωπα τις περισσότερες φορές προκαλούν συναισθήματα απογοήτευσης και ματαίωσης. Ο Δρ. Φλόιντ χρησιμοποιεί και ο ίδιος συχνά την τεχνική της αναπλαισίωσης. Μένουμε σε αυτά που έχουμε και όχι σε αυτά που δεν έχουμε. Σ’ένα οικογενειακό τραπέζι εστιάζουμε σε όσους είναι παρόντες και όχι σε όσους δεν είναι.  Αυτό ισχύει για πολλές καταστάσεις. Ο τρόπος που θα μεταμορφώσουμε την αφήγησή μας -χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα αλλάξουμε τα γεγονότα- μπορεί να γίνει ψυχολογικό εργαλείο που θα ανακουφίσει τον πόνο μας. 

4. Τις στιγμές που είμαστε μόνοι να τις δούμε ως ευκαιρία
Ως ευκαιρία να κάνουμε κάτι που πραγματικά μας ευχαριστεί χωρίς να έχουμε ενοχές γι αυτό. Θα βοηθήσει να ξέρουμε από πριν τι είναι αυτό που μας βοηθάει για να αισθανόμαστε πιο γειωμένοι όταν δεν είμαστε καλά. Θα προσθέσω πως βοηθάει πολύ να ξέρουμε πως τα συναισθήματα εναλλάσσονται και πως δεν διαρκούν για πάντα.   

5. Να αποδεχτούμε τη μοναξιά μας
Η μοναξιά αυτές τις μέρες είναι δύσκολη και για έναν ακόμα λόγο. Νομίζουμε πως μόνο εμείς αισθανόμαστε έτσι. Και ενώ οι στρατηγικές των ειδικών είναι πάντα χρήσιμες και αποτελεσματικές, το πιο αποτελεσματικό είναι η αποδοχή των συναισθημάτων μας. Είναι πολύ σημαντικό να έχουμε επίγνωση των συναισθημάτων μας και να τα αποδεχόμαστε γιατί έτσι καταλαβαίνουμε τι μας συμβαίνει, μας δίνουν πληροφορίες. Τι μου προκαλεί άγχος και τι χρειάζομαι; τι είναι αυτό που με θυμώνει και τι χρειάζομαι; υπάρχει κάτι που εάν αλλάξω στη ζωή μου θα είναι καλύτερα για μένα; 

Ας θυμόμαστε όχι μόνο τώρα, αλλά και πάντα να είμαστε μαλακοί και ευγενικοί με τον εαυτό μας όταν δεν είμαστε καλά και πως το να είμαστε άνθρωποι σημαίνει πως θα υπάρξουν στιγμές που θα παλέψουμε και που θα πονάμε. Όμως η ταλαιπωρία είναι κάτι που μερικές φορές κάνουμε στον εαυτό μας με την άρνηση, την αγανάκτηση, το παράπονο, την αυτολύπηση που περιβάλλεται από τον πόνο. Για να αφήσουμε την ταλαιπωρία, πρέπει πρώτα να επιτρέψουμε και να αποδεχτούμε τον πόνο. 

Ζήτα και θα σου δοθεί

Το να ζητάμε, δεν μας υποτιμά με κανέναν τρόπο. Mας επιτρέπει να προχωράμε, να κάνουμε πράγματα με μεγαλύτερη ευκολία και να προετοιμαζόμαστε καλύτερα για τις επόμενες προκλήσεις. Σε δεκαπέντε ημέρες το 2022 θα έχει τελειώσει και επειδή ακούω συνέχεια πως πολλοί δυσκολεύονται να νιώσουν τη Χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, επέλεξα το παρακάτω παλαιότερο βίντεο που κάθε χρόνο ποστάρω και είναι και μια ευκαιρία να μπαίνουμε σιγά σιγά σε εορταστικό κλίμα έστω και για λίγο. 

Στην πτήση μιας Καναδέζικης αεροπορικής εταιρείας, οι επιβάτες μίλησαν στο check in με ηλεκτρονικό Άγιο Βασίλη ο οποίος τους ρώτησε όλους τι δώρο θέλουν.  Όταν έφτασαν στον προορισμό τους, πήραν αυτό που ζήτησαν. και αυτοί που ζήτησαν κάλτσες και αυτοί που ‘πίστεψαν’ και ζήτησαν home cinema 🙂 

Ενδείξεις ότι η ψυχοθεραπεία έχει αποτέλεσμα

Μια από τις πιο συχνές ερωτήσεις είναι μετά από πόσο καιρό μπορεί να δει κάποιος αποτέλεσμα με την ψυχοθεραπεία. Είναι μια συνηθισμένη ερώτηση που είναι δύσκολο να απαντηθεί μιας και η διαδικασία και η αλλαγή δεν είναι είναι γραμμική και πολλές φορές μπορεί να μοιάζει με τρενάκι του λούνα παρκ. Παρόλα αυτά υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι η ψυχοθεραπεία έχει αποτέλεσμα:

  • Οριοθετούμαστε με μεγαλύτερη ευκολία χωρίς να αισθανόμαστε συνέχεια ενοχικά
  •  Αποδεχόμαστε πως οι κακές μέρες δεν θα διαρκέσουν για πάντα
  • Δεν κατηγορούμε τον εαυτό μας για όλα όσα συμβαίνουν
  • Αρχίζουμε να αναγνωρίζουμε και να αισθανόμαστε χαρούμενοι και ίσως περήφανοι για όσα έχουμε καταφέρει
  • Αναγνωρίζουμε τι πυροδοτεί τα θέματά μας
  • αρχίζουμε και αποδεχόμαστε όλα μας τα συναισθήματα και μπορούμε να τα ονομάζουμε και να τα εκφράζουμε χωρίς να φοβόμαστε
  • αποκτάμε περισσότερες δεξιότητες για να ανταπεξερχόμαστε στην καθημερινότητά μας
  • κρίνουμε λιγότερο τον εαυτό μας και τους άλλους και γενικά ασχολούμαστε περισσότερο με τη δική μας ζωή
  • παίρνουμε αποφάσεις για τον εαυτό μας χωρίς να ρωτάμε τη γνώμη των άλλων και νιώθουμε ελεύθεροι
  • μαθαίνουμε νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους επικοινωνίας και χαιρόμαστε όταν τους χρησιμοποιούμε
  • μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε τη δυσφορία μας με τρόπους πιο υποστηρικτικούς από παλιά
  • τα όποια συμπτώματα αρχίζουν να υποχωρούν και μαθαίνουμε να φροντίζουμε τον εαυτό μας  

Εργαλεία της ψυχής

Το ντοκιμαντέρ αυτό, επιβεβαιώνει το πόσο πολύ η θεραπευτική σχέση έχει γίνει πλέον κομμάτι της ποπ κουλτούρας καθώς γύρω από αυτήν βλέπουμε να χτίζονται λογοτεχνικές και κινηματογραφικές αφηγήσεις. Το γεγονός αυτό δείχνει αφενός ότι αυτή η σχέση είναι αντιληπτή από το ευρύ κοινό ως εξαιρετικά σημαντική και αποτελεί κλειδί για τη θεραπεία, αφετέρου όμως, η μυθοποίησή της δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για τη δημιουργία μύθων και λανθασμένων αντιλήψεων για τη σχέση αυτή.

O ηθοποιός Jonah Hill κάνει χρόνια ψυχοθεραπεία με τον ψυχίατρο Phil Stutz ο οποίος μαζί με τον M. Barry έγραψαν ένα βιβλίο -στα ελληνικά έχει τίτλο “τα εργαλεία της ψυχής”- όπου με διάφορες ασκήσεις-μεθόδους μετατρέπουν τα προβλήματα σε εργαλεία που εισχωρούν στη δύναμη του ασυνείδητου και -σύμφωνα με την περιγραφή στο οπισθόφυλλο του βιβλίου- τα εμπόδια γίνονται ευκαιρίες για να βρούμε δύναμη και κουράγιο, αποφασιστικότητα και δημιουργικότητα.

Στο ντοκιμαντέρ μας παρουσιάζονται αυτά τα εργαλεία αλλά κυρίως παρακολουθούμε να αποκαλύπτουν πτυχές της καταγωγής τους, των οικογενειών τους, των σχέσεων και των αντιλήψεων για τον εαυτό τους που τους απασχολούν και τους επηρεάζουν μέχρι και σήμερα.

Είναι σύντομο και έχει ενδιαφέρον. Προσωπικά σε κάποια σημεία συγκινήθηκα, σε άλλα σκέφτηκα τη σχέση μου με τον δικό μου ψυχοθεραπευτή και σε άλλα βάρυνα.

Ο λόγος που επέλεξα αυτό το απόσπασμα (το οποίο δυστυχώς δεν κατάφερα να ανεβάσω εδώ αλλά μπορείτε να πατήσετε εδώ) είναι γιατί αυτό που βλέπω πολύ συχνά στους θεραπευόμενούς μου αλλά και γενικά παρατηρώ, είναι η διαδεδομένη αντίληψη πως η επιτυχία και η ευτυχία-σε όλους τους τομείς και για το οτιδήποτε- είναι γραμμική. Πρόκειται φυσικά για μια διαστρεβλωμένη αντίληψη που μπλοκάρει και παραλύει όλους τους ανθρώπους όταν έχουμε την προσδοκία πως αυτή τη φορά, τα πράγματα θα είναι διαφορετικά, πιο ξεκούραστα, πως δεν θα χρειαστεί να παλέψουμε και πως κάποτε αυτό θα σταματήσει.

Όπως λέει και ο Stutz, το μόνο σίγουρο είναι πως τρια πράγματα θα μας ακολουθούν για πάντα: “ο πόνος, η αβεβαιότητα, η συνεχής δουλειά” και κανείς δεν είναι ποτέ ελεύθερος από αυτά.

Παγκόσμια Ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών

Μέσα στο συρμό του μετρό του Λονδίνου πριν λίγους μήνες είδα αυτή τη διαφήμιση. Ένα χέρι που στα ακροδάχτυλά του έχει σπάγγους που καταλήγουν στα πόδια και στα χέρια ενός γυναικείου σώματος παραπέμποντας σε μαριονέτα. “Όταν ένας θύτης ελέγχει τα οικονομικά σου, ελέγχει και σένα”. 

Η ενδοοικογενειακή οικονομική κακοποίηση η οποία συζητείται πιο σπάνια, σχεδόν πάντα συμβαδίζει με την ενδοοικογενειακή βία. Η οικονομική βία είναι η στέρηση πόρων, ευκαιριών, αγαθών και υπηρεσιών που αποσκοπεί στον έλεγχο της συντρόφου προκειμένου να αισθανθεί ανίσχυρη και αδύναμη να εγκαταλείψει την κακοποιητική σχέση.

Ασκείται με πολλούς τρόπους: Με τη στέρηση του δικαιώματος για οικονομική αυτονομία δηλαδή με την απαγόρευση ή παρεμπόδιση στην εργασία. Με τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και του εισοδήματος του θύματος δηλαδή ο θύτης μπορεί να αποσπά τον μισθό της συντρόφου του ή να αρνείται την κατά βούληση αξιοποίησή του, να την αποκλείει από χρηματοπιστωτικούς πόρους (π.χ. να παρακράτηση τραπεζικής κάρτας), να την εξαναγκάζει άμεσα ή έμμεσα να πάρει δάνειο στο όνομά της, να μην της επιτρέπει την  πρόσβαση στο οικογενειακό εισόδημα ή να αποφασίζει για κοινούς πόρους χωρίς την ενημέρωση της. Τέλος περιλαμβάνει την αποστέρηση του θύματος από αναγκαία εισοδήματα για την κάλυψη των βασικών του αναγκών.

Μπορεί να συμβεί στον καθένα με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. Το πιο συνηθισμένο παράδειγμα είναι η παρενόχληση του θύματος στον εργασιακό του χώρο και πολύ συνηθισμένη τακτική κατά τη διάρκεια της πανδημίας η σωματική ή ψυχολογική κακοποίηση πριν από διαδικτυακές συναντήσεις ώστε το θύμα να εμφανίζεται απροετοίμαστο και αποσπασμένο, ή απλά να κάνει φασαρία κατά τη διάρκεια της συνάντησης. Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο συνεχής έλεγχος ακόμα και για τα πιο μικρά πράγματα. π.χ. “γιατί χρησιμοποιείς τόσο πολύ απορρυπαντικό για τα ρούχα;” Το εξαναγκαστικό χρέος όχι μόνο με άμεσο τρόπο (απειλές για τη ζωή του θύματος ή των παιδιών) αλλά και με έμμεσο τρόπο π.χ. “θα χάσω τη δουλειά μου, πιέζομαι τόσο πολύ, δεν αντέχω” είναι ένας από τους πιο περίπλοκους τρόπους οικονομικής εκμετάλλευσης καθώς δύσκολα αποδεικνύεται πως έγινε υπό καθεστώς πίεσης ή απειλής.

Η συνειδητοποίηση ενός ανθρώπου ότι καοποιείται είναι από μόνη της ένας βαθύς υπαρξιακός πόνος. Ένα σχέδιο απόδρασης είναι εφικτό αλλά απαιτεί σχεδιασμό και προσοχή για την ασφάλεια όχι μόνο του θύματος αλλά και των παιδιών, εάν υπάρχουν.

Στους παρακάτω συνδέσμους θα βρείτε πολλές πληροφορίες.

Παγκόσμια ημέρα άντρα

Μέχρι πρόσφατα μεγάλος αριθμός Ελλήνων ανδρών γαλουχήθηκαν για να γίνουν σκληροί και δυνατοί αποφεύγοντας να έχουν επαφή με όποιο συναίσθημα θα τους θύμιζε πόσο ευάλωτη και αδύναμη μπορεί να είναι η ανθρώπινη φύση τους. Σαν πατεράδες θα ήταν συναισθηματικά απόντες και σαν γιοί θα άκουγαν συχνά ‘οι άντρες δεν κλαίνε’.

Σήμερα τα μηνύματα είναι κάτι ανάμεσα στο παλιό και το καινούργιο, δημιουργώντας σύγχυση, μπέρδεμα και αγωνία. Αρκετοί άντρες αναρωτιούνται για τον τρόπο που ‘πρέπει’ να συμπεριφέρονται και είτε καταλήγουν να αναπαράγουν τα ήδη υπάρχοντα ανδρικά πρότυπα, ή απομακρύνονται και έχουν μια παθητική και αμήχανη συμπεριφορά. Μπορούμε να φανταστούμε πόσο επιζήμια για την ψυχική και σωματική υγεία είναι το μπέρδεμα και η καταστολή των συναισθημάτων.

Η δημιουργία μιας προσωπικής ταυτότητας που υπερβαίνει την στερεοτυπική θα μας επιτρέψει, θα μας βοηθήσει να προσεγγίσουμε την ανθρώπινη ύπαρξη και το συναίσθημα που δεν έχει φύλο, ηλικία, γλώσσα ή θρησκεία.

βγες από το κεφάλι σου

Πόσο μας βοηθάει να σκεφτόμαστε υπερβολικά ή να υπεραναλύουμε μια κατάσταση ή μια συμπεριφορά και να ανακυκλώνουμε τις ίδιες σκέψεις ξανά και ξανά;  Είναι αλήθεια πως η εμπειρία είναι πολύτιμος δάσκαλος και η εφαρμογή της σ’ένα τρέχον πρόβλημα μπορεί να είναι ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο. Ωστόσο, το να εστιάζω στο μετά ή στο πριν και μάλιστα εμμονικά, κάθε άλλο παρά βοηθητικό είναι. Τα συναισθήματα ανησυχίας και φόβου μεγαλώνουν και συνοδεύονται από συμπεριφορές αναποφασιστικότητας και παράλυσης.

Το πιο ισχυρό αντίδοτο στις συνεχόμενες και ατελείωτες σκέψεις που δεν βγάζουν πουθενά, είναι  η ικανότητα να είμαστε παρόντες στο εδώ και τώρα. Αυτή μας η ικανότητα περιορίζεται σημαντικά από όλους τους συναισθηματικούς μαγνήτες όχι μόνο του παρελθόντος, αλλά και του μέλλοντος: το φόβο, την αγάπη, τη ντροπή, τη λύπη, τη φαντασία. Το να μένουμε στο τώρα είναι κάτι που μαθαίνεται. Όταν είμαστε παρόντες στο τώρα, έχουμε πολύ λιγότερες πιθανότητες να μπούμε σε φαύλο κύκλο σκέψεων του στυλ “τι θα γινόταν εάν” ή “τι να εννοούσε όταν είπε αυτό”.

To εδώ και τώρα εμπεριέχει τα πάντα. Αναμνήσεις, όνειρα, σκέψεις, προγραμματισμός, στοχασμός. Κάποιες δραστηριότητες που θα μας βοηθήσουν να φύγουμε από τις σκέψεις μας και να μείνουμε στο εδώ και τώρα είναι οι παρακάτω.
Καλό Σαββατοκύριακο.

Ψυχολογία ορφανού

“Γεια. Είμαι 31 χρονών, έχω μια πολύ καλή δουλειά, μένω μόνος μου, έχω μεγάλη οικογένεια (γονείς, αδέρφια, ξαδέρφια κλπ) και φαινομενικά δεμένη αλλά είναι σαν να είμαι ορφανός. Εχω ψυχολογία ορφανού. Αποφεύγω να ζητήσω το οτιδήποτε, δεν θέλω κιόλας γιατί ναι μεν τις περισσότερες φορές θα το πάρω αλλά κάτι φορές δεν θέλω να το ζητήσω. Όσες φορές το πάρω, θα είναι μαζί με ένα ‘αλλά’. Δεν αναφέρομαι μόνο σε υλικά αγαθά αλλά στα πάντα. από μια γνώμη, μια απόφαση που θέλω να πάρω.  Πολλές φορές σκέφτομαι πως είμαι υπερβολικός και πως υπάρχουν και πολύ χειρότερα και έχω και ενοχές γιατί όντως υπάρχουν και χειρότερα. Σκέφτομαι εάν ήμουν όντως ορφανός τουλάχιστον θα έλεγα ‘πως είσαι ορφανός, οπότε δεν μπορείς να λάβοις παρά του του μη έχοντος’. έχεις να μου δώσεις κάποια απλή ή έστω κάπως σύντομη συμβουλή που θα με βοηθήσει να μη νιώθω έτσι;” 

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι -περισσότεροι από όσοι φαντάζεσαι- που αισθάνονται θλίψη και βιώνουν μια συνεχή απώλεια της οικογένειάς τους όπως θα την ήθελαν. Εσύ το ονόμασες “ψυχολογία ορφανού” κάπου το είχα διαβάσει και ως “λειτουργικά ορφανός-functional orphan”, αλλά η αλήθεια είναι πως όπως και να ονομάσουμε αυτά τα συναισθήματα τις περισσότερες φορές στερούνται δικαιώματος έκφρασης και δεν υποστηρίζονται και πολύ κοινωνικά.  

Αν θέλουμε να κάνουμε μια περιγραφή για να δω πως κατάλαβα καλά αυτά που έγραψες και πως μιλάμε για το ίδιο πράγμα, θα μιλήσουμε για ανθρώπους που οι γονείς τους,
η οικογένειά τους, είναι εν ζωή, αλλά ζουν χωρίς τη φροντίδα και την υποστήριξη που θεωρούμε πως συνεπάγεται με το να είσαι παιδί -συμπεριλαμβανομένου και ενός ενήλικου παιδιού- με μια μητέρα και/ή ένα πατέρα. Το να έχει κάποιος την ψυχολογία ορφανού σημαίνει πως μπορεί να βρίσκεται σε τακτική επαφή με την οικογένειά του, αλλά δεν νιώθει μια αίσθηση ασφάλειας και υποστήριξης που θα ήθελε πολύ. Αυτό τις περισσότερες φορές σημαίνει το να είναι η οικογένειά μου εκεί, να μπορώ να μιλήσω χωρίς να φοβάμαι, να με ακούνε, να με δικαιώνουν και να με αποδέχονται.  Άλλοι άνθρωποι μπορεί να είχαν ένα είδος πρακτικής υποστήριξης  (είναι αυτό που πολύ συχνά ακούμε οι ψ “οι γονείς μου ήταν πολύ καλοί στα πρακτικά ζητήματα”) αλλά στη μετάβαση προς την ενηλικίωση την έχασαν, μιας και κάποιοι γονείς αποσύρουν τη φροντίδα και την υποστήριξη που προσφέρθηκε στην παιδική ηλικία πιστεύοντας ότι η ανατροφή έχει ολοκληρωθεί. Ελλείψει ισχυρών συναισθηματικών δεσμών,
τα ενήλικα παιδιά χάνουν ή περιορίζονται και όλα τα απτά στοιχεία της γονικής φροντίδας και ανατροφής. Αυτή η συνειδητοποίηση, η πραγματικότητα της συναισθηματικής μοναξιάς μπορεί να γίνει αρκετά επώδυνη. 

Μερικές φορές ο πόνος της ψυχολογικής ορφάνιας γίνεται πιο οξύς όταν ως ενήλικες πλέον γίνονται συναισθηματικά πιο ώριμοι ή ικανοί από τους ανθρώπους που τους μεγάλωσαν. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν δημιουργούν ένα περιβάλλον σπιτιού/ζωής που είναι πιο σταθερό και ήρεμο από τη ζωή που τους προσφέρθηκε και η ευθραυστότητα, το χάος, το μπέρδεμα ή η συναισθηματική αστάθεια των γονιών τους μπορεί να φανεί με μεγαλύτερη σαφήνεια. 

Μιας που σε λίγο καιρό θα έρθουν και οι γιορτές και θα ακούμε-διαβάζουμε συχνά για την οικογένεια, την παράδοση και τη σύνδεση, θα ήταν ανθρώπινο και ωραίο να υπάρχει χώρος να δούμε, να ακούσουμε -χωρίς να κρίνουμε με σχόλια του τύπου ‘μιλάς και εσύ;’- όλους εκείνους που αισθάνονται λυπημένοι και βιώνουν απώλεια και λαχτάρα. Θα βοηθήσει όμως περισσότερο εσύ ο ίδιος να επικυρώσεις την εμπειρία της θλίψης που βιώνεις και έχει να κάνει με το να μην έχεις από τους γονείς σου την αγάπη και τη φροντίδα όπως θα την ήθελες. Ανθρώπους που σε αγαπούν με τον τρόπο που ξέρουν αλλά μάλλον δεν μπορούν να είναι ένα ασφαλές και σίγουρο σημείο προσγείωσης που επιθυμείς. 

Η θλίψη σου είναι πραγματική και απόλυτα θεμιτή. Μη θυμώνεις και μην είσαι τόσο αυστηρός με σένα.  Η ανάγκη μας για ασφαλείς σχέσεις σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας δεν μας κάνει αδύναμους ή περίεργους ή ευάλωτους. Το να μην καλύπτονται κάποιες από τις ανάγκες μας από εκείνους που πιστεύεται ότι είμαστε πιο κοντά είναι μια πραγματική απώλεια που χρειάζεται να την αναγνωρίσουμε και να την τιμήσουμε για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε. Ζητάς γρήγορη λύση σε κάτι που σε ταλαιπωρεί και το καταλαβαίνω. Ξέρεις, αυτό είναι κάτι που χρειάζεται λίγο χρόνο. Μετά θα μπορέσεις πιο εύκολα να βρεις εναλλακτικούς και σίγουρους χώρους προσγείωσης που επιθυμείς. Μέχρι να γίνει αυτό, να είσαι φροντιστικός και ευγενικός με τον εαυτό σου. 

Trauma and Addiction

  1. What is childhood trauma?

Let’s start by answering what is trauma if you don’t mind. One of the common misunderstandings is that trauma is an event that created a disruption in our psyche. However, trauma is not about what happened to us, it’s about what happens inside of us. The best way to explain this is with an example that I commonly use with clients: If you think about a soda can as an example. The soda can is a person, when the can is whole it can function as a can it holds liquids, It has specific shape, helps maintain temperature, etc. if I take a big rock and I strike the can. It is going to be reshaped. It is going to be different, it is going to affect its functionality and how it looks. This is the impact of trauma; it reshapes who I am and how I see the world and how I relate to it.

This type of impact is an example of abusive behaviors, when we are strike by a big rock is fairly easy to see how the relationship between the rock and the dent that is left in the can. However, the reshaping of trauma is not exclusive the big rock events, if I take little pebbles and just constantly hit the can with pebbles, eventually that can will be reshaped. But it is impossible to find the one pebble that caused all the damage/trauma is then present through constant patterns, situations, behaviors, moments, environments, which reshape who I am and how I see the world. But they are not as clear as the big rock.

What are those patterns? A constant experience of disconnection and aloneness because parents are not present. Depression from a parent that is experience as a lack of being seen, not being able to be held, constant patterns of possible aggression and up and downs in the emotions, anxious households, fearful households, etc. However, as adults we tend to be unfair to our younger self, we measure trauma from an adult perspective.  We tend to dismiss the reality of the experience of the child. But the reality is that when you are growing up in an environment where you are constantly being hit by those pebbles, eventually they leave a mark and have an impact on how you see ourselves, how you see others and see the world.

Now that we establish a basic understanding of trauma, I can finally answer your question. Childhood trauma is the reshaping that we experience in our development that has an impact on how I see myself, the world and my relationship between the two.

2.  Does everybody who is traumatized will have an addiction or a compulsive behavior? 

Great question and it will be a completely unfair and unreal answer, yes. However, if we understand trauma as an impact on my ability to be in the world in a way that feels authentic, that I’m able to take care of my needs without dismissing them. We can begin to explore addiction from its purpose and ascertain it as a developmental adaptation or a creative adjustment. If we look at our clients’ stories and we invite curiosity into understanding their relationship with the addictive behavior, we often find it started in early adolescence. This is no coincidence, during this important transitional period belonging to a social group becomes priority, and  self-awareness  is especially keen on the risk for otherness in my story and/or self-perception. The impact of the reshaping of abstract adaptation of trauma is present in social interactions.

Addiction is a functional creative adjustment in early life. Therefore, addiction can be a common way of adjusting from the impact of trauma. However, is important to understand addiction as not just substance abuse. When we think about addiction, we have to include behaviors, relationships, substances, emotional states, sex, etc. that serve the purpose of interrupting contact. 

This is crucial because we can be too narrow in our view of addiction by only focusing on the behaviors and the aftermath of the loss of control, the disarray, the suffering, the negative consequences, the broken relationships, the broken promises, the inability to function and connect with others. These are some of the long-term negative consequences of addiction.

3. Are there any good addictions? For instance work

The tricky thing here is that all addictions are good in the beginning, if we understand good as they do their job for a while, and we experience pleasure from them. The problem is that in the long-term the pleasure of addiction is followed by negative consequences, these negative consequences pile on and become extremely disruptive in the individual’s life.

Let’s define addiction quickly before I finish answering this question. Addiction is any behavior, experience, substance, etc. that brings pleasure and/or relief in the short-term, long-term negative consequences and despite this I’m unable or unwilling to  stop. Therefore, if something has become and addictive behavior based on those 3 qualifiers it will be hard to say that there is any addiction that is “good”, the challenge is that in most modern societies we glorify certain addictive behaviors like working out or professional success and we condemn others such as alcohol or drug use. Others can be glorified or condemned depending on gender for example compulsive sexual behavior in a man can be admired were in women it can be shameful and condemned.

4. Is an addiction a choice? 

That is a complicated question, it is a choice but most of the time is not a conscious choice. The best way to understand how people become addicted is with the example of the boiling frog. So in order to boil a frog you cannot have the water boiling and throw a frog in because it will jump out, so the way this is done is that they put the frogs in while the water is cooled and the slowly increase the temperature, by the time the water is boiling it is too late for the frog to get out. The same thing happens in addiction for humans, it is a slow process and which initially the addictive behaviors are positive and enjoyable and by the time we notice that the water is boiling is impossible to get out 

5. Is there really such a thing as an addictive personality?

A lot of people think this is true, however in my experience I do not agree. I believe there are certain environmental and genetic combinations that create a higher risk for addiction. Therefore, the more significant the family history of trauma and addiction the higher the risk of being prone to addictive behaviors. Not sure this is a personality issue.

6. What does it mean to have an addiction to relationships? 

That your object for disconnecting from yourself is another person. That is the simple answer but there is a bit more to it. Because an addictive relationship normally includes some common experiences, for example “I can’t live with you, but I can’t live without you” type of beliefs. In my experience these relationships are normally recreating a familiar relational theme that comes for childhood experiences. For example, if I had the experience of not being seen or abandoned in childhood, I will find a partner that will shut down or runaway in times of crisis or discomfort and will perceived to be abandoned and believe this is my destiny

7. Is the saying “once an addict, always an addict” true? 

Well!!!! It depends on how you look at it. For most people with substance dependent issues there is no going back to using in a social or managed way, because of how substances impact the brain. Thus, if you are looking at this as the ability to go back to the same behaviors that you were doing before with negative consequences the answer will be yes you are always an addict or recovering addict. If you see this through the lens of healing trauma, then your need to anesthetize in a compulsive way will be less, but it does not mean you can go back to your addictive behavior without risk.

8. I know that it doesn’t work like that and change is not always linear, but a lot of people would like to know how much time and effort it will take to overcome addictive or compulsive behaviors 

You are correct, change is not linear and healing is more like a roller coaster. This is a common question and a hard one to answer, because it can take anywhere between 6 months to several years. It depends on a couple of factors, one of course being the severity and time of the trauma and addictive behaviors. The other has to do with what the goal for treatment is. If it is stopping a “bad” behavior, or healing. Because healing goes beyond stopping “bad” behaviors. Healing is to discover that I have the ability to make space for pain and that that pain will eventually end. Which makes it very hard to put a timeline to healing.

https://www.in-sighttherapygroup.com/lectures-workshops