Η κακοποίηση δεν είναι μόνο σωματική βία. Παίρνει πολλές μορφές που συχνά δεν είναι τόσο εμφανείς, αλλά εξίσου καταστροφικές για την ψυχική και σωματική υγεία.
Είναι σαρκασμός με στόχο να πληγώσει τον άλλον, είναι παραβίαση του προσωπικού χώρου, η αμφισβήτηση του εαυτού του.
Είναι η συνεχής κριτική, το να ακυρώνει τις σκέψεις κ τα συναισθήματά και να κατηγορεί τον άλλον με φράσεις “εσύ με ανάγκασες”.
Να ελέγχει κάθε πτυχή της ζωής κάποιου με το να αποφασίζει για τα πάντα. Από το πού πηγαίνει, με ποιους μιλάει, τι φοράει ή πώς ξοδεύει τα χρήματά του.
Να τον ταπεινώνει μπροστά σε φίλους, οικογένεια ή αγνώστους για να νιώσει ντροπή και να πέσει η αυτοπεποίθησή του.
Να τον κάνει να νιώθει ότι δεν ξέρει τι του γίνεται με το να διαστρευλώνει τα γεγονότα ή να τον υποτιμά συστηματικά. Με αυτόν τον τρόπο αρχίζει και αμφιβάλει για τη λογική του και πιστεύει ότι κάνει πάντα λάθος.
Όσοι έχουμε κάνει ψυχοθεραπεία, είναι πολύ πιθανό να έχουμε ακούσει τη φράση: “μείνε με αυτό το συναίσθημα” και ίσως να σκεφτήκαμε: “μα γιατί; αφού με ενοχλεί, μου είναι δυσάρεστο, με πονάει και θέλω να φύγει”.
Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε μάθει να αποφεύγουμε τα δύσκολα συναισθήματα. Να τα εξηγούμε λογικά, να τα διώχνουμε, να αποσπάμε την προσοχή μας ή να κάνουμε οτιδήποτε άλλο για να μην τα νιώσουμε. Όμως, όταν ένας ψυχοθεραπευτής λέει «μείνε με αυτό», δεν μας ζητάει να υποφέρουμε περισσότερο. Μας προτείνει να κάνουμε κάτι διαφορετικό από αυτό που κάνουμε συνήθως.
Το να μείνουμε με ένα συναίσθημα σημαίνει να του επιτρέψουμε να υπάρχει για λίγο, χωρίς να προσπαθήσουμε αμέσως να το αλλάξουμε ή να το εξαφανίσουμε. Σημαίνει να είμαστε περίεργοι. Γιατί τώρα; τι το προκάλεσε; Να παρατηρούμε τα συναισθήματά μας χωρίς να τα κρίνουμε. Να μιλάμε στον εαυτό μας με κατανόηση, αποδοχή και καλοσύνη. Να αναρωτιόμαστε: Τι προσπαθεί να μου πει; σε τι μου “λέει” να δώσω προσοχή;
Να παρατηρούμε τα πιο έντονα συναισθήματά μας και να αναρωτιόμαστε: “τι άλλο μπορεί να αισθάνομαι πιο βαθιά από αυτό το συναίσθημα που κυριαρχεί;” Να βλέπουμε σε ποια σημεία του σώματός μας τα νιώθουμε. Να μένουμε συνειδητά στο παρόν και αν θέλουμε να δοκιμάσουμε την ενσυνειδητότητα (mindfulness). Να παρατηρούμε την αναπνοή μας και να παίρνουμε αργές και βαθιές αναπνοές. Να είμαστε συμπονετικοί, τρυφεροί και με κατανόηση προς τον εαυτό μας. Νσ δείχνουμε περιέργεια για τα συναισθήματά μας και να αναρωτιόμαστε γιατί εμφανίστηκαν και τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτά.
Τα συναισθήματα, ακόμη και τα πιο δυσάρεστα, δεν είναι εχθροί μας. Όταν προσπαθούμε να τα διώξουμε γρήγορα, συχνά χάνουμε το μήνυμα που μεταφέρουν. Όταν όμως τους επιτρέπουμε να υπάρχουν για λίγο, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας, τις ανάγκες μας και τις επιλογές που έχουμε μπροστά μας. Δεν σημαίνει ότι το συναίσθημα θα είναι ευχάριστο. Σημαίνει όμως ότι σταματάει να είναι κάτι από το οποίο πρέπει να τρέχουμε να ξεφύγουμε.
Το να μένουμε με το συναίσθημά μας δεν σημαίνει ότι βυθιζόμαστε μέσα σε αυτά. Δεν σημαίνει ότι αφήνουμε τη θλίψη ή τον φόβο να μας καταπιούν ή ότι ταυτιζόμαστε μαζί τους. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να παρατηρούμε ένα συναίσθημα και στο να πιστεύουμε ότι αυτό είναι όλη μας η πραγματικότητα. Το πρώτο δημιουργεί χώρο και κατανόηση. Το δεύτερο οδηγεί συχνά στον εγκλωβισμό.
Την επόμενη φορά που ίσως ακούσουμε τον ψυχοθεραπευτή μας να λέει “μείνε λίγο με αυτό” να καταλάβουμε πως δεν μας ζητάει να αντέξουμε περισσότερο πόνο, αλλά να μας προσκαλεί να σταματήσουμε έστω και για λίγο να δούμε αυτό που συμβαίνει μέσα μας με περισσότερη περιέργεια και λιγότερο φόβο. Γιατί τις περισσότερες φορές αυτό που προσπαθούμε με κάθε τρόπο να αποφύγουμε είναι ακριβώς αυτό που έχει περισσότερο ανάγκη να ακουστεί.
Συχνά αντιμετωπίζουμε τη μνήμη ως κάτι πολύτιμο και τη λήθη ως μια απώλεια. Οι αναμνήσεις μας κάνουν την προσωπική μας ιστορία, συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ταυτότητάς μας και μας βοηθούν να κατανοούμε τον εαυτό μας και τις σχέσεις μας. Τι θα συνέβαινε, όμως, αν μπορούσαμε να θυμόμαστε τα πάντα με την ίδια ένταση; Αν κάθε απογοήτευση, κάθε απώλεια και κάθε επώδυνη εμπειρία παρέμεναν μέσα μας εξίσου ζωντανές, χωρίς να μεταβάλλεται ποτέ ο τρόπος με τον οποίο τις βιώνουμε;
Η μνήμη δεν αποτελεί μια ουδέτερη καταγραφή γεγονότων. Οι αναμνήσεις μας συνδέονται με συναισθήματα, σκέψεις και νοήματα που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη ζωή μας ακόμη και όταν οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Μια απόρριψη μπορεί να έχει συμβεί χρόνια πριν, αλλά να συνεχίζει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους. Μια αποτυχία μπορεί να έχει περάσει, αλλά να εξακολουθεί να καθορίζει την εικόνα που έχουμε για τις δυνατότητές μας. Έτσι, κάποιες φορές δεν είναι τόσο το γεγονός που μας κρατά δεμένους με το παρελθόν, όσο η συναισθηματική του επίδραση στο παρόν.
Η λήθη, από την άλλη πλευρά, αποτελεί μέρος της φυσιολογικής λειτουργίας της μνήμης. Δεν διατηρούμε κάθε εμπειρία με την ίδια ακρίβεια και ένταση και η σχέση μας με τις αναμνήσεις μπορεί να μεταβληθεί μέσα από τον χρόνο και την ψυχολογική επεξεργασία. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε απλώς να επιλέξουμε να ξεχάσουμε όσα μας πλήγωσαν. Σημαίνει, όμως, ότι μπορούμε σταδιακά να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο τα κατανοούμε και τα εντάσσουμε στην προσωπική μας ιστορία.
Το να προχωράμε δεν προϋποθέτει απαραίτητα να ξεχνάμε. Δεν χρειάζεται να διαγράψουμε μια επώδυνη εμπειρία για να πάψει να μας καθορίζει, ούτε να αρνηθούμε όσα συνέβησαν για να μπορέσουμε να ζήσουμε διαφορετικά. Η επεξεργασία μιας εμπειρίας μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε τον πόνο που προκάλεσε, χωρίς να εξακολουθούμε να τον βιώνουμε με την ίδια ένταση. Να θυμόμαστε έναν άνθρωπο χωρίς να παραμένουμε εγκλωβισμένοι στην απώλειά του, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας χωρίς να τα μετατρέπουμε σε απόδειξη της ανεπάρκειάς μας και να αποδεχόμαστε όσα μας συνέβησαν χωρίς να θεωρούμε ότι καθορίζουν αναπόφευκτα όσα θα ακολουθήσουν.
Η ταυτότητά μας διαμορφώνεται μέσα από τις εμπειρίες μας, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτές. Εξελισσόμαστε, αλλάζουμε, αναθεωρούμε και ανακαλύπτουμε νέες πλευρές του εαυτού μας. Αν παραμένουμε προσκολλημένοι σε παλιές εκδοχές μας, κινδυνεύουμε να αντιμετωπίζουμε το παρόν μέσα από φόβους και πεποιθήσεις που γεννήθηκαν σε διαφορετικές συνθήκες. Τελικά η δυνατότητα να αφήνουμε πίσω μας κάτι να είναι εξίσου σημαντική με τη δυνατότητα να το θυμόμαστε.
Η δύναμη της λήθης δεν βρίσκεται απαραίτητα στο να σβήνουμε το παρελθόν, αλλά στο να αποδεσμευόμαστε σταδιακά από τη δύναμη που ασκεί πάνω μας. Να κρατάμε όσα μας δίδαξαν οι εμπειρίες μας, χωρίς να είμαστε υποχρεωμένοι να κουβαλάμε για πάντα το ίδιο βάρος. Να θυμόμαστε χωρίς να ξαναζούμε, να αναγνωρίζουμε όσα μας πλήγωσαν χωρίς να επιτρέπουμε στον πόνο να γίνεται ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας.
Ίσως τελικά η ψυχική ελευθερία να μην προϋποθέτει να ξεχάσουμε όσα ζήσαμε, αλλά να μπορέσουμε να τα θυμόμαστε χωρίς να εγκλωβιζόμαστε σε αυτά. Γιατί το παρελθόν αποτελεί μέρος της ιστορίας μας, όχι το σύνολο της ύπαρξής μας. Και το να προχωράμε σημαίνει, κάποιες φορές, να επιτρέπουμε σε όσα συνέβησαν να παραμείνουν πίσω μας, όχι επειδή έπαψαν να έχουν σημασία, αλλά επειδή η ζωή μας εξακολουθεί να έχει συνέχεια.
Σε πρόσφατο άρθρο τους με τίτλο “Why are so many teenage girls seeking a mental health diagnosis?”, οι The Times θέτουν ένα ενδιαφέρον ερώτημα: γιατί όλο και περισσότερα κορίτσια που βρίσκονται στην εφηβεία αναζητούν μια διάγνωση για να εξηγήσουν όσα αισθάνονται και βιώνουν;
Μέσα από τα social media, τα διαδικτυακά τεστ και τις προσωπικές ιστορίες άλλων, πολλά κορίτσια έρχονται σε επαφή με περιγραφές ψυχικών δυσκολιών στις οποίες όχι μόνο αναγνωρίζουν τον εαυτό τους, αλλά κάποιες φορές, έχουν φτάσει στο σημείο να έχουν διαμορφώσει μια πιθανή διάγνωση πριν καν ακόμα συζητήσουν τις ανησυχίες τους με έναν ειδικό. Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτή την ανάγκη; Ίσως, για κάποια κορίτσια, μια διάγνωση να μην είναι μόνο μια εξήγηση, αλλά και ένας τρόπος να αισθανθούν ότι κάποιος επιτέλους καταλαβαίνει τι τους συμβαίνει.
Η εφηβεία είναι μια περίοδος όπου το ερώτημα “ποια είμαι;” γίνεται πολύ έντονο. Οι αλλαγές στο σώμα, οι φιλίες, η ανάγκη για αποδοχή, οι συγκρίσεις με τους άλλους και οι προσδοκίες του περιβάλλοντος μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλη εσωτερική πίεση. Το κορίτσια συχνά αισθάνονται ότι πρέπει να είναι επιτυχημένα, κοινωνικά, ευχάριστα, συναισθηματικά ισορροπημένα και όλα αυτά μαζί. Όταν δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε αυτές τις προσδοκίες, μπορεί να αναρωτιούνται τι δεν πάει καλά με εκείνες. Γιατί νιώθουν τόσο έντονα; Γιατί κουράζονται από τις κοινωνικές επαφές; Γιατί δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν ή να διαχειριστούν το άγχος τους;
Μια διάγνωση μπορεί να προσφέρει ανακούφιση. Αντί να θεωρούν τον εαυτό τους υπερβολικό ή ανεπαρκή, αποκτούν μια διαφορετική ερμηνεία για τις δυσκολίες τους. Μπορεί ακόμα να συναντήσουν άλλους ανθρώπους με παρόμοιες εμπειρίες και να αισθανθούν λιγότερο μόνες. Τα social media ενισχύουν αυτή τη δυνατότητα σύνδεσης, παράλληλα όμως συχνά δίνουν απλουστευμένες περιγραφές σύνθετων ψυχικών καταστάσεων. Ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων μπορεί να παρουσιάζει τη δυσκολία συγκέντρωσης, την εαυσθησία στην κριτική ή την ανάγκη για απομόνωση ως χαρακτηριστικό μια συγκεκριμένης διαταραχής. Όταν κάποιος αναγνωρίζει τον εαυτό του σε αυτές τις περιγραφές, εύκολα μπορεί να καταλήξει σε ένα συμπέρασμα χωρίς να έχει εξετάσει άλλες πιθανές εξηγήσεις.
Όμως, μερικές φορές, το να αποδώσουμε τη δυσφορία μας σε μια συγκεκριμένη διαταραχή μας φαίνεται πιο εύκολο από το να διερευνήσουμε τι την προκαλεί. Είναι διαφορετικό να πούμε “έχω άγχος” και διαφορετικό να αναρρωτηθούμε τι μας φοβίζει, ποιες σχέσεις μας πιέζουν ή ποιες ανάγκες μας παραμένουν ανεκπλήρωτες. Η πρώτη απάντηση μπορεί να μας δίνει μια αίσθηση βεβαιότητας, η δεύτερη απαιτεί χρόνο, αμφιβολία και ουσιαστική επαφή με τον εαυτό μας. Αυτό δεν σημαίνει πως οι δυσκολίες τους είναι λιγότερο πραγματικές ή ότι οι διαγνώσεις τους είναι λανθασμένες γιατί όντως, κάποια κορίτσια έχουν νευροαναπτυξιακές ή ψυχικές δυσκολίες που δεν αναγνωρίστηκαν εγκαίρως. Η ενημέρωση μπορεί να τα βοηθήσει να ζητήσουν αξιολόγηση και υποστήριξη. Όμως, η αυτοδιάγνωση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αξιολόγηση από έναν επαγγελματία. Ίσως το σημαντικότερο δεν είναι αν τα κορίτσια αναζητούν υπερβολικά διαγνώσεις, αλλά να αναρρωτηθούμε εάν τους προφέρουμε αρκετό χώρο για να μιλήσουν για όσα βιώνουν, χωρίς να τα χαρακτηρίζουμε υπερβολικά ευαίσθητα, δραματικά ή απλώς “στην εφηβεία”. Γιατί πίσω από την ερώτηση “τι έχω;” μπορεί να βρίσκεται μια άλλη, πιο προσωπική: “Μπορεί κάποιος να καταλάβει αυτό που περνάω, χωρίς να χρειάζεται πρώτα να του δώσω ένα όνομα;”
Μετά από έναν χωρισμό, δεν μας λείπει πάντα μόνο ο άνθρωπος που έφυγε. Μπορεί να μας λείπει η οικειότητα, οι στιγμές που μοιραστήκαμε, τα σχέδια που κάναμε ή και η εκδοχή του μέλλοντος που είχαμε φανταστεί μαζί του.
Κάποιες φορές, η μνήμα κρατά τις όμορφες στιγμές και αφήνει όσα μας δυσκόλεψαν, όσα δεν μας άρεσαν και έτσι, όσο περνάει ο καιρός, μπορεί να θυμόμαστε τη σχέση διαφορετικά από ό,τι πραγματικά τη βιώναμε. Αν τώρα είχαμε την ευκαιρία να επιστρέψουμε σ’αυτή τη σχέση, γνωρίζοντας αυτά που ξέρουμε, θα την επιλέγαμε ξανά;
Όχι απλώς να ξαναμιλήσουμε ή να ξαναζήσουμε τις όμορφες στιγμές αλλά να επιστρέψουμε στην πραγματική σχέση με τις δυσκολίες, τις διαφωνίες, τις ανεκπλήρωτες ανάγκες και τους λόγους που μας οδήγησαν στον χωρισμό. Ίσως τότε να ξεχωρίζαμε αυτό που μας λείπει από αυτό που πραγματικά μας έκανε καλό. Γιατί μερικές φορές δεν δυσκολευόμαστε να αποχωριστούμε μόνο έναν άνθρωπο αλλά να αποχωριστούμε την την ελπίδα ότι κάποτε τα πράγματα θα γινόντουσαν διαφορετικά. Και είναι ανθρώπινο να πενθούμε όχι μόνο όσα ζήσαμε, αλλά και όσα θα θέλαμε να είχαμε ζήσει.
Το να προχωρήσουμε δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσουμε, να ακυρώσουμε όσα νιώσαμε ή να πείσουμε τον εαυτό μας ότι η σχέση δεν είχε αξία. Σημαίνει ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε τόσο τις όμορφες στιγμές όσο και τους λόγους για τους οποίους τελείωσε.
Τελικά το ερώτημα μπορεί να μην είναι μόνο “μου λείπει” αλλά σήμερα, στο τώρα θα επέλεγα ξανά αυτή τη σχέση; Γιατί το να μας λείπει κάποιος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεται να επιστρέψουμε σε αυτόν.
Μου έκαναν δώρο ένα βιβλίο με τίτλο ‘The healing power of cats” και με έκανε να σκεφτώ πόσο σημαντική μπορεί να είναι η σχέση μας με τα ζώα για την ψυχική μας ευεξία. Η παρουσία μιας γάτας μπορεί να μας προσφέρει συντροφικότητα, αίσθηση ασφάλειας και μια μικρή καθημερινή παύση από την ένταση. Η ήρεμη παρουσία δίπλα μας μπορεί να λειτουργήσουν καθησυχάσει και να μας βοηθήσουν να αποσυνδεθούμε, έστω για λίγο, από όσα μας απασχολούν.
Φυσικά, μια γάτα δεν “θεραπεύει” ψυχικές δυσκολίες. Η σχέση όμως με ένα ζώο μπορεί να γίνει σημαντική πηγή συναισθηματικής σύνδεσης, χαράς και φροντίδας.
Και αυτό να είναι μια πλευρά της “θεραπευτικής” της δύναμης. Δεν χρειάζεται να μας πει τίποτα. Απλώς να είναι εκεί γιατί κάποιες φορές είναι αυτό που χρειαζόμαστε.
Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που, όσο κι αν προσπαθούμε, δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε αυτό που μας συμβαίνει.
Το μυαλό επιστρέφει ξανά και ξανά στο ίδιο γεγονός, το σώμα βρίσκεται σε ένταση και τα συναισθήματα είναι πολύ πιο έντονα από όσο μπορούμε να αντέξουμε. Εκεί μπορεί να προστεθεί μια ακόμη δυσκολία: αρχίζουμε να κατηγορούμε τον εαυτό μας επειδή δεν τα καταφέρνουμε και αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε “γιατί επηρεάζομαι τόσο πολύ;, γιατί δεν μπορώ να το ξεπεράσω; γιατί οι άλλοι φαίνεται να να καταφέρνουν καλύτερα;”
Όμως, δεν χρειάζεται πάντα να είμαστε δυνατοί. Δεν αντιδρούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο στις δυσκολίες, ούτε έχουμε πάντα τις ίδιες αντοχές. Μια κατάσταση που κάποτε θα μπορούσαμε να διαχειριστούμε, μπορεί σε μια άλλη περίοδο της ζωής μας να μοιάζει πολύ πιο δύσκολη.
Και όταν το συναίσθημα είναι έντονο, δεν είναι εύκολο να σκεφτούμε καθαρά ή να βρούμε αμέσως λύσεις. Μπορεί πρώτα να χρειαζόμαστε χρόνο για να αναγνωρίσουμε αυτό που νιώθουμε, χωρίς να προσπαθούμε να το διώξουμε.
Ίσως λοιπόν, αντί να ρωτάμε «πώς θα το ξεπεράσω;», να ρωτήσουμε: «Τι χρειάζομαι αυτή τη στιγμή;» Μπορεί να είναι λίγη ξεκούραση, μια συζήτηση με έναν άνθρωπο που εμπιστευόμαστε, λίγη απόσταση από όσα μας κατακλύζουν ή απλώς η αποδοχή ότι δεν έχουμε ακόμη όλες τις απαντήσεις.
Και αν αυτό που ζούμε μοιάζει περισσότερο από όσο μπορούμε να αντέξουμε μόνοι μας, το να ζητήσουμε βοήθεια δεν είναι αδυναμία. Είναι φροντίδα.
Δεν χρειάζεται να μπορούμε να διαχειριστούμε τα πάντα, πάντα. Μερικές φορές αρκεί να κάνουμε το επόμενο μικρό βήμα.
Δεν είναι όλα στο χέρι μας, στον έλεγχο μας. Ίσως ένα σημαντικό βήμα για την ψυχική μας ηρεμία είναι να αναγνωριζουμε τη διαφορά σε όσα μπορούμε να επηρεάζουμε και σε όσα χρειάζεται να αποδεχτούμε. Δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε, σημαίνει ότι προστατευουμε την ψυχική μας ισορροπία.
Μπορούμε να σκεφτούμε πριν απαντήσουμε, να ρωτάμε αντί να υποθέτουμε, να μας φερομαστε κ να μας μιλάμε καλά, να λέμε δώσε μου λίγο χρόνο κ θα σου απαντήσω.
Αυτό που δεν μπορούμε να ελέγξουμε είναι εάν οι άλλοι μας συμπαθούν, τη διάθεσή τους, τη γνώμη για τα όρια που βάζω, τον τρόπο που μιλάνε.
Υπάρχουν πρωινά που, πριν ακόμη σηκωθούμε από το κρεβάτι, έχουμε ήδη έρθει αντιμέτωποι με τα προβλήματα του κόσμου. Με το κινητό μέσα σε λίγα λεπτά έχουμε διαβάσει για έναν πόλεμο, μια καταστροφή, ένα έγκλημα, μια πολιτική κρίση. Και μετά πρέπει να σηκωθούμε, να πάμε στη δουλειά μας, να συνεχίσουμε κανονικά τη ζωή μας. Μπορούμε να είμαστε καλά όταν γύρω μας συμβαίνουν τόσα άσχημα πράγματα;
Το να ενημερωνόμαστε είναι σημαντικό αλλά όταν η ενημέρωση γίνεται συνεχής έκθεση σε αρνητικές ειδήσεις; Θα απαντήσει κάποιος “τότε σταμάτα να ακούς και να διαβάζεις ειδήσεις που ξέρεις πως στο τέλος θα σε κάνουν να αισθανθείς χειρότερα”.
Γιατί όμως δυσκολευόμαστε να σταματήσουμε; Δεν είμαστε όλοι δημοσιογράφοι για να ενημερωνόμαστε και να ξέρουμε κάθε στιγμή τι γίνεται για να καταγράφουμε μια είδηση. Ίσως να είναι η ανάγκη να αισθανόμαστε ότι έχουμε τον έλεγχο. Όταν ακούμε μια είδηση που φαίνεται πρωτοφανής, απίστευτη, θέλουμε να ξέρουμε τι συμβαίνει, τι θα γίνει μετά, αν υπάρχει κάποια εξέλιξη.
Όμως, περισσότερη πληροφορία δεν σημαίνει και περισσότερος έλεγχος αλλά ίσως περισσότερη εγρήγορση η οποία κουράζει. Δεν χρειάζεται να ξέρουμε τα πάντα για να νοιαζόμαστε. Άλλο ενημερώνομαι και άλλο εκτίθεμαι όλη την ώρα. Μπορούμε να επιλέγουμε πότε και πόσο θα ενημερωνόμαστε.
Κάποιος μπορεί να σκεφτεί “μπορώ, επιτρέπεται να είμαι χαρούμενος όταν οι άνθρωποι γύρω μου υποφέρουν;” Η δική μας χαρά δεν ακυρώνει τον πόνο του διπλανού μας. Μπορούμε να γνωρίζουμε ότι ο κόσμος μπορεί να υποφέρει και ταυτόχρονα να χαιρόμαστε όταν περνάμε χρόνο και απολαμβάνουμε πράγματα μ’έναν αγαπημένο μας. Μπορούμε να νοιαζόμαστε και ταυτόχρονα να ζούμε.
Μπορούμε να συγκινούμαστε από μια είδηση και λίγο αργότερα να γελάμε. Αυτές οι δύο καταστάσεις δεν αλληλοαναιρούνται. Ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι δεν μας επηρεάζει τίποτα. Σημαίνει ότι μπορούμε να νιώθουμε χωρίς να μας κατακλύζουν τα συναισθήματά μας.
Να ενημερωνόμαστε χωρίς να παρακολουθούμε τα πάντα, να ενδιαφερόμαστε χωρίς να αισθανόμαστε υπεύθυνοι να λύσουμε όλα τα προβλήματα του κόσμου, να αναγνωρίζουμε την πραγματικότητα χωρίς να χάνουμε την επαφή με τη δική μας πραγματικότητα. Να επιλέγουμε αξιόπιστες πηγές, κάποιες ώρες της ημέρας να τις κρατάμε χωρίς ειδήσεις και κοινωνικά δίκτυα όχι ως άρνηση της πραγματικότητας, αλλά για να ξεκουράζουμε το μυαλό μας. Το σημαντικότερο είναι να μπορούμε να παρατηρούμε τον εαυτό μας, να είμαστε σε επαφή μ’εμάς.
Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι «πώς να είμαστε καλά όταν ο κόσμος δεν είναι καλά;» αλλά “πώς μπορώ να νοιάζομαι για τον κόσμο χωρίς να χάνω τον εαυτό μου μέσα σε αυτόν;”
Ο κόσμος μπορεί να μην είναι πάντα καλά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι απαγορεύεται σε εμάς να είμαστε.
