Μετά από έναν χωρισμό, δεν μας λείπει πάντα μόνο ο άνθρωπος που έφυγε. Μπορεί να μας λείπει η οικειότητα, οι στιγμές που μοιραστήκαμε, τα σχέδια που κάναμε ή και η εκδοχή του μέλλοντος που είχαμε φανταστεί μαζί του.

Κάποιες φορές, η μνήμα κρατά τις όμορφες στιγμές και αφήνει όσα μας δυσκόλεψαν, όσα δεν μας άρεσαν και έτσι, όσο περνάει ο καιρός, μπορεί να θυμόμαστε τη σχέση διαφορετικά από ό,τι πραγματικά τη βιώναμε. Αν τώρα είχαμε την ευκαιρία να επιστρέψουμε σ’αυτή τη σχέση, γνωρίζοντας αυτά που ξέρουμε, θα την επιλέγαμε ξανά;

Όχι απλώς να ξαναμιλήσουμε ή να ξαναζήσουμε τις όμορφες στιγμές αλλά να επιστρέψουμε στην πραγματική σχέση με τις δυσκολίες, τις διαφωνίες, τις ανεκπλήρωτες ανάγκες και τους λόγους που μας οδήγησαν στον χωρισμό. Ίσως τότε να ξεχωρίζαμε αυτό που μας λείπει από αυτό που πραγματικά μας έκανε καλό. Γιατί μερικές φορές δεν δυσκολευόμαστε να αποχωριστούμε μόνο έναν άνθρωπο αλλά να αποχωριστούμε την την ελπίδα ότι κάποτε τα πράγματα θα γινόντουσαν διαφορετικά. Και είναι ανθρώπινο να πενθούμε όχι μόνο όσα ζήσαμε, αλλά και όσα θα θέλαμε να είχαμε ζήσει.

Το να προχωρήσουμε δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσουμε, να ακυρώσουμε όσα νιώσαμε ή να πείσουμε τον εαυτό μας ότι η σχέση δεν είχε αξία. Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε τόσο τις όμορφες στιγμές όσο και τους λόγους για τους οποίους τελείωσε.

Τελικά το ερώτημα μπορεί να μην είναι μόνο “μου λείπει” αλλά σήμερα, στο τώρα θα επέλεγα ξανά αυτή τη σχέση; Γιατί το να μας λείπει κάποιος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεται να επιστρέψουμε σε αυτόν.

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που, όσο κι αν προσπαθούμε, δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε αυτό που μας συμβαίνει.

Το μυαλό επιστρέφει ξανά και ξανά στο ίδιο γεγονός, το σώμα βρίσκεται σε ένταση και τα συναισθήματα είναι πολύ πιο έντονα από όσο μπορούμε να αντέξουμε. Εκεί μπορεί να προστεθεί μια ακόμη δυσκολία: αρχίζουμε να κατηγορούμε τον εαυτό μας επειδή δεν τα καταφέρνουμε και αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε “γιατί επηρεάζομαι τόσο πολύ;, γιατί δεν μπορώ να το ξεπεράσω; γιατί οι άλλοι φαίνεται να να καταφέρνουν καλύτερα;” 

Όμως, δεν χρειάζεται πάντα να είμαστε δυνατοί. Δεν αντιδρούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο στις δυσκολίες, ούτε έχουμε πάντα τις ίδιες αντοχές. Μια κατάσταση που κάποτε θα μπορούσαμε να διαχειριστούμε, μπορεί σε μια άλλη περίοδο της ζωής μας να μοιάζει πολύ πιο δύσκολη.

Και όταν το συναίσθημα είναι έντονο, δεν είναι εύκολο να σκεφτούμε καθαρά ή να βρούμε αμέσως λύσεις. Μπορεί πρώτα να χρειαζόμαστε χρόνο για να αναγνωρίσουμε αυτό που νιώθουμε, χωρίς να προσπαθούμε να το διώξουμε.

Ίσως λοιπόν, αντί να ρωτάμε «πώς θα το ξεπεράσω;», να ρωτήσουμε: «Τι χρειάζομαι αυτή τη στιγμή;» Μπορεί να είναι λίγη ξεκούραση, μια συζήτηση με έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε, λίγη απόσταση από όσα μας κατακλύζουν ή απλώς η αποδοχή ότι δεν έχουμε ακόμη όλες τις απαντήσεις.

Και αν αυτό που ζούμε μοιάζει περισσότερο από όσο μπορούμε να αντέξουμε μόνοι μας, το να ζητήσουμε βοήθεια δεν είναι αδυναμία. Είναι φροντίδα.

Δεν χρειάζεται να μπορούμε να διαχειριστούμε τα πάντα, πάντα. Μερικές φορές αρκεί να κάνουμε το επόμενο μικρό βήμα.

Δεν είναι όλα στο χέρι μας, στον έλεγχο μας.  Ίσως ένα σημαντικό βήμα για την ψυχική μας ηρεμία είναι να αναγνωριζουμε τη διαφορά σε όσα μπορούμε να επηρεάζουμε και σε όσα χρειάζεται να αποδεχτούμε. Δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε, σημαίνει ότι προστατευουμε την ψυχική μας ισορροπία. 

Μπορούμε να σκεφτούμε πριν απαντήσουμε,  να ρωτάμε αντί να υποθέτουμε,  να μας φερομαστε κ να μας μιλάμε καλά,  να λέμε δώσε μου λίγο χρόνο κ θα σου απαντήσω.

Αυτό που δεν μπορούμε να ελέγξουμε είναι εάν οι άλλοι μας συμπαθούν, τη διάθεσή τους, τη γνώμη για τα όρια που βάζω, τον τρόπο που μιλάνε.

Κάποιες φορές χρειαζόμαστε να απομακρυνθούμε για λίγο από μια σχέση. Να πάρουμε χρόνο, να ηρεμήσουμε, να σκεφτούμε πριν μιλήσουμε. Αυτή η σιωπή δεν σημαίνει απόρριψη. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τη σχέση από λόγια που θα ειπωθούν πάνω στον θυμό. 

Υπάρχει όμως και μια άλλη σιωπή. Δεν ζητάει χρόνο αλλά προκαλεί αγωνία. Που αφήνει τον άλλον να αναρωτιέται τι έκανε, τι είπε, τι πήγε στραβά. Η επικοινωνία διακόπτεται σκόπιμα και η απουσία απάντησης γίνεται μήνυμα από μόνη της.

Είναι το λεγόμενο silent treatment, η «σιωπηλή τιμωρία». Μπορεί να εμφανιστεί σε μια ερωτική σχέση, σε μια φιλία, στην οικογένεια ή ακόμη και στον χώρο εργασίας. Ο ένας επιλέγει να μη μιλήσει, να μην απαντήσει ή να αγνοήσει τον άλλον, όχι επειδή χρειάζεται απλώς λίγο χρόνο, αλλά επειδή θέλει με κάποιον τρόπο να τον τιμωρήσει, να τον κάνει να νιώσει ενοχές ή να τον αναγκάσει να υποχωρήσει ή ακόμα και ν’ασχοληθεί μαζί του. 

 Το πιο δύσκολο της σιωπηλής τιμωρίας να είναι ότι δεν ξέρεις πότε θα τελειώσει αφού δεν υπάρχει συζήτηση ή εξήγηση ή ένα ξεκάθαρο «χρειάζομαι λίγο χρόνο και θα μιλήσουμε».

Η σιωπή αυτή μπορεί να δημιουργήσει άγχος, ανασφάλεια και έντονη ανάγκη για επανασύνδεση. Ο άνθρωπος που την υφίσταται μπορεί να αρχίσει να αναλύει ξανά και ξανά τη συμπεριφορά του: «Τι έκανα;», «Μήπως το παράκανα;», «Να στείλω μήνυμα;», «Να ζητήσω συγγνώμη;». Και εκεί βρίσκεται μια σημαντική διαφορά. Το να ζητήσεις χρόνο δεν είναι το ίδιο με το να τιμωρείς κάποιον με σιωπή.

Μπορείς να πεις «είμαι πολύ θυμωμένος αυτή τη στιγμή και χρειάζομαι λίγο χρόνο πριν συνεχίσουμε αυτή τη συζήτηση», ή «δεν μπορώ να το συζητήσω τώρα, αλλά θέλω  αργότερα». Υπάρχει ακόμη επικοινωνία, ακόμη κ αν για λίγο δεν υπάρχει διάλογος.

Η σιωπηλή τιμωρία, αντίθετα, αφήνει τον άλλον στο σκοτάδι και ίσως γι’ αυτό πονάει τόσο. Γιατί δεν τιμωρεί μόνο με την απουσία λόγων αλλά και με την αβεβαιότητα.

Βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που αποσύρεται ή σταματά να μιλάει προσπαθεί συνειδητά να χειραγωγήσει τον άλλον. Κάποιοι άνθρωποι αποσύρονται επειδή δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν τη σύγκρουση, επειδή κατακλύζονται από το συναίσθημα ή επειδή έχουν μάθει από τις προηγούμενες σχέσεις τους να αντιμετωπίζουν έτσι τις δύσκολες στιγμές.

Η πρόθεση έχει σημασία, αλλά έχει σημασία και το αποτέλεσμα. Μια σχέση χρειάζεται χώρο για τον θυμό, την απογοήτευση και τη διαφωνία. Χρειάζεται όμως και έναν τρόπο επιστροφής στην επικοινωνία. Δεν χρειάζεται να μιλάμε αμέσως, χρειάζεται όμως να μπορούμε να ξαναμιλήσουμε.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό: η υγιής απόσταση αφήνει μια πόρτα ανοιχτή, η σιωπηλή τιμωρία την κλείνει και περιμένει από τον άλλον να τη χτυπήσει.

Αν κάποια στιγμή βρεθούμε στην πλευρά εκείνου που περιμένει μια απάντηση, να θυμόμαστε πως δεν είναι δική μας δουλειά να μαντεύουμε τι σκέφτεται ο άλλος ή να αποδεικνύουμε την αξία μας για να έχουμε πάλι την επικοινωνία.

Οι διαφωνίες είναι μέρος των σχέσεων και η σιωπή επίσης. Αλλά η επικοινωνία είναι αυτή που μας επιτρέπει να επιστρέφουμε ο ένας στον άλλον.

Ανοίγεις τα social media. Κάποιος ταξιδεύει, κάποιος παντρεύεται, κάποιος αγόρασε σπίτι, κάποιος ξεκίνησε μια καινούργια δουλειά, κάποιος άλλος φαίνεται να έχει βρει την ισορροπία που εσύ ψάχνεις εδώ και καιρό, και ξαφνικά, η δική σου ζωή μοιάζει να είναι λίγο πιο πίσω.

Μπορεί να μην το παραδεχόμαστε εύκολα, όμως, η σύγκριση έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας. Βλέπουμε τις ζωές των άλλων μέσα από μια οθόνη και πολλές φορές χωρίς να το καταλάβουμε τις χρησιμοποιούμε ως μέτρο για να αξιολογήσουμε τη δική μας ζωή. Το σπίτι που δεν έχουμε ακόμη, η δουλειά που δεν έχουμε, το ταξίδι που δεν μπορούμε να κάνουμε, η σχέση που δεν έχουμε, η οικονομική άνεση που φαίνεται να έχουν όλοι οι άλλοι.

Βέβαια, υπάρχει κάτι που ξεχνάμε: Συγκρίνουμε τη δική μας καθημερινότητα με την εικόνα που επιλέγει να δείξει κάποιος άλλος. Στα social media σπάνια βλέπουμε της αμφιβολίες, τους φόβους, τις απογοητεύσεις, τις αποτυχημένες προσπάθειες ή τις δύσκολες νύχτες. Βλέπουμε κυρίως το αποτέλεσμα και έτσι δημιουργείται εύκολα η ψευδαίσθηση ότι οι άλλοι προχωρούν, ενώ εμείς μένουμε πίσω.

Ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα δημιουργεί πραγματικές δυσκολίες, η σύγκριση μπορεί να γίνει ακόμα μεγαλύτερη. Όταν η απόκτηση ενός σπιτιού, η οικονομική ανεξαρτησία ή ακόμη κ μια απλή αίσθηση ασφάλειας μοιάζουν όλο και πιο δύσκολες, είναι εύκολο να αναρωτηθούμε “γιατί όλοι οι άλλοι μπορούν και γω όχι;”

Η ζωή δεν είναι αγώνας δρόμου, δεν υπάρχει μια ηλικία στην οποία πρέπει να έχεις βρει τη δουλειά των ονείρων σου, μια ηλικία που πρέπει να έχεις παντρευτεί, ένα συγκεκριμένο εισόδημα που πρέπει να έχεις ή ένα συγκεκριμένο επίπεδο ζωής στο οποίο πρέπει να έχεις φτάσει. Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του διαδρομή, διαφορετικές δυσκολίες, συνθήκες και αφετηρίες. Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι “γιατί όλοι τα καταφέρνουν μένα” αλλά “με ποιου τη ζωή συγκρίνω και γιατί”.

Γιατί πολλές φορές δεν χρειαζόμαστε μια καλύτερη ζωή, χρειαζόμαστε μια πιο δίκαιη ματιά στη ζωή που ήδη έχουμε. Να αναγνωρίσουμε όσα έχουμε καταφέρει -ακόμα κ αν δεν φαίνονται εντυπωσιακά σε μια φωτογραφία- να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να βρίσκεται σε μια διαφορετική φάση, να μην ξεχνάμε πως η αξία μας δεν μετριέται στα ταξίδια, στα χρήματα ή στα κοινωνικά ‘επιτεύγματα’.

Και ίσως, την επόμενη φορά που θα κοιτάξουμε τη ζωή κάποιου και θα νιώσουμε ότι εμείς μένουμε πίσω, να αφήσουμε για λίγο την οθόνη και να κοιτάξουμε τη δική μας ζωή, όχι για να δούμε πόσο απέχουμε από τους άλλους, αλλά για να δούμε πόσο εμείς έχουμε προχωρήσει.