Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε σχεδόν καθημερινά, είναι πρωτοφανείς και το να είμαστε καλά έχει γίνει περίπου δουλειά πλήρους απασχόλησης με απαραίτητα προσόντα γείωσης, μερικής αποστασιοποίησης, ουσιαστικής ενασχόλησης με τον εαυτό μας, ενσυναίσθησης και κινητοποίησης για όταν μας χρειάζονται και μπορούμε, αυτοσυγκράτησης, εγρήγορσης και υποστηρικτικό εσωτερικό διάλογο.
Φυσικά και παλιότερα οι άνθρωποι βιώναμε δυσκολίες, φόβο και αναστάτωση. Όμως δεν ακούγαμε τις σκέψεις του διπλανού τόσο δυνατά όσο σήμερα. Είμασταν λιγότερο εκτεθειμένοι σε ξεσπάσματα επιθετικότητας, φθόνου, περιφρόνησης, ανθρώπων που δεν γνωρίζαμε και δεν είχαν ή δεν τους δίναμε πρόσβαση στο πεδίο μας. Δεν χρειαζόταν να γνωρίζουμε τα πάντα που εκτυλίσσονταν στο μυαλό όλων των άλλων. Ίσως και να ήταν ένας από τους λόγους που δεν έβγαιναν στην επιφάνεια περίεργες συμπεριφορές και κρατούσαν την ψυχική εξάντληση κάπως μακριά. Δεν είναι αποκλειστικά δικό μας λάθος. Οι άνθρωποι δεν είμασταν περισσότερο ανθεκτικοί και εγκρατείς από τη φύση μας, απλά πιο τυχεροί.
Θα βοηθήσει πολύ να θυμηθούμε ή να μάθουμε τα βασικά. Να μάθουμε να γειωνόμαστε. Δηλαδή, να επαναφέρουμε τον εαυτό μας σε επαφή με το σώμα μας και τις αισθήσεις μας στην παρούσα στιγμή, στο εδώ και τώρα, στην πραγματικότητα και να αναρωτηθούμε τι χρειαζόμαστε και τι είναι αυτό που θα μας βοηθήσει.
Μόνο όταν είμαστε γειωμένοι έχουμε τον έλεγχο του νοητικού και συναισθηματικού μας εαυτού και η διάθεσή μας δεν επηρεάζεται εύκολα από συμπεριφορές των άλλων. Η γείωση μας βοηθάει να επιστρέφουμε στον εαυτό μας όταν οι προκλήσεις και τα γεγονότα της ζωής μας αποσυντονιζουν και μας στρεσάρουν. Τότε, θα μπορούμε να είμαστε χρήσιμοι όχι μόνο για τον εαυτό μας αλλά και για τους άλλους.
Ένας από τους λόγους για τους οποίους ανησυχούμε για αυτά που μας απασχολούν πολύ περισσότερο απ’ ό,τι θα θέλαμε είναι ότι δεν δίνουμε στις έγνοιες μας και στους φόβους μας την κατάλληλη προσοχή που χρειάζονται για να τους κατευνάσουμε. Πιστεύουμε ότι έχουμε επίγνωση και κάνουμε κάτι για αυτά που μας ανησυχούν επειδή απλά τα σκεφτόμαστε συνέχεια. Υπάρχει όμως πολύ μεγάλη διαφορά μεταξύ της εμμονής με μια ανησυχία και στο να την αναλύουμε με λογική και ψυχραιμία. Μπορεί να μας απασχολεί ένα θέμα χωρίς να το σκεφτόμαστε πραγματικά.
Κάθε φορά που νιώθουμε να μας κατακλύζει μια αγχωτική σκέψη, ίσως βοηθάει περισσότερο να αφιερώνουμε χρόνο και κυρίως να της δίνουμε χώρο. Δηλαδή, να κάνουμε σενάρια για το πώς ένα πρόβλημα θα μπορούσε να μας δυσκολέψει αρκετά τη ζωή και να φανταστούμε το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί. Όταν φανταζόμαστε με λεπτομέρειες το χειρότερο σενάριο, κάποιοι φόβοι μας θα έρθουν στο φως και στη συνέχεια θα μπορούμε να τους καθησυχάσουμε με τη λογική και κάνοντας reality check.
Αρκετές φορές όταν ανησυχούμε πολύ για κάτι αμφιταλαντευόμαστε μεταξύ της ελπίδας πως όλα θα πάνε καλά και του φόβου πως θα γίνει το χειρότερο. Τι θα συμβεί όταν κοιτάξουμε τον φόβο μας κατάματα; ακόμα και το χειρότερο σενάριο να επιβεβαιωθεί πόσο βιώσιμο θα μπορούσε να είναι; Φυσικά και θέλουμε τα πράγματα να πάνε καλά αλλά μπορούμε να συνεχίσουμε να ζούμε με τα χειρότερα; Πώς θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε τη ζωή μας ζώντας με ένα πρόβλημα όταν αυτό είναι άλυτο; Πολύ περισσότερο από όσο φανταζόμαστε, θα ήταν σχεδόν σίγουρα δυνατό να επιβιώσουμε παρά τις απώλειές μας. Γιατί αυτό που νομίζουμε ότι χρειαζόμαστε είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που θα μπορούσαμε πραγματικά να αντέξουμε. Είμαστε πολύ πιο ανθεκτικοί από ό,τι πιστεύουμε.
Πολλοί παλεύουν με την αναβλητικότητα και τα αισθήματα ενοχής που αυτή προκαλεί. Αν και η εποχή δεν είναι κατάλληλη για ενοχές (το καλοκαίρι εννοώ) και είναι μια καλή ευκαιρία να ρίξουμε τους ρυθμούς, να κάνουμε περισσότερο όλα αυτά που μας ευχαριστούν, εχθές με μια άλλη αφορμή η Δέσποινα Κανάκογλου -η παραγωγός του GiatiOxi– μου θύμισε το podcast που κάναμε μαζί το 2021.
Δεν ξέρω πολλούς ανθρώπους που ξεκινάνε την ενήλικη ζωή τους επιδιώκοντας συνειδητά μια ήρεμη και απλή ζωή όπου θα νιώθουν ευγνωμοσύνη απλά και μόνο επειδή τίποτα δεν πήγε δραματικά στραβά κατά τη διάρκεια μιας μέρας.
Συνήθως περνάμε διάφορα στάδια μέχρι να συμφιλιωθούμε με την καθημερινότητα και να την αποδεχθούμε για αυτό που είναι για να μπορέσουμε να εκτιμήσουμε πραγματικά μια μέρα που δεν έχουμε ‘τίποτα’ να κάνουμε εκτός από το να ξυπνήσουμε με την ησυχία μας, να πιούμε με ηρεμία τον καφέ μας, να πλύνουμε τα χθεσινοβραδινά πιάτα, να απαντήσουμε σε κάποια email, να πάμε μια βόλτα στο κέντρο να δούμε μια έκθεση, ή για μια βουτιά σε μια κοντινή παραλία.
Με stiff upper lip αντιμετωπίζουμε οποιονδήποτε ή οτιδήποτε “απειλεί” αυτό το με πολύ κόπο κερδισμένο επίτευγμα όσο καλοπροαίρετος και εάν είναι. Χρειάζεται αυτοπεποίθηση για να παραιτηθούμε από το να είμαστε ξεχωριστοί, καλοσύνη προς τον εαυτό μας και επίγνωση για να συνειδητοποιήσουμε πως τελικά η ηρεμία ήταν αυτό που πάντα πραγματικά θέλαμε.
Σχεδόν καθημερινά και βιωματικά συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουν όλο και περισσότερα πράγματα και καταστάσεις για τα οποία πρέπει να ανησυχούμε. Με όλη αυτή την αβεβαιότητα και την αίσθηση έλλειψης ελέγχου είναι εύκολο να νιώθουμε απογοητευμένοι, θυμωμένοι, συγκλονισμένοι και ακινητοποιημένοι.
Τι είναι αυτό που θα μας βοηθούσε να περιορίσουμε την απογοήτευση, τον θυμό και την δυσαρέσκεια και να στρέψουμε έστω και για λίγο την προσοχή μας σε πράγματα που έχουμε κάποια επιρροή ή έλεγχο;
Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε πού είναι πιο βοηθητικό να εστιάσουμε την προσοχή και τις προσπάθειές μας, μπορούμε να κατηγοριοποιήσουμε τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς μας σε τρεις κατηγορίες:
στον κύκλο των ανησυχιών: σε εκείνες τις καταστάσεις και πράγματα στη ζωή μας που δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι και απλά πρέπει να τα αποδεχτούμε και να συνεχίσουμε τη ζωή μας με αυτά
στον κύκλο της επιρροής: σε εκείνα τα οποία μπορούμε να επηρεάσουμε, αλλά δεν έχουμε άμεσο έλεγχο
στον κύκλο ελέγχου: στα πράγματα που έχουμε άμεσο έλεγχο
Εάν εστιάζουμε περισσότερο σ’εκείνα που μπορούμε να ελέγξουμε ή που μπορούμε να επηρεάσουμε, τότε και τα συναισθήματά μας είναι περισσότερο γειωμένα. Αυτά που μπορούμε πραγματικά να ελέγχουμε είναι οι σκέψεις μας, οι εικόνες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας για εμάς και τους άλλους και φυσικά τη συμπεριφορά μας.
Πολύ συχνά παρατηρώ πως ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων στεναχωριέται και στέκεται στο γεγονός πως κάποια πράγματα τα έμαθε σε μεγάλη ηλικία και ότι θα πρέπει να καταβάλει προσπάθεια για να καταφέρει να σκέφτεται υποστηρικτικά προς τον εαυτό του. Σε αυτό, πάντα απαντάω πως είναι μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας να μένουμε στη θλίψη και μετά είναι σημαντικό να χαιρόμαστε που έχουμε -εάν επιθυμούμε- τη δυνατότητα να μαθαίνουμε καινούργιους τρόπους -και ας μην τους χρησιμοποιήσουμε ποτέ- γιατί οι νέοι τρόποι μας δίνουν επιλογές.
Αυτή η πολύ απλή άσκηση που ακολουθεί, μπορεί να βοηθήσει να γίνουν περισσότερο κατανοητά τα παραπάνω. Στην πρώτη στήλη συμπληρώστε αυτά που σας απασχολούν, τις ανησυχίες σας. Στη δεύτερη το βαθμό ελέγχου που έχετε και στην τρίτη τι μπορείτε να κάνετε και κυρίως να σκεφτείτε διαφορετικά, να νοηματοδοτήσετε με διαφορετικό τρόπο αυτό που σας απασχολεί.
Στα παραμύθια, ή στα σενάρια που φτιάχνουμε στο μυαλό μας, οι χαρακτήρες έχουν απεριόριστες δυνατότητες, ευκαιρίες και κυρίως την ελευθερία να κάνουν ό,τι θέλουν, αψηφώντας τους περιορισμούς όχι μόνο της πραγματικότητας αλλά και κυρίως τους δικούς τους. Τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα, οι ευχές πραγματοποιούνται με τρόπο σχεδόν μαγικό, το καλό πάντα ανταμείβεται και το κακό πάντα τιμωρείται.
Ωστόσο, στην πραγματικότητα, οι πράξεις μας περιορίζονται σε αυτά που είμαστε ικανοί να επιτύχουμε με σκληρή δουλειά, αποφασιστικότητα και ανθεκτικότητα μιας που οι δεξιότητες, οι γνώσεις μας και κυρίως οι εμπειρίες μας είναι αυτές που καθορίζουν τα όριά μας.
Τα σενάρια που φτιάχνουμε στο μυαλό μας έχουν ένα πλεονέκτημα. Έχουμε τον απόλυτο έλεγχο και δεν θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε δυσάρεστες εκπλήξεις. Είμαστε οι σκηνοθέτες. Εμείς μοιράζουμε ρόλους, εμείς καθορίζουμε την πλοκή και φυσικά το τέλος. Ωστόσο, παρόλο τους περιορισμούς και τις δυσκολίες η πραγματικότητα έχει τη δική της γοητεία και μας δίνει πολύτιμα μαθήματα αλλά και περιπέτειες. Καλή Κυριακή.
Για όσους ταλαιπωρούνται με τον ύπνο, για όσους αισθάνονται ένα βάρος, για όσους δυσκολεύονται να ηρεμήσουν, για όσους θέλουν απλά να γειωθούν, η ήρεμη, καθαρή, απαλή, χαλαρωτική, ευγενική φωνή του Harry Styles είμαι σίγουρη πως θα βοηθήσει. Καλό και ήρεμο βράδυ
“Όταν ξυπνάω κατά τη διάρκεια της νύχτας, προσπαθώ να εφαρμόσω κάθε τρικ που ξέρω για να σταματήσω να σκέφτομαι τη δουλειά μου γιατί εάν δεν σταματήσω και οι σκέψεις μου τρέχουν σε προθεσμίες, εκκρεμότητες ή το αστείο που έκανα σε μια συνάντηση και δεν γέλασε κανείς, θα μείνω ξύπνιος για ώρες”
Αυτό είναι ένα γνώριμο σενάριο για τον Dr. Guy Winch, ψυχοθεραπευτή, συγγραφέα και συνεργάτη του γνωστού podcast “Dear Therapist” ο οποίος έχει διαπιστώσει πως οι άνθρωποι το μεγαλύτερο στρες που σχετίζεται με τη δουλειά τους, το βιώνουν στις μετακινήσεις τους, όταν είναι με την οικογένειά τους ή τους φίλους τους ή κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Στο παρακάτω άρθρο ο Dr. Winch μοιράζεται τις στρατηγικές που προτείνει στους θεραπευόμενούς του για να βοηθήσουν τον εαυτό τους όταν οι σκέψεις για τη δουλειά τους ταλαιπωρούν.
Κρατήστε ημερολόγιο: Κυρίως των αρνητικών σκέψεων-σεναρίων για να καταγράφετε τις ώρες που αφιερώνετε να σκέφτεστε τα θέματα που προκύπτουν στη δουλειά μέσα στην εβδομάδα. Ο ίδιος λέει πως στο πρώτο έτος της πρακτικής του, έκανε ακριβώς αυτό και σοκαρίστηκε όταν ανακάλυψε πως μέσα σε μια εβδομάδα είχε σκεφτεί τη δουλειά για 14 ώρες. Λέει πως οι θεραπευόμενοί του σκέφτονται τα της δουλειάς από 10 έως 20 ώρες εβδομαδιαίως. Μας προτρέπει να σκεφτούμε αυτές τις ώρες ως υπερωρίες τις οποίες δεν πληρωνόμαστε.
Βάλτε περιορισμούς-όριο: Καθορίστε έναν σαφή χρονικό περιορισμό όταν τελειώνει η εργάσιμη ημέρα και να είστε αυστηροί στην τήρησή του. Δείτε τη μετάβαση από τη δουλειά στο σπίτι ως τελετουργία. Αλλάξτε ρούχα, βάλτε μουσική ή κάντε μια βόλτα. Αυτό, θα σας βοηθήσει στο να βάλετε ένα όριο και κατά κάποιο τρόπο θα σας “αναγκάσει” να περάσετε αυτή την ώρα για να ξεκουραστείτε ή να επικοινωνήσετε με κάποιον φίλο. Εάν είναι εφικτό, μετά την εργασία απενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις των email και μηνυμάτων που έχουν να κάνουν με τη δουλειά. Εάν πρέπει οπωσδήποτε να ελεγχετε κάντε το σε μια συγκεκριμένη ώρα και όχι όλο το βράδυ.
Μετατρέψτε τις αρνητικές σκέψεις σε παραγωγικές: Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ασταμάτητη γκρίνια για τη δουλειά και στον ελεύθερό μας χρόνο επηρεάζει τη συναισθηματική μας ευεξία, σε αντίθεση με την προσπάθεια εύρεσης δημιουργικών λύσεων στα προβλήματα. Για παράδειγμα αναρωτηθείτε: «Μπορώ να κάνω κάτι για αυτήν την κατάσταση; Και αν ναι, τι;». Επίσης, δείτε συγκεκριμένες ανησυχίες που έχετε ως προβλήματα προς επίλυση. Εάν ανησυχείτε πως ο καινούργιος συνάδελφος είναι καλύτερος σκεφτείτε “τι είναι αυτό που κάνει καλά αλλά και τι είναι αυτό που κάνω εγώ καλύτερα από εκείνον” και πιο σημαντικό “τι μπορώ να μάθω από εκείνον;”
Μάθετε τη διαφορά μεταξύ αποσύνδεσης και επαναφόρτισης: Η αποσύνδεση στο τέλος της ημέρας δεν θα σταματήσει τον μηρυκασμό, αλλά η επαναφόρτιση θα το κάνει. Μια δραστηριότητα επαναφόρτισης -όπως άσκηση, χειροτεχνία ή διαλογισμός- μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε ευχαριστημένοι με τον εαυτό μας
Αποσπάστε την προσοχή σας: Τέτοιες τεχνικές έχουν αποδειχθεί ότι σπάνε τον κύκλο του μηρυκασμού. Εάν δεν μπορείτε να βρείτε έναν τρόπο να λύσετε ένα πρόβλημα, ο Dr. Winch προτείνει να κάνετε κάτι που απαιτεί εστίαση, όπως ένα σταυρόλεξο ή ένα παιχνίδι λέξεων. Ή, αν είναι μεσάνυχτα, προτείνει μια άσκηση μνήμης, όπως να ονομάσουμε κάθε δασκάλα μας από το νηπιαγωγείο και μετά. Ισχυρίζεται πως ένα βράδυ όταν έμεινε ξάγρυπνος σκεπτόμενος τη δουλειά, μέχρι να φτάσει στη δασκάλα των μαθηματικών στο γυμνάσιο, είχε βαρεθεί και κοιμήθηκε.
Έχουν ειπωθεί και γραφεί πολλά για το φόβο. Ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα όπως όλα τα υπόλοιπα που είναι απαραίτητο να υπάρχει ώστε να μας προφυλάσσει από πιθανούς κινδύνους. Είναι όμως σημαντικό να κάνουμε τον διαχωρισμό από το άγχος. Ο φόβος σχετίζεται με υπαρκτούς κινδύνους και από αυτούς μας προστατεύει, ενώ το άγχος έχει συχνά να κάνει με φανταστικούς κινδύνους ή καταστάσεις, το οποίο πυροδοτείται ή από ένα τραυματικό γεγονός που μας έχει συμβεί ή επειδή κάποιος μας έχει φοβίσει λέγοντάς μας συνέχεια πως πρέπει να μείνουμε μακριά από μια κατάσταση.
Αυτός ο διαχωρισμός μας βοηθάει να αντιλαμβανόμαστε τη διαφορά μεταξύ αυτού που συμβαίνει πραγματικά στον κόσμο και αυτού που συμβαίνει στις σκέψεις μας για τον κόσμο. Όμως, εάν ο φόβος δεν είναι γεγονός τι είναι; γιατί καταλαμβάνει τόσο χώρο στο μυαλό μας και γιατί μας βάζει διαρκώς εμπόδια; Οι φόβοι που εάν κάνουμε ένα reality check και δούμε πραγματικά πως είναι υπερβολικοί και δεν έχουν να κάνουν με το “εδώ” και “τώρα”, τις τωρινές συνθήκες της ζωής μας, είναι αυτοί οι φόβοι που μπορούμε να τους πούμε φόβους σκιάς. Είναι σκιές παλαιών, επώδυνων γεγονότων -κυρίως της παιδικής και εφηβικής ηλικίας- που ρίχνουν τη σκιά τους στην ενήλικη ζωή μας.
Πώς όμως μπορούμε να αναγνωρίσουμε τους αρχικούς μας φόβους; Μπορούμε να καταλάβουμε αρκετά σχετικά με αυτούς τους φόβους εξερευνώντας τον τρόπο που φοβόμαστε στο σήμερα γιατί οι ενδείξεις για το τι συνέβη στο παρελθόν βρίσκονται στις τρέχουσες ανησυχίες μας.
Ας υποθέσουμε πως στη δουλειά μας πολύ συχνά νιώθουμε αμφιβολία για τις γνώσεις μας, τις ικανότητές μας και φοβόμαστε πως έχουμε κάνει κάτι λάθος. Αισθανόμαστε ένα διαρκές άγχος και φόβο πως θα αποκαλυφθεί η ανεπάρκειά μας και θα χάσουμε τη δουλειά μας, ακόμα και αν αυτή η πιθανότητα δεν έχει κάποια βάση. Ας υποθέσουμε πως επειδή στις κοινωνικές συναναστροφές δυσκολευόμαστε πιστεύουμε πως οι άλλοι μας βρίσκουν βαρετούς και φοβόμαστε πως θα μας αποκλείουν κοινωνικά. Ας υποθέσουμε πως θέλουμε να προσεγγίσουμε έναν άνθρωπο που μας ενδιαφέρει αλλά φοβόμαστε πως αυτή η προσέγγιση θα αντιμετωπιστεί με χλευασμό και αδιαφορία.
Πιστεύουμε πως αυτοί οι φόβοι είναι αληθινοί και πως έτσι θα συμβεί. Ωστόσο, εάν έχουμε κουραστεί με αυτόν τον τρόπο διαχείρισης και θέλουμε να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό, αυτό που μπορούμε αρχικά να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε να συνδέσουμε τους φόβους που αισθανόμαστε στο τώρα με κάτι παλιό και να αναρωτηθούμε: – Πότε νιώσαμε πως δεν ανήκουμε σε μια ομάδα; είτε μικρή ομάδα (π.χ.οικογένεια) είτε μεγαλύτερη (π.χ. σχολείο) – Πόσο συχνά ακούγαμε μπράβο; πόσο είχαμε την αποδοχή των σημαντικών άλλων μόνο όταν η απόδοσή μας στο σχολείο ήταν ικανοποιητική; – Πότε νιώσαμε ότι πήραμε απόρριψη και κοροϊδία όταν εκφράσαμε τα συναισθήματά μας στον άνθρωπο που θέλαμε να έρθουμε πιο κοντά;
Το πιθανότερο είναι πως θα θυμηθούμε γεγονότα που στο ‘τότε’ είχαμε στεναχωρηθεί, είχαμε ντραπεί, είχαμε πάρει κριτική, είχαμε ματαιωθεί ή φοβηθεί. Τότε, ως παιδιά δεν είχαμε επιλογές και δεν είχαμε τις γνωστικές λειτουργίες που έχουμε ως ενήλικοι. Ως ενήλικοι μπορούμε να κάνουμε συνδέσεις, να έχουμε επίγνωση εάν κάτι που αισθανόμαστε στο σήμερα είναι όντως πραγματικό ή ένας παλιός φόβος. Έχουμε την επιλογή να κάνουμε κάτι διαφορετικό, να αλλάξουμε τρόπους.
Οι φόβοι μας, οι πόνοι μας, το άγχος μας, θέλουν να γίνουν γνωστά και όσο λιγότερο αντέχουμε ή αποφεύγουμε να τα γνωρίσουμε, τόσο περισσότερο θα προσκολλώνται στο παρόν και σε θέματα που τους μοιάζουν, μέχρι να αποφασίσουμε να τους δώσουμε προσοχή και να τα γνωρίσουμε.
Analyse this #not 