About nassiae

Ψυχοθεραπεία, Gestalt, Παρατήρηση, Όνειρα, Υπαρξισμός, EMDR, Brevitas, Peanuts, Γάτες. Όχι απαραίτητα μ’αυτή τη σειρά. efthimiopoulou.n@gmail.com

Το να είμαστε καλά είναι κάτι που μαθαίνεται

Εξέλιξη και ωριμότητα είναι και να κοιτάζω τη δουλειά μου χωρίς να ασχολούμαι συνεχώς με το τι κάνει ο διπλανός μου, να δείχνω αυτοσυγκράτηση και να ξέρω πως είναι εντάξει να κρατάω για τον εαυτό μου αυτά που σκέφτομαι για τους άλλους ή την άποψή μου για κάποιο θέμα. Αυτό τον καιρό που περνάμε όλοι αρκετό χρόνο μπροστά στις οθόνες, είναι πολύ εύκολο να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους. Όμως ξέρουμε καλά τι συμβαίνει όταν ξεκινάμε να μπαίνουμε σε σύγκριση, όταν ασχολούμαστε με τις ζωές των άλλων. Χάνουμε τον εαυτό μας, την ηρεμία μας, χάνουμε την επαφή με τις πηγές στήριξης που έχουμε. 

Ένας απ’τους ασφαλέστερους και γρήγορους τρόπους για να ξανακερδίσουμε την ισορροπία μας και την ευτυχία μας είναι να κοιτάζουμε και να φροντίζουμε τον εαυτό μας και τις δουλειές μας. Να θυμάστα πάντα, πως το να είμαστε καλά είναι κάτι που μαθαίνεται.
Καλό και ξεκούραστο Σαββατοκύριακο 🙂

Τα οφέλη της ευγνωμοσύνης

Όλο και πιο συχνά μιλάμε για την ευγνωμοσύνη και για το πόσο πολύ συνδέεται με την καλύτερη ψυχική υγεία. Η ευγνωμοσύνη, η εκτίμηση που νιώθουμε όταν αναγνωρίζουμε ότι κάτι είναι πολύτιμο για εμάς, χωρίς αυτό να σχετίζεται με τη χρηματική του αξία, είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι έχει μετρήσιμα οφέλη. Για να καταφέρουν οι επιστήμονες να τα μετρήσουν, ζήτησαν από δύο ομάδες να κρατούν ημερολόγιο στη διάρκεια της ημέρας. Aπό τους συμμετέχοντες της πρώτης ομάδας να καταγράφουν εκείνα για τα οποία ένιωθαν ευγνωμοσύνη και από τους συμμετέχοντες της δεύτερης, τις στιγμές που ένιωθαν ότι κάτι τους ενόχλησε ή τους εκνεύρισε. Η πρώτη ομάδα ανέφερε ότι είχε χαμηλότερα επίπεδα στρες στο τέλος της ημέρας.

Σε άλλη μελέτη, ζητήθηκε από φοιτητές που παραπονιούνταν ότι το μυαλό τους έκανε συνέχεια αρνητικές σκέψεις και ανησυχούσαν σε μεγάλο βαθμό, να αφιερώνουν δέκα λεπτά πριν κοιμηθούν για να καταγράψουν ό,τι τους έκανε να νιώθουν ευγνωμοσύνη. Οι ανεξέλεγκτες σκέψεις περιορίστηκαν και ο ύπνος τους βελτιώθηκε. Το ημερολόγιο ευγνωμοσύνης είναι κάτι που μπορείτε να το δοκιμάσετε και εσείς και να παρατηρήσετε εάν σας βοήθησε, ιδιαίτερα στον ύπνο. 

Οι άνθρωποι ακμάζουμε όταν δίνουμε κάποιο νόημα στην καθημερινότητά μας, όταν είμαστε σε θέση να χτίζουμε υγιείς σχέσεις, όταν εμπλεκόμαστε και συνδεόμαστε σε κοινότητες και προσφέρουμε αλλά και όταν δεχόμαστε. Όταν μπορούμε να αισθανθούμε ευγνωμοσύνη όχι μόνο γι’αυτά που μας συμβαίνουν αλλά και γι’αυτά που τελικά δεν μας συνέβησαν. 

Παγκόσμια Ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών

Το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας επανέρχεται μέσω της ειδησεογραφίας, στη συγκυρία του lockdown. Κάποιες επισημάνσεις-διευκρινίσεις επί των ορισμών πιστεύω πως θα συμβάλλουν στην κατανόηση του φαινομένου.

Βία χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε πράξη, παράλειψη, παραμέληση, κακή μεταχείριση ή συμπεριφορά με την οποία προκαλείται άμεσα σωματική, σεξουαλική ή και ψυχική βλάβη του ανθρώπου (παιδιού, συντρόφου). Εξ’ορισμού αφορά στην προσβολή, παραβίαση των ορίων -σωματικών, ψυχικών, προσωπικών- δηλαδή στην παραβίαση της ανθρώπινης ύπαρξης καθώς και στην κατάργηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μορφές βίας:
1. Ψυχολογική, συναισθηματική κακοποίηση περιλαμβάνει πράξεις, παραλείψεις και συμπεριφορές οι οποίες εμπεριέχουν συστηματική απόρριψη, εκφοβισμό, εκμετάλλευση, απομόνωση, άρνηση συναισθηματικής ανταπόκρισης, υποτίμηση, αποθάρρυνση, παραμέληση, έλεγχο, κυριαρχία.

2. Λεκτική κακοποίηση Περιλαμβάνει τη χρήση λέξεων που ενέχουν επίθεση, με σκοπό το πλήγμα, τον τραυματισμό, τον έλεγχο κάποιου.

3. Σωματική κακοποίηση Περιλαμβάνει κάθε είδους τραυματισμό ή απειλή τραυματισμού που δεν οφείλεται σε ατύχημα.

4. Σεξουαλική κακοποίηση Περιλαμβάνει κάθε είδους παραβίασης με στόχο τη σεξουαλική ηδονή και ικανοποίηση.

5. Σύνδρομο του αμέτοχου θεατή Ορίζεται η έκθεση του παιδιού για μεγάλο χρονικό διάστημα σε διάφορες μορφές ενδοοικογενειακής βίας χωρίς το ίδιο να τις υφίσταται (όμως είναι σαν να περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω)

Η βία στην οικογένεια. Τακτικές εκφοβισμού

Ο εκφοβισμός είναι ένας από τους τρόπους που χρησιμοποιούν οι θύτες για να ενσταλάζουν τον φόβο στα θύματά τους διασφαλίζοντας έτσι τη δύναμη και τον έλεγχο που επιθυμούν. Πολλές φορές δεν χρειάζεται καν να χρησιμοποιήσουν σωματική βία. Δεν ρωτάμε ποτέ έναν άνθρωπο που κακοποιείται “γιατί απλά δεν φεύγεις;”. Ο φόβος και ο τρόμος που νιώθει κάποιος που ζει μ’έναν θύτη είναι αρκετός για να τον κάνει να παγώσει και να φοβάται να κάνει το οτιδήποτε. Ενδεικτικά, τρόποι εκφοβισμού είναι όταν ο θύτης

– χτυπάει τους τοίχους
– πετάει ή σπάει πράγματα
– στέκεται πολύ κοντά στο πρόσωπο του θύματος παραβιάζοντας τα σωματικά όρια
– όταν έχει θυμωμένες και άγριες εκφράσεις προσώπου
– υψώνει τον τόνο της φωνής του
– όταν βρίζει και προσβάλλει
– όταν χρησιμοποιεί με σαρκασμό και απειλητικό τόνο τη φράση “γιατί τι θα κάνεις;”
– όταν ελέγχει οικονομικά και κοινωνικά το θύμα και το κακοποιεί σεξουαλικά

Ενδείξεις συναισθηματικής κακοποίησης

Η συναισθηματική κακοποίηση περιλαμβάνει συνεχόμενες πράξεις, παραλείψεις και συμπεριφορές οι οποίες εμπεριέχουν συστηματική απόρριψη, εκφοβισμό, εκμετάλλευση, απομόνωση, άρνηση συναισθηματικής ανταπόκρισης, υποτίμηση, αποθάρρυνση, παραμέληση, έλεγχο, κυριαρχία.Δεν παρατηρείται μόνο ανάμεσα σε δυο συντρόφους αλλά δυνητικά μπορεί να υπάρχει σε κάθε είδους σχέση. Επαγγελματική, φιλική, οικογενειακή.
Μερικές ενδείξεις ψυχολογικής κακοποίησης είναι :

– Η σιωπηρή τιμωρία. Να σταματάω να μιλάω στον άλλον χωρίς να έχει γίνει κάτι
– Να κατηγορώ τους άλλους για τα συναισθήματά μου
– Να έχω χειριστική συμπεριφορά για να πάρω αυτό που θέλω
– Να ντροπιάζω κάποιον σκοπίμως
– Να κοροϊδεύω κάποιον επειδή εκφράζει τα συναισθήματά του
– Να αγνοώ κάποιον όταν εκφράζει τα συναισθήματα και τις σκέψεις του
– Να μην ανταποκρίνομαι όταν μου ζητάνε παρηγοριά όχι επειδή δεν μπορώ αλλά ως τρόπος για να ελέγχο τη σχέση
– Να υποδεικνύω σε κάποιον τι πρέπει και τι δεν πρέπει να αισθάνεται
– Να αρνούμαι τα συναισθήματα του άλλου και να του λέω πως όσα θυμάται είναι αποκυήματα της φαντασίας του
– Να αγνοώ όποιες προσπάθειες επικοινωνίας

Αγαπητή Ψ

“Ενώ δεν με θίγουν οι συνέπειες της πανδημίας αισθάνομαι ασφυξία αλλά και ενοχές που έχω αυτά τα αισθήματα όταν άλλοι άνθρωποι χάνουν τη δουλειά τους για να μην πω γι’αυτούς που αρρωσταίνουν. Κι επειδή δεν θίγομαι αισθάνομαι ότι δεν έχω το δικαίωμα να παραπονιέμαι”. 

Η πανδημία έχει πυροδοτήσει μια ποικιλία συναισθημάτων σε όλους μας. Φόβο, άγχος, θλίψη, απογοήτευση, θυμό, ακόμα και ενοχή. Μιας και αναφερθήκατε στην ενοχή, θα σταθώ εδώ και θα ξεκινήσω λέγοντας κάποια πράγματα τα οποία είμαι σίγουρη πως γνωρίζετε ή θα έχετε ήδη σκεφτεί. Υπάρχουν διάφοροι τύποι ενοχών που μπορεί να συμπίπτουν μεταξύ τους, αλλά θα μπορούσαμε να τους ταξινομήσουμε σε τρεις κατηγορίες. Στην έμφυτη, δηλαδή στην αντίδραση και στο αίσθημα λύπης για κάτι που κάναμε ή αποτύχαμε να κάνουμε και που περνάει γρήγορα μιας και προκύπτει από κάτι πολύ μικρό. Σε εκείνη που έρχεται με τη μορφή “δεν είμαι καλός άνθρωπος” “συνέχεια απογοητεύω τους άλλους” και στην υπαρξιακή ενοχή που μπορεί να σχετίζεται με κάποιο τραύμα και να προκύπτει από κάτι που θεωρώ αδικία. Μια μορφή υπαρξιακής ενοχής είναι και αυτό που περιγράφετε: 

“Είναι δίκαιο να μην πονάω και να μην υποφέρω και εγώ όπως οι υπόλοιποι;” Κάποιος θα μπορούσε να απαντήσει πως το να αισθάνεσαι ενοχή σε μια τόσο δύσκολη συνθήκη είναι μια χαρά μιας και κανείς δεν θα ήθελε να είναι στη θέση όσων έχουν νοσήσει ή έχουν χάσει τη δουλειά τους. Όμως, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ενοχή που υπερβαίνει το προσωπικό επίπεδο. Με την πανδημία έχει φανεί μια ταξική διαίρεση μεταξύ εκείνων των οποίων οι θέσεις εργασίας τους επιτρέπουν να παραμείνουν σπίτι και εκείνων των οποίων η ζωή και τα προς το ζην οδεύουν προς την καταστροφή. Ο πόνος λοιπόν της ενοχής -τώρα πια θα ξαναδιαβάζουμε συχνά τον όρο “survivor’s guilt”- είναι υπαρκτός και είναι πολύ σημαντικό που έχετε έρθει σε επαφή με αυτόν. Είναι σημαντικό όχι μόνο γιατί το να τον αγνοούμε μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ψυχική μας υγεία, αλλά και γιατί εάν τον αποδεχτούμε μπορεί να έχει κοινωνικά οφέλη. Αναρωτιέμαι τι θα συμβεί εάν αυτή η ενοχή που μου περιγράφετε διοχετευθεί σε κάποια εθελοντική δράση που εσείς θα επιλέξετε. 

Η δική σας κατάσταση δεν συνδέεται με τα βάσανα των άλλων ανθρώπων. Δεν υπάρχει λόγος να αισθάνεστε ένοχη, υπάρχει λόγος να αισθανθείτε συμπάθεια, συμπόνια και επιθυμία να βοηθήσετε με όποιον τρόπο μπορείτε όσους πλήττονται σοβαρά και υποφέρουν εξαιτίας της πανδημίας. 

Μυστικά από τον ψυχοθεραπευτή

“Έχω ένα μυστικό που δεν έχω πει ποτέ. ούτε στον ψ μου αλλά μάλλον εξαιτίας της θεραπείας (κάνω σχεδόν ένα χρόνο) το σκέφτομαι συνέχεια και βγαίνουν συνέχεια στην επιφάνεια πράγματα και ζορίζομαι πολύ και είμαι σίγουρη πως έχει να κάνει με αυτό το παλιό. Δεν ξέρω τον τρόπο να του το πω και δεν ξέρω εάν θα το αντέξει κιόλας. Θα μπορεί να το χειριστεί; κάθε φορά που πάω να το πω μου έρχεται να ανοίξω την πόρτα και να φύγω.  αισθάνομαι πως χάνει το χρόνο του μαζί μου άσε που είναι και λίγο περίεργο να μη λες πράγματα στον ψ σου! και γενικά είναι λίγο βουνό γιατί δεν αφορά μόνο εμένα αυτό το μυστικό αλλά και άλλους ανθρώπους της οικογένειάς μου. έχεις να μου προτείνεις κάτι;”

Αυτό που βιώνεις είναι κάτι αρκετά συνηθισμένο μιας και αρκετοί άνθρωποι κάποιες στιγμές “κρύβουν” πράγματα από τον ψυχοθεραπευτή τους ή μπορεί να τα μοιραστούν μετά από αρκετό καιρό ενώ βρίσκονται σε συστηματική θεραπεία. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι που ένας θεραπευόμενος δεν μιλάει για πράγματα -για τα οποία είναι εκείνα που χρειάζεται περισσότερο να μιλήσει-. Κάποιες φορές ανησυχεί πως ο θεραπευτής θα σχηματίσει αρνητική γνώμη για εκείνον, κάποιες άλλες το θέμα από μόνο του προκαλεί αμηχανία, άλλες φορές είναι σε άρνηση και άλλες γιατί φοβάται πως η ιστορία του δεν θα γίνει πιστευτή όπως δεν είχε γίνει και στο παρελθόν. Υπάρχουν και φορές που ένας θεραπευόμενος κρύβει κάτι όχι για να αποφύγει τον ψυχοθεραπευτή του, αλλά τον εαυτό του, να αποφύγει δηλαδή να έρθει σε επαφή με τον πόνο, τη ντροπή, το φόβο ή την αλήθεια που ξέρει πως έχει έρθει η στιγμή να τη μοιραστεί με έναν άλλον άνθρωπο.

Από την εμπειρία μου -όχι μόνο ως ψυχοθεραπεύτρια αλλά και ως θεραπευόμενη- ο πιο συνηθισμένος λόγος που δεν μοιραζόμαστε σημαντικές πληροφορίες της ζωής μας είναι όχι μόνο γιατί θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση αυτή καθαυτή, αλλά και όλες τις σκέψεις και τα συναισθήματα που θα τη συνοδέψουν. Σκέψεις του τύπου “τώρα όμως θα πρέπει να κάνω κάτι γι’αυτό και αν κάνω κάτι γι’αυτό το πιθανότερο είναι πως όλες οι κοντινές μου σχέσεις μπορεί και να τερματιστούν. Δεν έχω τη δύναμη να το κάνω.”  Έτσι, εκτός από τον πόνο, τη ντροπή, τον θυμό, τη ματαίωση, υπάρχει και ο φόβος. Ο φόβος για τις αλλαγές που φαντάζεσαι πως θα πρέπει να κάνεις. Ο φόβος πως όλα θα αλλάξουν, πως καλύτερα να έχω στη ζωή μου κάποιες σχέσεις και ας μην είναι όπως τις θέλω, παρά να μείνω μόνη. Το γνώριμο είναι πολύ πιο εύκολο γιατί ξέρω τον τρόπο να υπάρχω σ’αυτό, ξέρω τι να περιμένω από τους άλλους. 

Όμως, το κόστος μιας αποκάλυψης έρχεται μαζί με ανταμοιβή. Την ελευθερία. Το μοίρασμα της αλήθειας μας απελευθερώνει από τις εσωτερικές μας φυλακές και μας δίνει τη δυνατότητα και την επιλογή να προχωρήσουμε με τον καλύτερο για εμάς τρόπο. Όσο περιμένουμε, τόσο πιο εδραιωμένο γίνεται το πρόβλημα. Αντί λοιπόν να σε απασχολεί για το εάν σπαταλάς το χρόνο του ψυχοθεραπευτή σου, ίσως θα ήταν καλύτερα να εστιάσεις στο πόσο από τον δικό σου χρόνο θα σπαταλήσεις εάν περιμένεις και άλλο. 

Μου γράφεις πως δεν ξέρεις τον τρόπο και θέλω να σου πω κάτι που θα σου φανεί χρήσιμο και σε άλλες καταστάσεις: Όταν ξεκινάω να μιλάω για τη δυσκολία μου, η δυσκολία μου μικραίνει, γίνεται πιο ελαφριά. Μπορείς λοιπόν να ξεκινήσεις λέγοντας στον ψυχοθεραπευτή σου πως έχεις ένα μυστικό και πως φοβάσαι να το πεις. Φοβάσαι για τα συναισθήματα που θα σε κατακλύσουν, πως μετά θα πρέπει να κάνεις κάτι, πως εκείνος μπορεί να μην αντέξει αυτά που θα ακούσει, πως όλα θα αλλάξουν, ακόμα και η σχέση σας. Πες του πως κάθε φορά που σκέφτεσαι να το αναφέρεις -δεν χρειάζεται να πεις τι είναι- θες να φύγεις. Μπορείς να του πεις αυτά που έγραψες και σε μένα. 

Το να μιλήσεις για το τι σου συμβαίνει εκείνη τη στιγμή είναι εξίσου σημαντικό με το να μιλάς για το θέμα που τόσα χρόνια σε ταλαιπωρεί. (για να κάνω και μια υπόθεση η οποία μπορεί να μην σου λέει και κάτι, ίσως αυτή η δυσκολία που έχεις στο τώρα να συνδέεται με κάποιον τρόπο με το θέμα). Το δωμάτιο της ψυχοθεραπείας είναι όπως ήδη ξέρεις ένας ασφαλής χώρος και για πειραματισμούς. Μαθαίνουμε καινούργιους τρόπους με έναν άνθρωπο που ξέρουμε πως δεν θα φύγει, δεν θα πάρει κάτι προσωπικά και κυρίως έχει εκπαιδευτεί γι’αυτό. Η θεραπευτική φάση που βρίσκεσαι είναι μια εξαιρετική ευκαιρία όχι μόνο για να αρχίσεις να τακτοποιείς το θέμα που τόσο σε ταλαιπωρεί, αλλά και για τη σχέση σου με τον ψυχοθεραπευτή σου. Όλα θα πάνε καλά. 

Η ‘γοητεία’ των μη διαθέσιμων ανθρώπων

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι που κάποιος δεν μπορεί ή δεν θέλει να είναι συναισθηματικά διαθέσιμος. Κάποιοι δεν γνωρίζουν τον τρόπο, άλλοι μετά από κάποιες οδυνηρές ή τραυματικές σχέσεις το να έρθουν κοντά με τον άλλον είναι ένα σενάριο όχι μόνο απλά μη ελκυστικό αλλά και τρομακτικό. Το να μην είμαι διαθέσιμος μπορεί να σημαίνει πως

Επτά λόγοι που αποφεύγουμε να πούμε “δεν είμαι καλά”

Πολλές φορές το “καλά είμαι” είναι κάτι σαν συνεχής επωδός, ένα μάντρα που λέμε στον εαυτό μας για να πείσουμε εμάς αλλά και τους άλλους πως είμαστε όντως καλά. Είτε από φόβο το τι θα σκεφτούν οι άλλοι, ο τρόπος που θα αντιδράσουν, η αυτοκριτική που θα κάνουμε, όλες αυτές οι σκέψεις μας εμποδίζουν να δείξουμε την ευαλωτότητά μας και να πάρουμε τη βοήθεια που μπορεί να χρειαζόμαστε. Έτσι, συχνά απαντάμε πως είμαστε καλά γιατί