Αγαπητή Ψ – Δεν είμαι αυτά που μου προσάπτουν

“Πριν λίγο καιρό στην εταιρεία που εργάζομαι έγιναν οι ετήσιες αξιολογήσεις και έχω προβληματιστεί και εκνευριστεί. Ο προϊστάμενός μου, μου ανέφερε πως κάποιες φορές συμπεριφέρομαι απότομα, αλαζονικά και έχω την τάση να υποτιμάω τους συναδέλφους μου. Όταν τον ρώτησα να μου πει περισσότερες λεπτομέρειες και συγκεκριμένα γεγονότα για να καταλάβω καλύτερα, επικαλέστηκε την ανωνυμία και δεν ήθελε να μου πει περισσότερα. Είναι μια καλή δουλειά και με ενδιαφέρει η εξέλιξή μου εκεί και επίσης δεν πιστεύω πως είμαι όλα αυτά που μου προσάπτουν. Έχω φέρει δυο μεγάλα προγράμματα στην εταιρεία (χρήματα δηλαδή) και η δουλειά μου πολλές φορές έχει εκτιμηθεί. Παρόλα αυτά, είμαι ανοιχτός να ακούσω και να κάνω κάποιες διορθωτικές αλλαγές χωρίς όμως να αλλάξω και τον χαρακτήρα μου και να γίνω κάποιος άλλος μόνο και μόνο επειδή κάποιοι ενοχλούνται”

Σε όλες τις σχέσεις το feedback -ή ανατροφοδότηση- είναι απαραίτητο. Φυσικά όλοι μας προτιμάμε να ακούμε τα θετικά σχόλια, αλλά τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά όταν γίνονται με καλή πρόθεση και ωραίο τρόπο είναι ευπρόσδεκτα γιατί μας βοηθάνε να δούμε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς μας. Πιστεύω πως το να μας επισημαίνει ένας συνεργάτης μας και τους περιορισμούς μας, συνήθως είναι ένδειξη ενδιαφέροντος, πως μας εκτιμά, μας εμπιστεύεται και πιστεύει ότι έχουμε τη δυνατότητα να ‘μετακινηθούμε’ για να κάνουμε την καθημερινότητα και τη δική μας και των άλλων καλύτερη. Είναι χειρότερο να μας βλέπουν να κάνουμε κάτι που δυσκολεύει εμάς και την ομάδα και να μη μας λέει κανείς τίποτα.    

Βέβαια, το νόημα που θα δώσω στο feedback που μου δίνεται στο “τώρα”, έχει να κάνει με τον τρόπο που μου δόθηκε στο “τότε” και ίσως στο τώρα να μπαίνω σε άμυνα, να κάνω πολλές σκέψεις του τύπου “εγώ ποτέ δεν το έκανα αυτό, δεν φέρομαι αλαζονικά και υποτιμητικά”.

Θα πάρω ως δεδομένο τις καλές προθέσεις εκείνου που σας αξιολόγησε για να ξεκινήσουμε από κάπου και θα πω πως δεν το άκουσα ως κριτική αλλά ως πρόσκληση. Ο προϊστάμενός σας δεν σας είπε “δεν σε εκτιμώ ή δεν είσαι καλός” αλλά “εκτιμώ πολλά σε σένα και κάποιες φορές βλέπω μια συμπεριφορά η οποία δεν βοηθάει την ομάδα και σου δίνω μια ευκαιρία να το δεις και να κάνεις κάτι μ’αυτό”. Μπορεί να μην το είπε με αυτά τα λόγια, αλλά το νόημα ήταν αυτό. 

Εγώ θα ξεκινούσα προσπαθώντας να καταλάβω τι είναι αυτό που κάνω και οι άλλοι το βρίσκουν αλαζονικό και υποτιμητικό. Η αλαζονεία δεν είναι εγγενές χαρακτηριστικό, αλλά είναι ένας τρόπος για να προστατευτούμε από συναισθήματα που μας δυσκολεύουν.
Για παράδειγμα, εάν μέσα μου αισθάνομαι λίγη, ανίκανη ή χαζή, αυτό θα το προβάλω στους άλλους. Εσείς γίνεστε ανυπόμονος ή εκνευρίζεστε όταν οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν με την πρώτη αυτό που λέτε; δυσκολεύεστε να επαινέσετε τους άλλους γιατί πιστεύετε πως αυτό που έκαναν δεν ήταν και τόσο σημαντικό; κοροϊδεύετε τις ιδέες ή τη γνώμη των άλλων για κάποιο θέμα; Σκεφτείτε εάν τα κάνετε όλα αυτά και μη λεκτικά. με γκριμάτσες, αναστεναγμούς, “φιλικά αστεία”, με το να κοιτάτε το κινητό σας όταν οι άλλοι παίρνουν το λόγο. 

Εάν δεν αναγνωρίζετε τέτοιες συμπεριφορές στον εαυτό σας, μπορείτε να ρωτήσετε έναν φίλο σας που σας ξέρει αρκετά και εμπιστεύεστε. Προσωπικά όσες φορές το έχω κάνει μ’έχει βοηθήσει πολύ. Συνήθως κάνω την ερώτηση “τι σε δυσκολεύει σε μένα;”. 

Όταν είστε στην ομάδα σας, πριν κάνετε κάποιο σχόλιο σταθείτε λίγο και αναρωτηθείτε: “τι θα νιώσει ο άλλος εάν σχολιάσω κάτι μ’αυτό τον τρόπο; υπάρχει άλλος τρόπος να το πω χωρίς να γίνω κάποιος άλλος και χωρίς να προσβάλω ή να υποτιμήσω τον απέναντι;” Ίσως ο προϊστάμενός σας, αυτό σας ζητάει να κάνετε. 

Θα ήθελα να σας πω και κάτι τελευταίο. Το feedback που πήρατε είναι μια μεγάλη ευκαιρία να μάθετε κάτι σημαντικό για τον εαυτό σας. Όλοι έχουμε τυφλά, ‘σκοτεινά’ σημεία τα οποία τα φέρνουμε μαζί μας σε όλες τις σχέσεις.  Εάν εγώ στην ψυχοθεραπεία μου δυσκολεύομαι ή φοβάμαι να έρθω σε επαφή και να εμπιστευτώ τον ψυχοθεραπευτή μου, 9 φορές στις 10, θα κάνω το ίδιο και στις υπόλοιπες σχέσεις μου. Οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν πως καταφέρνουν και κρατάνε επαγγελματικό προφίλ και δείχνουν μόνο τον ελκυστικό τους εαυτό στους εργασιακούς χώρους, όμως, οι συνήθειες και οι τάσεις μας πάντα, μα πάντα γίνονται εμφανείς. Ο συνάδελφος που διακόπτει τους άλλους στις συναντήσεις ή αφήνει ένα χάος την κουζίνα του γραφείου χωρίς να υπολογίζει τους άλλους, το πιθανότερο είναι να κάνει το ίδιο και στο σπίτι του.

Εάν κάνετε κάτι ακούσια που αφήνει τους άλλους να παίρνουν υποτίμηση, αυτή είναι μια πολύ καλή στιγμή για να καταλάβετε τι είναι και αν θέλετε να το αλλάξετε. Όχι γιατί σας το είπε ο προϊστάμενός σας ή εγώ. Αλλά γιατί όχι μόνο θα γίνετε  καλύτερος εργαζόμενος, αλλά και καλύτερος συνάδελφος, φίλος, σύντροφος, πατέρας, γιος.  

Καλή Χρονιά

Στον απολογισμό της δύσκολης αυτής χρονιάς ας σταθούμε σε όλα αυτά που καταφέραμε ακόμα και αν μας φαίνονται αυτονόητα, μικρά και ασήμαντα. Θα χρειαστεί λίγη ακόμα υπομονή, ψυχραιμία και στωικότητα και ένας τρόπος για να φτάσουμε στο τέλος σωματικά και ψυχικά υγιείς είναι να κάνουμε την ξεκούραση και τη φροντίδα του εαυτού μας προτεραιότητα.  

Ας μην ψάξουμε τη λύση από το περιβάλλον αλλά να μας επιτρέψουμε να σταθούμε, να ηρεμήσουμε για να μπορέσουμε να μας ακούσουμε και να αξιοποιήσουμε την εσωτερική μας γνώση. Καλή Χρονιά 🙂 

Το είκοσι

Για τη χρονιά που ιεραρχήσαμε τον πόνο, τη θλίψη και αξιολογήσαμε τις απώλειες σε σημαντικές και ασήμαντες

που είδαμε πως δεν θα είμαστε σταθεροί και αμετάβλητοι για πάντα

που θρηνήσαμε συλλογικά αλλά ο καθένας με τον τρόπο του

που αντιμετωπίσαμε ασήμαντους άλλους με πιο corporate τρόπο

που είπαμε, ακούσαμε και διαβάσαμε αμέτρητες φορές τη λέξη ανθεκτικότητα

που επιβεβαιώθηκε για άλλη μια χρονιά πως η ανθρώπινη φύση είναι εκπληκτικά οικουμενική και καθολικά απογοητευτική

που κάναμε hashtag το #whenthisisover

που κουράστηκες περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά  

που ανησυχήσαμε πολύ για τους δικούς μας ανθρώπους

που παραδέχτηκες πως έχεις υπερεκτιμήσει τη μοναχικότητά σου

που μας έλειψαν οι βόλτες στο Φάληρο 

που ζήτησες απ’την αδερφή σου με χαλαρό και αδιάφορο ύφος το κινητό της μόνο και μόνο για να ψάξεις γρήγορα το κλειδωμένο του προφίλ γιατί απλά ήθελες να δεις τι του αρέσει

που η μόνη υπόσχεση που δίνεις για την καινούργια χρονιά -και ας ξέρεις πως ίσως θα είναι και για την επόμενη- είναι η ίδια με την περσινή: να ταξιδέψεις όσο περισσότερο μπορείς

Καλή Χρονιά 🙂 

Προσοχή

Ας σταματήσουμε να μπερδεύουμε την ασυνέπεια, την απροβλεψιμότητα και την ασαφή συμπεριφορά με το πάθος μέσα σε μια σχέση. 

Η ζωή θέλει προσοχή. Τα διάφορα αποφθέγματα τύπου “επειδή ζούμε μια φορά δεν έχω καταλάβει εάν θα πρέπει να τα κάνουμε όλα σωστά ή όλα λίμπα” ή “Ακολούθησε την καρδιά σου και όπου σε βγάλει ή ό,τι είναι δύσκολο αξίζει “ κλπ, είναι για να τα βλέπουμε ως λεζάντες σε φωτογραφίες στα social media ή σε αισθηματικές κομεντί και να χαμογελάμε.  Σίγουρα όχι για να πορευόμαστε μ’αυτά γιατί είναι μαθηματικά βέβαιο πως η ζωή θα μας εκπλήξει μάλλον δυσάρεστα.

Δεν χρειάζεται να υποφέρουμε και να προκαλούμε ένταση για να αισθανόμαστε ότι είμαστε ζωντανοί. Ποτέ δεν είναι αργά να μάθουμε να αγαπάμε τον εαυτό μας.  

Ίσως κάποιοι ενώ διαβάζουν αυτά θα σκέφτονται “Α, δηλαδή μας λες να συμβιβαστούμε. Να ζήσουμε μια ζωή άνοστη, πληκτική με το φόβο μήπως πληγωθούμε;”. Όχι, δεν λέω αυτό. Προτείνω να σταματήσουμε να κάνουμε λανθασμένα πράγματα για σωστούς και δικαιολογημένους λόγους. 

Μην ακούς τι λέει η Τασία

Η Αλεξάνδρα είναι στο τοπ 5 των πιο προσφιλών διαδικτυακών μου φίλων. Δυο πράγματα έχω ξεχωρίσει και εκτιμώ: τη φιλανθρωπική της δράση παράλληλα με την επαγγελματική της δραστηριότητα και τον τρόπο που τοποθετείται στα πράγματα. Με αυθεντικότητα, αξιοπρέπεια, χιούμορ. Θα το καταλάβετε και από βίντεο που μας μιλάει για τα όνειρα και τους στόχους. Περισσότερα μπορείτε να διαβάζετε στο blog της

Πώς να διαχειριστώ το πένθος του παιδιού μου για το κατοικίδιο

Η απώλεια ενός κατοικίδιου ζώου είναι συχνά η πρώτη εμπειρία ενός παιδιού με το θάνατο. Για πολλά παιδιά, τα κατοικίδια ζώα είναι κάτι περισσότερο. Αρκετά τα περιγράφουν ως αδέρφια ή καλύτερους φίλους με τους οποίους έχουν δυνατές σχέσεις. 

Σε μια μελέτη παιδιών ηλικίας 6 έως 13 ετών που είχαν χάσει ένα κατοικίδιο ο Δρ. Russell διαπίστωσε ότι ακόμη και χρόνια μετά το θάνατο του κατοικίδιου ζώου, κάποια παιδιά περιέγραψαν την απώλεια ως “τη χειρότερη μέρα της ζωής τους”. Αντιμετωπίζουν με μοναδικούς τρόπους τον εξορθολογισμό του θανάτου και ο τρόπος με τον οποίο πεθαίνει ένα κατοικίδιο επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο θρηνούν. “Έχουν μια ξεχωριστή αίσθηση υπαρξιακής δικαιοσύνης σχετικά με το εάν ένα ζώο έζησε μέχρι τη κατάλληλη ηλικία”, λέει ο Δρ. Russell. 

Όπως και οι ενήλικες, τα παιδιά αποδέχτηκαν πιο εύκολα το θάνατο του κατοικίδιου, εάν αναμενόταν με κάποιο τρόπο.  Επηρεάστηκαν λιγότερο όταν γνώριζαν εκ των προτέρων ότι το ζωάκι θα είχε σύντομη διάρκεια ζωής. Φαινόταν να γνωρίζουν ότι ένα ψαράκι ή χαμστεράκι, για παράδειγμα, δεν θα ζούσε όσο ένας σκυλάκος ή μια γατούλα. Όταν ένα ζώο ήταν άρρωστο, συμφώνησαν ότι η ευθανασία ανακούφισε το κατοικίδιο από τα δεινά του. 

Ωστόσο, όταν πέθαναν με τραγικούς και απροσδόκητους τρόπους, η απώλεια ήταν πιο δύσκολη μιας και όταν συμβαίνει κάτι ξαφνικά, ένα παιδί αρχίζει και βλέπει το απρόβλεπτο της ζωής. Οι άνθρωποι και τα ζώα που αγαπούν μπορούν να πεθάνουν χωρίς προειδοποίηση. 

Φυσικά, η ηλικία και η φάση ανάπτυξής τους καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο κατανοούν το θάνατο και η θλίψη τους εκδηλώνεται πολύ διαφορετικά από αυτήν του ενήλικα. Δεν κλαίνε πάντα ούτε δείχνουν αμέσως συναίσθημα αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν επηρεάζονται βαθιά από την απώλεια. Τα παιδιά τείνουν να θρηνούν εμφανίζοντας θλίψη περιστασιακά με εναλλαγές χαράς και θυμού.

Η θλίψη τους μπορεί να εκδηλωθεί και με σωματικά συμπτώματα όπως με πονοκεφάλους ή στομαχόπονο ή με διαταραχές στον ύπνο.  Μπορεί να παλινδρομούν σε συμπεριφορές προηγούμενης ηλικίας όπως ενούρηση, πιπίλισμα δαχτύλου ή προσκόλληση στους γονείς. Πολύ συχνά χρησιμοποιούν το παιχνίδι για να εκφράσουν αυτό που σκέφτονται και αισθάνονται γι’αυτό και η συμπεριφορά τους είναι η καλύτερη ένδειξη της θλίψης τους παρά από ό,τι τα λόγια τους. 

Για παράδειγμα μπορεί να προσποιούνται πως η λούτρινη γάτα ή ο σκύλος αρρώστησε και πέθανε. Αυτή είναι μια ευκαιρία για τους γονείς να τα βοηθήσουν συμμετέχοντας ενεργά σε αυτό το είδος φανταστικού παιχνιδιού. Είναι ευκαιρία να απαντηθούν ερωτήσεις για την αγάπη, την απώλεια και τι συμβαίνει μετά το θάνατό μας. Επιτρέπει να δουν οτι δεν είναι ταμπού να μιλάμε για θάνατο ή οδυνηρά συναισθήματα. Βλέπουν πως είναι εντάξει να κλαίμε και να πενθούμε και μαθαίνουν σιγά σιγά πως η στεναχώρια είναι φυσιολογική και ξεπερνιέται. Πως το κλάμα δεν είναι ντροπή και πως είναι παρήγορο για όλους όταν η στεναχώρια μοιράζεται και δεν χρειάζεται να την περνάμε μόνοι μας.  

Εάν σας ρωτάνε λεπτομέρειες του θανάτου του κατοικίδιου, είναι μια ένδειξη πως θέλουν να μιλήσουν γι’αυτό και μάλλον χρειάζονται παρηγοριά. Πολύ σημαντική διαδικασία είναι και ο αποχαιρετισμός. Οι τελετές γύρω από το θάνατο είναι κάποιοι από τους τρόπους που έχουμε για να αναγνωρίσουμε τη ζωή κάποιου και το ζωάκι δεν χρειάζεται να αποτελεί εξαίρεση. Ένα μικρό τελετουργικό μπορεί να αφορά την τέφρα του ζώου, ή να φυτέψετε μαζί τους ένα δέντρο μνήμης ή να φτιάξετε μαζί ένα άλμπουμ με φωτογραφίες. 

Είναι μερικοί τρόποι να διαχειριστούν την απώλεια και να τιμήσουν το ρόλο που είχε το ζωάκι στην οικογένειά σας. 

Σημείωση: “Ο κήπος του Έβαν” του Brian Lies είναι ένα πολύ συγκινητικό 😦 και βαθιά αισιόδοξο παιδικό βιβλίο για το θέμα. Καλές κριτικές έχω διαβάσει για το “η θάλασσα είδε” του Tom Percival.
Για λίγο μεγαλύτερες ηλικίες (8-13) το “Kate, the Ghost Dog: Coping With the Death of a Pet,” και (από 7-12) “Memories of You,”Erainna Winnett.

Αγαπητή Ψ – Όπως οι σκαντζόχοιροι

Αλλάζει να καταφέρω να φύγω από τους φόβους που με κρατάνε πίσω και να γίνω πραγματικά συναισθηματικά διαθέσιμος και ανοιχτός; Είναι κάτι που αλλάζει; να σταματήσει κάποιος να νιώθει έτσι;” Το παραπάνω είναι απόσπασμα από ένα μειλ που έλαβα. Απαντάω τα παρακάτω:

Ένας συντριπτικά μεγάλος αριθμός προβλημάτων στις σχέσεις ή στη δυσκολία του να μπω σε σχέση συνοψίζεται σε δυο φράσεις: Κάποιος στέκεται πολύ μακριά. Κάποιος στέκεται πολύ κοντά. Το να καταφέρουμε να έχουμε τη σωστή απόσταση από έναν άνθρωπο είναι εφικτό όταν μάθουμε τον τρόπο να αναγνωρίσουμε ότι χρειαζόμαστε την αγάπη του, όταν εμπιστευτούμε πως και εκείνος θα μας χρειαστεί και βεβαίως να πιστεύουμε πως θα μπορέσουμε να ζήσουμε και χωρίς αυτόν.

Αυτές οι δυο τάσεις -τώρα θα σταθώ σε αυτή για την οποία με ρωτάτε- τις περισσότερες φορές προέρχονται από την παιδική μας ηλικία. Γεγονότα που έχουμε βιώσει -και δεν εννοώ μόνο τραυματικά αλλά και οι πεποιθήσεις που έχουμε για το πώς πρέπει να είναι ένας σύντροφος- έχουν δημιουργήσει μοτίβα, συνήθειες αρνητικών σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών, οι οποίες με τη σειρά τους γίνονται αυτοεκπληρούμενες προφητείες. 

Γινόμαστε εκείνοι που νιώθουμε ασφαλείς όταν είμαστε μακριά, γιατί η αρχική μας απόπειρα προσέγγισης ίσως και να μην είχε την κατάληξη που θα θέλαμε. Για ένα παιδί αυτό μπορεί να μεταφραστεί ως απόρριψη, ντροπή, μπέρδεμα, αβεβαιότητα. Τις περισσότερες φορές, ασυνείδητα αποφασίζει πως τέτοια μορφή έκθεσης δεν θα ξανασυμβεί ποτέ. Έτσι λοιπόν στο τώρα, στην παραμικρή υπόνοια απογοήτευσης ή απόρριψης -ή για να είμαι πιο ακριβής αυτό που ερμηνεύει ως απόρριψη- για να αποφύγει τον πόνο θα σηκώσει τοίχους για να αποφευχθεί η οικειότητα που στο τότε δεν του παρείχε ασφάλεια ή δεν του ήταν αρκετή. Ο μεγαλύτερος φόβος που βιώνει είναι αυτός της οικειότητας, με δευτερεύοντα φόβο αυτόν της εγκατάλειψης.

Οι περισσότεροι θέλουμε και έχουμε ανάγκη από αγάπη και εγγύτητα.  Ο φόβος, όμως, είναι εξίσου ισχυρή δύναμη και ανταγωνίζεται αυτή μας την ανάγκη. Παρόλο που οι ανάγκες μένουν ακάλυπτες όταν δεν ερχόμαστε κοντά, μπορεί να νιώθουμε μεγαλύτερη ασφάλεια όταν δεν το κάνουμε. Με τον τρόπο αυτό, δεν διακινδυνεύουμε την αβεβαιότητα που προκύπτει από τη στενή συναισθηματική σχέση με έναν άλλον άνθρωπο. Δεν διακινδυνεύουμε να πρέπει να δείξουμε αυτό που είμαστε, κάτι που περικλείει τη συναισθηματική ειλικρίνεια, αλλά και την πιθανή απόρριψη των συναισθημάτων μας. Δεν διακινδυνεύουμε την εγκατάλειψή μας από τους άλλους. Δεν βιώνουμε την αμηχανία που συνεπάγεται η αρχή μιας σχέσης που για πολλούς είναι πραγματικά αφόρητη.

Η στενή επαφή, η οικειότητα έχουν συχνά ως συνέπεια την αίσθηση της απώλειας του ελέγχου. Η οικειότητα θέτει σε δοκιμασία τους βαθύτερους φόβους μας για το ποιοι είμαστε και για το εάν είναι αποδεκτό να είμαστε ο εαυτός μας. Απαιτείται ειλικρίνεια, αυθορμητισμός, εμπιστοσύνη, αποδοχή του εαυτού μας και αποδοχή των άλλων.

Με ρωτάτε εάν αυτό είναι κάτι που αλλάζει. Φυσικά και αλλάζει, όχι όμως με γρήγορες λύσεις και συμβουλές. Η αντίσταση στην επιθυμία να βρισκόμαστε μακριά ή κοντά, χρειάζεται λίγη δουλειά, όμως μπορούμε και αξίζει να μάθουμε να είμαστε ο πραγματικός μας εαυτός όταν είμαστε με άλλους ανθρώπους. Μπορούμε να μάθουμε να εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας. Μπορούμε να μάθουμε να μην κρυβόμαστε στην παραμικρή υπόνοια απόρριψης. Μπορούμε να έρθουμε σε επαφή με τις δυνατότητές μας και να ανταπεξέλθουμε στη δυσκολία και στο φόβο που υπάρχει στο ξεκίνημα μιας σχέσης, έστω και αν στην αρχή το κάνουμε όπως οι σκαντζόχοιροι. Προσεκτικά. 

Άγιος Βασίλης έρχεται;

Το 2013 κυκλοφορεί στο διαδίκτυο ένα γράμμα κάποιων γονιών προς το γιο τους ο οποίος θέλει να μάθει την αλήθεια για τον Άγιο Βασίλη.  Στην προσπάθεια τους να μην του στερήσουν την παιδική  αθωότητα και ευπιστία αλλά και από την άλλη να μην του πουν απροκάλυπτα ψέματα,  επιλέγουν έναν διαφορετικό τρόπο χρησιμοποιώντας τον Άγιο ως μέσο για να περιγράψουν ανθρώπινες συμπεριφορές  που προσδίδουν  αγάπη, ελπίδα και ευτυχία.

Κάνοντας μια πρόχειρη αναζήτηση στο διαδίκτυο καταλαβαίνουμε πως είναι ένα θέμα  που απασχολεί πολλούς γονείς μιας και μπορεί κάποιος να διαβάσει πολύ μεγάλο αριθμό άρθρων με συμβουλές, ακόμα και το site «THE SPIRITUAL AND PSYCHOLOGICAL DAMAGE OF THE SANTA LIE!»

Αλήθεια, είναι τόσο κακό να λέμε ψέματα στα παιδιά για τον Άγιο Βασίλη;  Φυσικά, θ’απαντήσουν κάποιοι. Απ’τη μια μεγαλώνουμε τα παιδιά μας λέγοντάς τους να είναι ειλικρινείς, αργότερα τους μαθαίνουμε νόμους της φυσικής και από την άλλη, θα τους λέμε πως εννέα ιπτάμενοι τάρανδοι σέρνουν με το έλκηθρο έναν αθάνατο παππούλη με κόκκινα ρούχα μέσα απ’τον ουρανό, ώστε να παραδώσει τα δώρα σε εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο σε μια νύχτα, μια φορά το χρόνο;

Αν και το ψέμα μπορεί να γίνει ένα βολικό δεκανίκι στην ανατροφή των παιδιών –πιες το γάλα σου γιατί δεν θα ψηλώσεις – πιστεύω πως όλοι συμφωνούμε πως είναι καλό να το κρατάμε στο ελάχιστο, τόσο για την ανάπτυξη εμπιστοσύνης ανάμεσα σε μας και τα παιδιά, αλλά κυρίως για να δίνουμε πρώτοι εμείς το παράδειγμα.  Απ’αυτόν τον κανόνα, εξαιρείται ο τελευταίος μήνας του χρόνου, ισχυρίζονται αρκετοί ψ.

Όχι μόνο ο μύθος του Αγ. Βασίλη είναι ακίνδυνος, αλλά, βοηθάει και στη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών. Οι φανταστικές ιστορίες, ενθαρρύνουν ένα είδος φανταστικού παιχνιδιού που πυροδοτεί τη δημιουργικότητα, την κοινωνική κατανόηση ακόμα και την επίλυση προβλημάτων. Τα παιδιά, φαντάζονται τον Άγιο Βασίλη να προσπαθεί να οργανώσει τα ξωτικά στο Βόρειο Πόλο, να προλάβουν να διαβάσουν όλα τα γράμματα, να ετοιμάσουν τα δώρα, μέχρι να έρθει η στιγμή του ταξιδιού. Μερικές φορές, συμμετέχουν  τα ίδια στη φαντασίωση, υιοθετώντας το ρόλο του Ρούντολφ ή του Άγιου Βασίλη στα παιχνίδια με τους φίλους τους.  Αυτές οι μορφές του παιχνιδιού μπορούν  να καλλιεργήσουν ένα σύνολο δεξιοτήτων το λεγόμενο «theory of mind», η οποία βοηθά τα παιδιά να προβλέψουν και να κατανοήσουν τη συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων.

Μέσα από αυτά τα φανταστικά παιχνίδια, τα παιδιά, «αναγκάζονται» να σκεφτούν –μέσω υποθετικών σεναρίων- ακόμα και εναλλακτικές λύσεις. Για παράδειγμα, τι θα συμβεί εάν τα ξωτικά δεν προλάβουν να τελειώσουν μέχρι την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς;  Πώς θα ήταν τα Χριστούγεννα εάν δεν υπήρχε ο Άγιος Βασίλης; Μια έρευνα, της Alison Gopnik, Καθηγήτριας Ψυχολογίας στο Berkeley και συγγραφέας του βιβλίου «The Philosophical Baby: What Children’s Minds Tell Us About Love, Truth and the Meaning of Life» δείχνει, ότι αυτός ο τρόπος σκέψης, βοηθάει να αναπτυχθούν μοντέλα για το πώς λειτουργεί ο κόσμος και τα «υποχρεώνει» να οραματίζονται δημιουργικές λύσεις σε προβλήματα ή στην κατάληξη νέων ιδεών.  Εξάλλου, λέει η Alison, για να πούμε πως κάποιος μπορεί να επηρεάσει την αλλαγή ή να σχεδιάσει κάτι νέο, αυτός ο κάποιος θα πρέπει να είναι σε θέση να βλέπει τον κόσμο διαφορετικά.

Απ’την άλλη πλευρά, απ’το να καλλιεργούμε μια πίστη η οποία είναι καταδικασμένη να συντριβεί απο την πραγματικότητα, δεν είναι προτιμότερο να μην το κάνουμε καθόλου; ή εαν δημεύσω τον Άγιο ενώ το παιδί έχει πιστέψει στην ύπαρξή του θα είναι σαν να του κλέβω το μεταβατικό του αντικείμενο;

Προσωπικά, πιστεύω πολύ στο πως είναι το παιδί που έχεις απέναντί σου, και δεν εννοώ μόνο στο θέμα αυτό. Για παράδειγμα, σ’ένα παιδί που είναι ήσυχο και ήρεμο γιατί να βάλεις αυστηρά όρια; Επειδή πρέπει γενικά να βάζω όρια; Όχι, θα μου πεις. Θέλω να λέω πάντα την αλήθεια στο παιδί μου. Φαντάζομαι, πως το ίδιο θα ισχύει και όταν σου ζητάει να πάτε στην παιδική χαρά. Δεν θα του λες πως δεν μπορούμε να πάμε σήμερα γιατί είναι κλειστά, αλλά βαριέμαι ή είμαι κουρασμένος. Θέλω να πω μ’αυτό πως η ύπαρξη ή όχι του Αγ. Βασίλη για μένα, εμπίπτει στην κατηγορία του «καλού» ψέματος.  Εξάλλου, μέχρι τη στιγμή που τα παιδιά μαθαίνουν την αλήθεια για τον Άγιο Βασίλη –που είναι συνήθως στην ηλικία των 8- μπορούν και καταλαβαίνουν τη διαφορά μεταξύ αυτού του τύπου ψέματος και δεν δυσανασχετούν με τους γονείς ούτε πιστεύουν πως δεν μπορούν να τους εμπιστευτούν.

Σε μια μελέτη του 2006, ερευνητές  ζήτησαν απο 35 παιδιά που ζούσαν σε καταυλισμούς, προς το τέλος του δεύτερου πολέμου μεταξύ Ισραήλ-Λιβάνου, να «φροντίσουν» ένα βαλσαμωμένο ζώο για τρεις εβδομάδες.  Τριάντα εννέα παιδιά του καταυλισμού, δεν πήραν ταριχευμένο ζωάκι. Μετά τον πόλεμο, οι ερευνητές, πήραν συνέντευξη απ’τους γονείς και διαπίστωσαν πως τα παιδιά που είχαν υιοθετήσει τα ταριχευμένα ζωάκια –και ειδικά εκείνα που φρόντισαν για τα ζώα πιο έντονα- βίωσαν λιγότερα προβλήματα που σχετίζονταν με το άγχος, όπως εφιάλτες και άγχος αποχωρισμού από ό,τι τα άλλα παιδιά.

Προφανώς κ ένα παιδί μπορεί να συμμετέχει σε παιχνίδια φαντασίας ακόμη και αν δεν πιστεύει στον Άγιο. Με κανένα τρόπο δεν είναι αναγκαιότητα για την υγιή ανάπτυξη ενός παιδιού. Με τον χειρότερο τρόπο να χειριστεί ένας γονιός το θέμα δεν θα προκαλέσει διαρκή ψυχολογική βλάβη σ’ένα παιδί. Όμως, αφού μπορούμε να το παρουσιάσουμε με πιο μαλακό τρόπο, γιατί να μην τον προτιμήσουμε; Εάν σας ρωτήσουν, υπάρχει ο Άγιος Βασίλης; απαντήστε με μια ερώτηση: “Εσύ, τί πιστεύεις; Έχεις αρχίσει να πιστεύεις πως δεν υπάρχει; γιατί; Πολλοί θα σκεφτούν πως είναι μεγάλη πολυτέλεια ν’ασχολούμαστε με τέτοια “ασήμαντα” θέματα. Το καταλαβαίνω πολύ. Ξέρω πως όταν είσαι γονιός έχεις ν’απαντήσεις σε πολύ σοβαρότερα ερωτήματα και πως η καθημερινότητα κάτι φορές δεν παλεύεται. Όμως, και απ’τα ασήμαντα μαθαίνουμε κάτι.

Τελειώνω το ποστ μ’ένα video για τα πιο μεγάλα παιδιά. Στην πτήση μια Καναδέζικης αεροπορικής εταιρείας, οι επιβάτες μίλησαν στο check in με ηλεκτρονικό Άγιο Βασίλη ο οποίος τους ρώτησε όλους τι δώρο θέλουν.  Όταν έφτασαν στον προορισμό τους, πήραν αυτό που ζήτησαν. και αυτοί που ζήτησαν κάλτσες και αυτοί που ‘πίστεψαν’ και ζήτησαν home cinema 🙂

Κλισέ που δεν βοηθάνε

Είναι δύσκολο να βλέπουμε κάποιον να ταλαιπωρείται και να αισθανόμαστε ανήμποροι. H ενστικτώδης μας αντίδραση είναι να πούμε κάτι που θα ανακουφίσει εκείνον που μας εκμυστηρεύεται το πρόβλημά του. Ενώ έχουμε τις καλύτερες προθέσεις και πιστεύουμε πως αυτό που λέμε βοηθάει, στην πραγματικότητα τα διάφορα κλισέ που χρησιμοποιούμε προκαλούν μεγαλύτερη δυσαρέσκεια. Δεν χρειάζεται να έχουμε πάντα κάτι να πούμε. Το να ακούμε ή απλά να ρωτήσουμε “Τι χρειάζεσαι;” είναι πολύ πιο θεραπευτικό και ανακουφιστικό για τον άλλον.

Αγαπητή Ψ – “Κατεβάζει ρολά”

Με τον φίλο μου έχουμε μια καλή σχέση από την άποψη πως θέλουμε ο ένας τον άλλον, περνάμε αρκετό χρόνο μαζί, ταιριάζουμε σε πολλά. Το πρόβλημα είναι πως όταν ξεκινάω κάποια συζήτηση που αφορά το μέλλον μας, κατεβάζει ρολά. Όχι απλά κατεβάζει ρολά, αλλά φεύγει από τον χώρο, δείχνει πως πιέζεται και αγχώνεται. Με ενοχλεί πολύ αυτό γιατί εκτός του ότι είναι απαράδεκτο δεν ξέρω πώς να το χειριστώ. Θέλω να ξέρω κάποια πράγματα αλλά με την αντίδραση που βλέπω τι συζήτηση να κάνω; δεν θέλω να είμαι αυτή η γυναίκα που πιέζει για κάτι. Την τελευταία φορά κατάφερα και έβαλα κάποιο όριο και έδωσα τελεσίγραφο πως εάν συμπεριφέρεται έτσι θα πρέπει και εγώ να δω τι θα κάνω”. 

Η επικοινωνία και η διαπραγμάτευση είναι ζωτικής σημασίας για οποιαδήποτε υγιή σχέση. Πιο σημαντικό ακόμα και από τα σοβαρά θέματα για τα οποία θέλετε να συζητήσετε είναι το ζήτημα του γιατί και οι δύο δυσκολεύεστε να κάνετε αυτές τις συζητήσεις.

Αυτό που κάνει ο σύντροφός σας -συνειδητά ή ασυνείδητα δεν έχει σημασία και δεν μπορώ να το γνωρίζω- είναι ένας τρόπος ελέγχου της συνομιλίας. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούμε διάφορους τρόπους για να τερματίζουμε ή να αποφύγουμε μια συζήτηση: παραμένουμε σιωπηλοί, αλλάζουμε θέμα, αγνοούμε τον σύντροφό μας με το να ασχολούμαστε με το κινητό μας, ή απλά αποχωρούμε από το δωμάτιο.

Αν και η δυσκολία φαίνεται να βρίσκεται σε εκείνον που κατεβάζει ρολά, στον σύντροφό σας στην προκειμένη περίπτωση, θα ήθελα λίγο να σταθώ στον δικό σας ρόλο, με τι τρόπο εσείς διατηρείτε αυτό το μοτίβο. Γιατί η αλήθεια είναι πως μια συζήτηση τελειώνει μόνο αν την αφήσουμε να τελειώσει.  Το θέμα δεν είναι απλά ο τρόπος με τον οποίο ο σύντροφός σας ανταποκρίνεται στη συζήτηση που θέλετε να κάνετε. Το θέμα είναι και το πώς εσείς ανταποκρίνεστε στην άρνησή του να την κάνει.

Εάν σταθείτε λίγο σε εσάς, θα δείτε πως κάνετε κάτι παρόμοιο με εκείνον.  Κατεβάζει ρολά, πιέζεται, αγχώνεται και φεύγει από το δωμάτιο, και για να αποφύγετε αυτή την εξέλιξη, αφήνετε τη συζήτηση στη μέση. Και οι δύο φοβάστε κάτι – εκείνος τη συγκεκριμένη συζήτηση, εσείς, γιατί δεν θέλετε να είστε “αυτή η γυναίκα που πιέζει για κάτι”.  Έτσι, το μοτίβο επαναλαμβάνεται.

Τι θα μπορούσατε να κάνετε σ’αυτή την περίπτωση; Να δοκιμάσετε να δράσετε κάπως διαφορετικά. Ένας τρόπος θα ήταν να οριοθετηθείτε, όπως πολύ σωστά αναφέρατε. Θα ήθελα να ανοίξω μια παρένθεση και να πω πως υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο όριο και στο τελεσίγραφο. Το όριο έχει να κάνει με εμάς, το όριο το βάζουμε στον εαυτό μας, όχι στον άλλον. Το τελεσίγραφο είναι ένας τρόπος να ελέγξουμε κάποιον με το να επιμένουμε να αλλάξει. Τα τελεσίγραφα και τις δηλώσεις  δεν τα προτιμάμε γιατί σπάνια έχουν κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Το όριο όμως είναι ευγενικό, σταθερό (με την προϋπόθεση πως έχει ειπωθεί με τρόπο που δείχνει ενδιαφέρον, συμπεριλαμβάνει και τους δυο και δεν έχει θυμό και χειρισμό) και είναι σαφές το τι δεχόμαστε και τι όχι, και το τι θέλουμε και τι δεν θέλουμε. 

Θα μπορούσατε π.χ. να πείτε “Νοιάζομαι-ενδιαφέρομαι για σένα και στεναχωριέμαι όταν σε βλέπω να αγχώνεσαι και να απομακρύνεσαι όταν θέλω να μιλήσουμε για τη σχέση μας. Θέλω να έχουμε μια στενή, οικεία και μακροχρόνια σχέση που εάν δεν μπορούμε να μιλάμε για βασικά ζητήματα ζωής ή ακόμα πιο δύσκολα πράγματα που θα προκύπτουν, δεν θα μου-μας επιτρέπει να είμαστε κοντά ή να αισθανόμαστε ασφαλείς μεταξύ μας, αν πολλά πράγματα αιωρούνται.  Δεν προκαλώ εγώ το άγχος σου και ούτε μπορώ να το φτιάξω, αυτό είναι κάτι που μπορείς μόνο εσύ να κάνεις. Χρειάζομαι να βρούμε τρόπο να φτιάξουμε την επικοινωνία μας -ακόμα και αν χρειαστεί να ζητήσουμε βοήθεια- προκειμένου να αισθανθούμε σίγουροι ότι μπορούμε να είμαστε καλά μαζί, κάτι που θέλω πολύ”.   

Αυτός είναι ένας τρόπος, είμαι σίγουρη πως εάν σταθείτε λίγο σε εσάς θα μπορέσετε να βρείτε ακόμα καλύτερο. 

Τελειώνοντας ήθελα να σας πω, πως η φροντίδα του εαυτού μας προϋποθέτει μια θεμελιώδη αρχή: να ικανοποιούμε τις ανάγκες και τα θέλω μας. Σε καμία περίπτωση δεν χρειάζεται να αισθάνεστε άσχημα για τα θέλω σας ή ότι είναι κακό και λάθος και να σας χαρακτηρίζετε ως “η γυναίκα που πιέζει για κάτι”. Η κάλυψη των αναγκών μας είναι δικαίωμα και υποχρέωση προς τον εαυτό μας. Έχουμε κάθε δικαίωμα να θέλουμε μια ζωή όπως την έχουμε φανταστεί και φυσικά να θέλουμε για τον εαυτό μας το καλύτερο.