Χάρτης πορείας

H πρόοδος και η επιτυχία μας στη ζωή αυξάνουν ανάλογα με το βαθμό της ευελιξίας που επιδεικνύουμε όταν βρισκόμαστε σε κρίση παρά με το βαθμό στον οποίο έχουμε καταφέρει να παραμένουμε ανέγγιχτοι από τις προκλήσεις. Τις στιγμές αυτές η ευτυχία δεν είναι μέτρο της ύπαρξής μας. Η ανθεκτικότητα όμως είναι.

Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητά μας να προσαρμοζόμαστε δημιουργικά και να ξεπερνάμε δύσκολες καταστάσεις. ‘Απαιτεί’ συνδυασμό γνωστικών και συμπεριφορικών επιλογών που μας επιτρέπουν να επιβιώσουμε και να βρίσκουμε λύσεις στα προβλήματα που προκύπτουν. Είναι όμως η ανθεκτικότητα κάτι που μαθαίνεται και τι εργαλεία χρειάζεται να έχουμε για να την ψυχική μας επιβίωση;

Η επιδίωξη ενός ουσιαστικού στόχου παρόλο που μπορεί να συνεπάγεται άγχος και πόνο βραχυπρόθεσμα, μακροπρόθεσμα φέρνει νόημα, αίσθηση πληρότητας και εσωτερικής δύναμης.  Αυτοί που έχουν ένα «γιατί» για να ζουν, μπορούν να αντέξουν σχεδόν οποιοδήποτε «πώς».

Η γνωστική ευελιξία είναι ένα χαρακτηριστικό των ανθεκτικών ανθρώπων. Ο τρόπος που σκεφτόμαστε, η αποδοχή της πραγματικότητας της κατάστασής μας, ακόμα και αν αυτή η κατάσταση είναι επώδυνη, είναι αυτό που θα μας βοηθήσει να προχωρήσουμε και να βρούμε λύση. Η αποφυγή και η άρνηση -αν και είναι οι πιο συνηθισμένες αντιπαραγωγικές στρατηγικές αντιμετώπισης- μας βοηθάνε προσωρινά αλλά τελικά εμποδίζουν την ανάπτυξή μας.  Ο τρόπος που νοηματοδοτούμε τα γεγονότα ακόμα και οι εικόνες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας θα καθορίσουν το συναίσθημα και τη συμπεριφορά μας. Οι άνθρωποι είμαστε καλοί να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στα άσχημα που μας συμβαίνουν και όχι στα καλά. Οι ανθεκτικοί άνθρωποι επιλέγουν πιο προσεκτικά που στρέφουν την προσοχή τους.

Η συνειδητοποίηση, η παραδοχή πως ο πόνος και η απώλεια είναι μέρος της ζωής. Όλοι μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με δοκιμασίες και βάσανα. Αυτή η συνειδητοποίηση μας βοηθάει να μην αισθανόμαστε μόνοι. 

Η φροντίδα του εαυτού μας, η ικανοποίηση των αναγκών μας, ο χώρος που θα δώσουμε στα συναισθήματά μας και η συμμετοχή σε δραστηριότητες που μας δίνουν ευχαρίστηση θα μας βοηθήσει να ξανασταθούμε πιο γρήγορα στα πόδια μας.

Αυτό όμως που θα μας βοηθήσει πολύ και είναι κάτι που οι ψυχοθεραπευτές λέμε συχνά είναι το υποστηρικτικό πλαίσιο. Ένα δίκτυο ανθρώπων που βρίσκεται ή έχει βρεθεί σε παρόμοια θέση και θα περάσουμε μαζί τη δυσκολία για να βρεθούμε στην απέναντι όχθη.

Η ανθεκτικότητα δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση όπως πιστεύουμε οι περισσότεροι, αλλά, θέμα μιας κοινωνίας, μιας χώρας και αυτό γιατί το να μην βλέπουμε τον εαυτό μας να εκπροσωπείται στην κοινωνία είναι καταστροφικό για την ανθεκτικότητά μας. Το να αισθανόμαστε πως δεν ανήκουμε, δεν ακουγόμαστε, δεν μας βλέπουν είναι οδυνηρό και μειωτικό. Γιατί είναι σημαντικό μια χώρα να είναι ανθεκτική και με γρήγορα αντανακλαστικά; Γιατί επιτρέπει στους πολίτες να έρχονται σε επαφή με τις πηγές στήριξής τους πιο γρήγορα και να στηρίξει καλύτερα τους πιο ευάλωτους ανθρώπους.

Οι άνθρωποι δεν αντιδρούμε το ίδιο στα τραυματικά και αγχωτικά συμβάντα. Το κλειδί είναι να εντοπίσουμε τρόπους που είναι πιθανόν να λειτουργούν σωστά για εμάς ως μέρος της δικής μας προσωπικής στρατηγικής. To ζητούμενο δεν είναι να μην ξαναπέσουμε.
Το ζητούμενο είναι να ξέρουμε τους τρόπους να ξανασηκωθούμε.

Αγαπητή Ψ – Εκείνη & εγώ

“Πριν λίγο καιρό πέθανε η μητέρα μιας παιδικής μου φίλης. Ήταν ένας εξαιρετικός άνθρωπος που μικρή έλεγα γιατί να μην είναι έτσι και η δική μου μητέρα. Δεν είναι μόνο πως στεναχωρήθηκα πολύ μου έχει βγει στην επιφάνεια όλο το θέμα που έχω με τη δική μου μητέρα. Έχω την αίσθηση πως δεν με συμπαθεί. Πάντα το ένιωθα αυτό. Έχω κάνει φοβερές υπερβάσεις για να υπάρχει μια επικοινωνία χωρίς να καταλήγει σε τσακωμό. Δεν της έχω ζητήσει τίποτα άλλο εκτός από μια σχέση μητέρας-κόρης. Το ξέρω πως είναι μεγάλο θέμα και ντρέπομαι που ακόμα ασχολούμαι με αυτό αλλά νομίζω πως θα με απασχολεί για πάντα. Τόσο δύσκολο είναι να φτιάξει κάπως κάποια στιγμή;” 

Ένα από τα θέματα που αργά ή γρήγορα έρχονται σε μια ψυχοθεραπευτική συνεδρία είναι και η σχέση μας με τη μητέρα μας. Συνήθως είναι και το θέμα που μας παίρνει λίγο περισσότερο χρόνο από τα υπόλοιπα και πάντα έχουμε τη μεγάλη προσδοκία να το λύσουμε και να το φτιάξουμε -για τον καθένα φαντάζομαι πως αυτό σημαίνει κάτι διαφορετικό-.

Προσωπικά η λέξη που χρησιμοποιώ για την “επίλυση-φτιάξιμο” δικών μου στενών σχέσεων είναι “τακτοποίηση”. Βρίσκω πως έχει μικρότερο ψυχολογικό βάρος, μικρότερες προσδοκίες και άρα μικρότερη απογοήτευση. Μου δίνει και την αίσθηση πως έχω και εγώ λόγο και έλεγχο για την εξέλιξη μιας ισότιμης και ενήλικης σχέσης.

Τι σημαίνει να έχουμε μια ενήλικη σχέση με τη μητέρα μας; Μια πλευρά αυτής της ενήλικης σχέσης είναι να πενθήσουμε όχι μόνο τη σχέση που δεν είχαμε μαζί της μεγαλώνοντας αλλά και να παραιτηθούμε από το είδος της σχέσης που ελπίζουμε στο τώρα. Λες πως “δεν ζητάς τίποτα άλλο εκτός από μια σχέση”, αλλά το αίτημά σου δεν ξέρω εάν είναι τόσο απλό μιας και φαντάζομαι πως έχεις ένα συγκεκριμένο είδος σχέσης στο μυαλό σου.

Μια σχέση όπου εκείνη θα καταλαβαίνει τον πόνο σου, θα σου επικυρώνει πάντα και με γενναιοδωρία τα συναισθήματά σου, θα αναλάβει όλη την ευθύνη για τις μεταξύ σας δυσκολίες, θα σου ζητήσει συγγνώμη για τα λάθη που έχει κάνει, θα σε συμπαθεί και θα σε αποδέχεται έτσι όπως ακριβώς είσαι. Δηλαδή θα είναι ένας άλλος άνθρωπος. Εάν θέλεις μια σχέση με τη μητέρα που έχεις, θα χρειαστεί να αφήσεις πίσω τη μητέρα που εύχεσαι να είχες.

Το να πενθήσεις για αυτή την απώλεια της σχέσης σας είναι δύσκολο. Έχει πόνο, θυμό, ματαίωση αλλά και μεγάλη εξέλιξη. Βασικά θα δεις πώς η ενήλικη εκδοχή σου παίζει ρόλο στη συνεχιζόμενη μεταξύ σας ένταση μιας και ίσως καταφέρεις και πλέον τη δεις όχι σαν μητέρα, αλλά σαν γυναίκα, με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της. Οι δικές της ελλείψεις δεν έχουν να κάνουν με σένα. Θα χρειαστεί να γίνεις εσύ μητέρα του εαυτού σου, η μητέρα που είχες φανταστεί, και αυτό θα γίνει όταν μάθεις να σε φροντίζεις, να σε ακούς, να σε συμπαθείς, να σε αποδέχεσαι και να μη σε ταλαιπωρείς.

Μαντεύω την ένσταση που θα έχεις αν διαβάζεις τα παραπάνω: “γιατί να πρέπει να κάνω εγώ όλη αυτή τη δουλειά; γιατί όχι εκείνη;” Τη δουλειά την κάνουμε για να είμαστε εμείς καλά. Εάν επωφεληθεί και κάποιος άλλος, δεν πειράζει. 

κουτί πρώτων βοηθειών

Η Brittany Long Olsen είναι σκιτσογράφος και κομικογράφος και τα τελευταία 10 χρόνια φτιάχνει αυτοβιογραφικά κόμικς. Το πρώτο της μυθιστόρημα “DENDON: One Year and One Half in Tokyo”, κέρδισε το βραβείο AML 2015 στην κατηγορία των κόμικς. Περισσότερα μπορείτε να βρείτε στο comicdiaries.com όπου δημοσιεύει ιστορίες από την καθημερινότητά της με τον σύζυγό της και τον σκύλο τους τον Jetpack.

Εδώ, μπορείτε να δείτε το κόμικ για την Washington Post όπου μας δείχνει τι περιέχει το κουτί πρώτων βοηθειών που έχει φτιάξει για τις μέρες που αισθάνεται πεσμένη ψυχολογικά. Πρόκειται για μικρά βήματα που έχετε διαβάσει και άλλες φορές από εδώ. Τα εργαλεία λοιπόν που χρησιμοποιεί είναι ο υποστηρικτικός τρόπος που μιλάει στον εαυτό της. Της υπενθυμίζει τις δυνατότητές της και πόσα έχει καταφέρει μέχρι τώρα. Θυμάται το υποστηρικτικό πλαίσιο που έχει και πόσο νοιάζονται για εκείνη. Το κουτί έχει ακόμα μια λίστα με δραστηριότητες που την καθησυχάζουν και την ηρεμούν και κάποια βιντεάκια που ξέρει πως θα την κάνουν να γελάσει.

Ένας απ’τους ασφαλέστερους και πιο γρήγορους τρόπους για να ξανακερδίσει κάποιος την ισορροπία του και την ευτυχία του είναι να κοιτάζει και να φροντίζει τον εαυτό του, τις ανάγκες του και τις δουλειές του. Tα μικρά βήματα -ο τρόπος που μιλάμε στον εαυτό μας, αυτά που διαβάζουμε, αυτά που ακούμε, οι άνθρωποι που συναναστρεφόμαστε- είναι που κάνουν τη διαφορά και αλλάζουν την καθημερινότητά μας προς το καλύτερο.

Ghostbusters

20210706_174137.jpg

Το ghosting είναι μια συμπεριφορά τόσο διαδεδομένη που σχεδόν έχει ενσωματωθεί στην κουλτούρα μας και ήδη από κάποιους θεωρείται ως κάτι φυσιολογικό, αναμενόμενο ακόμα και αστείο. Το ghosting είναι η ξαφνική διακοπή οποιασδήποτε επικοινωνίας από τη μια πλευρά χωρίς κανένα προφανή για την άλλη πλευρά λόγο ή εξήγηση. Ο άνθρωπος που εξαφανίζεται, που γίνεται φάντασμα -ghost- και που είχατε καθημερινή επαφή ξαφνικά αδιαφορεί για εσάς και αγνοεί τις προσπάθειες επικοινωνίας αφήνοντάς σας σε κατάσταση σοκ.

Μετά το σοκ συνήθως ακολουθούν ασταμάτητες σκέψεις και συνεχής ανάλυση: “γιατί να συμπεριφερθεί έτσι; τι έκανα; λες να του/της συνέβη κάτι;” Το λάθος σ’αυτές τις περιπτώσεις είναι η προσπάθεια να αναλύουμε παράλογες συμπεριφορές με αποτέλεσμα να καθηλωνόμαστε, το γνωστό analysis-paralysis.

Εάν όμως έπρεπε οπωσδήποτε να εξηγήσουμε μια τέτοια συμπεριφορά, προσωπικά θα έδινα τρεις ερμηνείες. α) γιατί έτσι βόλευε, ήταν ο πιο εύκολος τρόπος β) κακή ποιότητα ανθρώπου γ) συναισθηματική ανωριμότητα. Πάντως σίγουρα πίσω απ’αυτή τη συμπεριφορά δεν κρύβεται κάποιο βάθος που εμείς οι υπόλοιποι αδυνατούμε να καταλάβουμε. Ούτε βάθος, ούτε πλάτος.

Οι ερμηνείες και οι αναλύσεις δεν είναι ο κατάλληλος τρόπος για να ξεπεράσετε αυτό που σας συνέβη. Η ανάγκη να τακτοποιήσετε τον ανοιχτό λογαριασμό μέσα σας και να προχωρήσετε είναι πολύ μεγάλη και απολύτως κατανοητή όμως, πρέπει να ξέρετε πως σ’αυτή την περίπτωση θα χρειαστεί να το κλείσετε μόνοι σας. Εξάλλου όπως θα γνωρίζετε, οι άνθρωποι που θα μας φερθούν όπως θα θέλαμε και θα σεβαστούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες μας δεν είναι πολλοί.

Μάθετε να αγνοείτε αυτά που δεν μπορείτε να ελέγξετε δηλαδή συμπεριφορές άλλων.
Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να χάσετε χρόνο και να αργήσετε να ξεχάσετε το δυσάρεστο συμβάν. Οι άνθρωποι κάνουν αυτό που θέλουν να κάνουν οι ίδιοι. Αισθάνονται με τον τρόπο που οι ίδιοι θέλουν να αισθανθούν, σκέπτονται αυτό που θέλουν να σκεφτούν, συμπεριφέρονται με τον τρόπο που έχουν μάθει και θα αλλάξουν μόνο όταν εκείνοι είναι έτοιμοι ή θέλουν να αλλάξουν. Κανένα είδος ελέγχου που εμείς θα ασκήσουμε δεν μπορεί να επιφέρει μόνιμες ή επιθυμητές αλλαγές σε έναν άλλον άνθρωπο.

Το μόνο άτομο που μπορούμε να μεταβάλουμε και στο οποίο έχουμε δικαιοδοσία ελέγχου είναι ο εαυτός μας. Εκεί θα επικεντρωθείτε. Μπορείτε να μετατρέψετε αυτή την άσχημη εμπειρία σε κάτι που αξίζει, δηλαδή στο να αναρωτηθείτε εάν υπάρχει κάτι καινούργιο να μάθετε για τον εαυτό σας. Μήπως επενδύσατε πολλά σ’έναν άνθρωπο χωρίς να τον γνωρίζετε; μήπως εμπιστευθήκατε πολύ γρήγορα; μήπως μείνατε περισσότερο στα λόγια παρά στις πράξεις του άλλου; Μήπως αυτή η συμπεριφορά σας θυμίζει κάτι απ’την ιστορία σας και σας έχει καθηλώσει έτσι; μήπως δεν έχει καν να κάνει με τον συγκεκριμένο άνθρωπο απλά η ανάγκη σας για επαφή, η ανάγκη να εμπιστευτείτε ήταν ακάλυπτες για μεγάλο χρονικό διάστημα;

Συγχωρήστε τον εαυτό σας που εμπιστεύτηκε και αφέθηκε και κυρίως μην παίρνετε τη συμπεριφορά των άλλων ως αντανάκλαση της δικής σας αυτοαξίας. Μη σας μαλώνετε επειδή δεν καταλάβατε αμέσως με τι άνθρωπο είχατε να κάνετε.

Μη ζητάτε απαντήσεις από εκείνους που δεν έχουν να δώσουν κάτι ή δεν θέλουν.
Κυρίως όμως, μη γίνεστε κυνηγοί φαντασμάτων.

Το συναίσθημα του 2021

Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους διαχείρισης των συναισθημάτων μας είναι να τα αναγνωρίζουμε και να τα ονομάζουμε.  Ήταν αναμενόμενο να βρεθεί αυτή η λέξη που θα ονομάζει και θα περιγράφει το συναίσθημα που αρκετοί βιώσαμε και βιώνουμε. Ο γνωστός σε όλους Adam Grant, εντόπισε τη λέξη που περιγράφει τη συναισθηματική κατάσταση που επικρατεί λόγω της πανδημίας. Δεν είναι ούτε εξάντληση ούτε κατάθλιψη, λέει. “Το languishing είναι μια αίσθηση στασιμότητας και κενού. Είναι το κενό μεταξύ κατάθλιψης και άνθησης. Η απουσία ευεξίας. Είναι η κατάσταση που μπορεί να εξασθενήσει το κίνητρό μας και την εστίασή μας. Μπορεί να είναι το κυρίαρχο συναίσθημα του 2021”. 

Μιας που το μέγεθος της ευτυχίας μας εξαρτάται άμεσα και από τις σκέψεις μας και από το νόημα που δίνουμε σ’αυτά που μας συμβαίνουν, μπορούμε αν θέλουμε να επιλέξουμε να θυμηθούμε τον ψυχαναλυτή Masud Khan. Αυτή την αίσθηση απάθειας, την έλλειψη σκοπού και κατεύθυνσης την είχε ορίσει όχι ως κενό ή ψυχολογική κάμψη, αλλά ως το απαραίτητο διάστημα “αγρανάπαυσης” που χρειαζόμαστε πριν το όργωμα, τη σπορά και τη συγκομιδή της νέας μας καλλιέργειας. Το 2021 μάλλον θα είναι “languishing” λόγω της αβεβαιότητας που εξακολουθεί να επικρατεί. Όμως, κάτω από την επιφάνεια ίσως δημιουργείται ένας νέος εαυτός που ακόμα δεν μπορούμε να δούμε. 

Τα τέσσερα στάδια της πανδημικής κόπωσης – Ένας χρόνος μετά

Στην αρχή σκεφτήκαμε πως η πανδημία θα διαρκέσει λίγους μήνες και προσπαθήσαμε να πείσουμε τους εαυτούς μας πως θα τα καταφέρουμε. Ζούσαμε στο ηρωϊκό στάδιο. Υπήρχε αισιοδοξία και ενέργεια για να ξεπεραστεί όλο αυτό.

Αρχίσαμε να δραστηριοποιούμαστε κάνοντας γυμναστική, μαγειρεύοντας, διαβάζοντας, σε μια συνεχή προσπάθεια να κάνουμε “καλή χρήση” αυτής της περιόδου. Εξάλλου, όπως διαβάσαμε σε αμέτρητα άρθρα, ο Shakespeare έγραψε τον Βασιλιά Λήρ όσο ήταν σε καραντίνα.

Λίγο μετά μπήκαμε στο στάδιο τoυ μήνα του μέλιτος, όπου νιώσαμε πως μπορεί να μην ήμασταν όλοι στο ίδιο καράβι αλλά βρισκόμασταν μέσα στην ίδια φουρτούνα.

Μετά όμως περάσαμε στο στάδιο της απογοήτευσης. Αρχίσαμε να νιώθουμε σωματικά και συναισθηματικά εξαντλημένοι. Η υπερεπαγρύπνηση μετατράπηκε σε εκνευρισμό.

Σήμερα βρισκόμαστε στο στάδιο της κόπωσης, της εξάντλησης από την αναμονή. Είναι το στάδιο που μπορεί κάποιος ή να πυροδοτείται πολύ εύκολα ή να αποσύρεται εντελώς. Αυτά είναι τα τέσσερα στάδια της πανδημικής κόπωσης όπως περιγράφονται από τους ερευνητές του Medical Harvard School.

Από τη μια η συνειδητοποίηση πως το οριστικό τέλος και η επιστροφή στην κανονικότητα θα αργήσουν και από την άλλη η αδιάκοπη και συνεχής ροή κακών ειδήσεων, προκαλεί μια συλλογική πανδημική κόπωση.

Υπάρχει υπερδιέγερση από τη συνεχή εισροή πληροφοριών και μαζί η κόπωση που σχετίζεται με έλλειψη διέγερσης μιας και οι ζωές μας έχουν περιοριστεί αρκετά. Βρισκόμαστε ταυτόχρονα σε κατάσταση χαμηλής διέγερσης και υπερδιέγερσης. Οι ειδικοί λένε πως η επόμενη πρόκληση σε μια ενδεχόμενη πανδημία θα είναι η εξομάλυνση της καμπύλης της ψυχικής υγείας.

Όταν είμαστε ψυχικά και σωματικά εξαντλημένοι μειώνεται η ανθεκτικότητα και ενισχύονται τα συναισθήματα φόβου και αδυναμίας. Λόγω της εξάντλησης η ικανότητά μας αλλά και το κίνητρο για να αντιμετωπίσουμε τα δύσκολα συναισθήματα, μειώνεται.

Τη μόνη συμβουλή που θα τολμήσω να δώσω στην παρούσα φάση είναι η συνειδητή αποσύνδεση από τους «θορύβους» του περιβάλλοντος. Είναι και αυτό που θα μας βοηθήσει να παραμείνουμε ανθεκτικοί και να κάνουμε οικονομία δυνάμεων.

Δημοσιεύθηκε 14 Μαρτίου στο Liberal

Αγαπητή Ψ – Δεν είμαι αυτά που μου προσάπτουν

“Πριν λίγο καιρό στην εταιρεία που εργάζομαι έγιναν οι ετήσιες αξιολογήσεις και έχω προβληματιστεί και εκνευριστεί. Ο προϊστάμενός μου, μου ανέφερε πως κάποιες φορές συμπεριφέρομαι απότομα, αλαζονικά και έχω την τάση να υποτιμάω τους συναδέλφους μου. Όταν τον ρώτησα να μου πει περισσότερες λεπτομέρειες και συγκεκριμένα γεγονότα για να καταλάβω καλύτερα, επικαλέστηκε την ανωνυμία και δεν ήθελε να μου πει περισσότερα. Είναι μια καλή δουλειά και με ενδιαφέρει η εξέλιξή μου εκεί και επίσης δεν πιστεύω πως είμαι όλα αυτά που μου προσάπτουν. Έχω φέρει δυο μεγάλα προγράμματα στην εταιρεία (χρήματα δηλαδή) και η δουλειά μου πολλές φορές έχει εκτιμηθεί. Παρόλα αυτά, είμαι ανοιχτός να ακούσω και να κάνω κάποιες διορθωτικές αλλαγές χωρίς όμως να αλλάξω και τον χαρακτήρα μου και να γίνω κάποιος άλλος μόνο και μόνο επειδή κάποιοι ενοχλούνται”

Σε όλες τις σχέσεις το feedback -ή ανατροφοδότηση- είναι απαραίτητο. Φυσικά όλοι μας προτιμάμε να ακούμε τα θετικά σχόλια, αλλά τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά όταν γίνονται με καλή πρόθεση και ωραίο τρόπο είναι ευπρόσδεκτα γιατί μας βοηθάνε να δούμε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς μας. Πιστεύω πως το να μας επισημαίνει ένας συνεργάτης μας και τους περιορισμούς μας, συνήθως είναι ένδειξη ενδιαφέροντος, πως μας εκτιμά, μας εμπιστεύεται και πιστεύει ότι έχουμε τη δυνατότητα να ‘μετακινηθούμε’ για να κάνουμε την καθημερινότητα και τη δική μας και των άλλων καλύτερη. Είναι χειρότερο να μας βλέπουν να κάνουμε κάτι που δυσκολεύει εμάς και την ομάδα και να μη μας λέει κανείς τίποτα.    

Βέβαια, το νόημα που θα δώσω στο feedback που μου δίνεται στο “τώρα”, έχει να κάνει με τον τρόπο που μου δόθηκε στο “τότε” και ίσως στο τώρα να μπαίνω σε άμυνα, να κάνω πολλές σκέψεις του τύπου “εγώ ποτέ δεν το έκανα αυτό, δεν φέρομαι αλαζονικά και υποτιμητικά”.

Θα πάρω ως δεδομένο τις καλές προθέσεις εκείνου που σας αξιολόγησε για να ξεκινήσουμε από κάπου και θα πω πως δεν το άκουσα ως κριτική αλλά ως πρόσκληση. Ο προϊστάμενός σας δεν σας είπε “δεν σε εκτιμώ ή δεν είσαι καλός” αλλά “εκτιμώ πολλά σε σένα και κάποιες φορές βλέπω μια συμπεριφορά η οποία δεν βοηθάει την ομάδα και σου δίνω μια ευκαιρία να το δεις και να κάνεις κάτι μ’αυτό”. Μπορεί να μην το είπε με αυτά τα λόγια, αλλά το νόημα ήταν αυτό. 

Εγώ θα ξεκινούσα προσπαθώντας να καταλάβω τι είναι αυτό που κάνω και οι άλλοι το βρίσκουν αλαζονικό και υποτιμητικό. Η αλαζονεία δεν είναι εγγενές χαρακτηριστικό, αλλά είναι ένας τρόπος για να προστατευτούμε από συναισθήματα που μας δυσκολεύουν.
Για παράδειγμα, εάν μέσα μου αισθάνομαι λίγη, ανίκανη ή χαζή, αυτό θα το προβάλω στους άλλους. Εσείς γίνεστε ανυπόμονος ή εκνευρίζεστε όταν οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν με την πρώτη αυτό που λέτε; δυσκολεύεστε να επαινέσετε τους άλλους γιατί πιστεύετε πως αυτό που έκαναν δεν ήταν και τόσο σημαντικό; κοροϊδεύετε τις ιδέες ή τη γνώμη των άλλων για κάποιο θέμα; Σκεφτείτε εάν τα κάνετε όλα αυτά και μη λεκτικά. με γκριμάτσες, αναστεναγμούς, “φιλικά αστεία”, με το να κοιτάτε το κινητό σας όταν οι άλλοι παίρνουν το λόγο. 

Εάν δεν αναγνωρίζετε τέτοιες συμπεριφορές στον εαυτό σας, μπορείτε να ρωτήσετε έναν φίλο σας που σας ξέρει αρκετά και εμπιστεύεστε. Προσωπικά όσες φορές το έχω κάνει μ’έχει βοηθήσει πολύ. Συνήθως κάνω την ερώτηση “τι σε δυσκολεύει σε μένα;”. 

Όταν είστε στην ομάδα σας, πριν κάνετε κάποιο σχόλιο σταθείτε λίγο και αναρωτηθείτε: “τι θα νιώσει ο άλλος εάν σχολιάσω κάτι μ’αυτό τον τρόπο; υπάρχει άλλος τρόπος να το πω χωρίς να γίνω κάποιος άλλος και χωρίς να προσβάλω ή να υποτιμήσω τον απέναντι;” Ίσως ο προϊστάμενός σας, αυτό σας ζητάει να κάνετε. 

Θα ήθελα να σας πω και κάτι τελευταίο. Το feedback που πήρατε είναι μια μεγάλη ευκαιρία να μάθετε κάτι σημαντικό για τον εαυτό σας. Όλοι έχουμε τυφλά, ‘σκοτεινά’ σημεία τα οποία τα φέρνουμε μαζί μας σε όλες τις σχέσεις.  Εάν εγώ στην ψυχοθεραπεία μου δυσκολεύομαι ή φοβάμαι να έρθω σε επαφή και να εμπιστευτώ τον ψυχοθεραπευτή μου, 9 φορές στις 10, θα κάνω το ίδιο και στις υπόλοιπες σχέσεις μου. Οι περισσότεροι άνθρωποι νομίζουν πως καταφέρνουν και κρατάνε επαγγελματικό προφίλ και δείχνουν μόνο τον ελκυστικό τους εαυτό στους εργασιακούς χώρους, όμως, οι συνήθειες και οι τάσεις μας πάντα, μα πάντα γίνονται εμφανείς. Ο συνάδελφος που διακόπτει τους άλλους στις συναντήσεις ή αφήνει ένα χάος την κουζίνα του γραφείου χωρίς να υπολογίζει τους άλλους, το πιθανότερο είναι να κάνει το ίδιο και στο σπίτι του.

Εάν κάνετε κάτι ακούσια που αφήνει τους άλλους να παίρνουν υποτίμηση, αυτή είναι μια πολύ καλή στιγμή για να καταλάβετε τι είναι και αν θέλετε να το αλλάξετε. Όχι γιατί σας το είπε ο προϊστάμενός σας ή εγώ. Αλλά γιατί όχι μόνο θα γίνετε  καλύτερος εργαζόμενος, αλλά και καλύτερος συνάδελφος, φίλος, σύντροφος, πατέρας, γιος.  

Καλή Χρονιά

Στον απολογισμό της δύσκολης αυτής χρονιάς ας σταθούμε σε όλα αυτά που καταφέραμε ακόμα και αν μας φαίνονται αυτονόητα, μικρά και ασήμαντα. Θα χρειαστεί λίγη ακόμα υπομονή, ψυχραιμία και στωικότητα και ένας τρόπος για να φτάσουμε στο τέλος σωματικά και ψυχικά υγιείς είναι να κάνουμε την ξεκούραση και τη φροντίδα του εαυτού μας προτεραιότητα.  

Ας μην ψάξουμε τη λύση από το περιβάλλον αλλά να μας επιτρέψουμε να σταθούμε, να ηρεμήσουμε για να μπορέσουμε να μας ακούσουμε και να αξιοποιήσουμε την εσωτερική μας γνώση. Καλή Χρονιά 🙂 

Το είκοσι

Για τη χρονιά που ιεραρχήσαμε τον πόνο, τη θλίψη και αξιολογήσαμε τις απώλειες σε σημαντικές και ασήμαντες

που είδαμε πως δεν θα είμαστε σταθεροί και αμετάβλητοι για πάντα

που θρηνήσαμε συλλογικά αλλά ο καθένας με τον τρόπο του

που αντιμετωπίσαμε ασήμαντους άλλους με πιο corporate τρόπο

που είπαμε, ακούσαμε και διαβάσαμε αμέτρητες φορές τη λέξη ανθεκτικότητα

που επιβεβαιώθηκε για άλλη μια χρονιά πως η ανθρώπινη φύση είναι εκπληκτικά οικουμενική και καθολικά απογοητευτική

που κάναμε hashtag το #whenthisisover

που κουράστηκες περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά  

που ανησυχήσαμε πολύ για τους δικούς μας ανθρώπους

που παραδέχτηκες πως έχεις υπερεκτιμήσει τη μοναχικότητά σου

που μας έλειψαν οι βόλτες στο Φάληρο 

που ζήτησες απ’την αδερφή σου με χαλαρό και αδιάφορο ύφος το κινητό της μόνο και μόνο για να ψάξεις γρήγορα το κλειδωμένο του προφίλ γιατί απλά ήθελες να δεις τι του αρέσει

που η μόνη υπόσχεση που δίνεις για την καινούργια χρονιά -και ας ξέρεις πως ίσως θα είναι και για την επόμενη- είναι η ίδια με την περσινή: να ταξιδέψεις όσο περισσότερο μπορείς

Καλή Χρονιά 🙂 

Προσοχή

Ας σταματήσουμε να μπερδεύουμε την ασυνέπεια, την απροβλεψιμότητα και την ασαφή συμπεριφορά με το πάθος μέσα σε μια σχέση. 

Η ζωή θέλει προσοχή. Τα διάφορα αποφθέγματα τύπου “επειδή ζούμε μια φορά δεν έχω καταλάβει εάν θα πρέπει να τα κάνουμε όλα σωστά ή όλα λίμπα” ή “Ακολούθησε την καρδιά σου και όπου σε βγάλει ή ό,τι είναι δύσκολο αξίζει “ κλπ, είναι για να τα βλέπουμε ως λεζάντες σε φωτογραφίες στα social media ή σε αισθηματικές κομεντί και να χαμογελάμε.  Σίγουρα όχι για να πορευόμαστε μ’αυτά γιατί είναι μαθηματικά βέβαιο πως η ζωή θα μας εκπλήξει μάλλον δυσάρεστα.

Δεν χρειάζεται να υποφέρουμε και να προκαλούμε ένταση για να αισθανόμαστε ότι είμαστε ζωντανοί. Ποτέ δεν είναι αργά να μάθουμε να αγαπάμε τον εαυτό μας.  

Ίσως κάποιοι ενώ διαβάζουν αυτά θα σκέφτονται “Α, δηλαδή μας λες να συμβιβαστούμε. Να ζήσουμε μια ζωή άνοστη, πληκτική με το φόβο μήπως πληγωθούμε;”. Όχι, δεν λέω αυτό. Προτείνω να σταματήσουμε να κάνουμε λανθασμένα πράγματα για σωστούς και δικαιολογημένους λόγους.