Ο αισιόδοξος και ο απαισιόδοξος πεθαίνουν με τον ίδιο τρόπο. Ζουν όμως μια εντελώς διαφορετική ζωή. Κάθε τι που βιώνουμε είναι το αποτέλεσμα του πώς είχαμε αντιδράσει σε ένα ή περισσότερα γεγονότα στη ζωή μας. Για να φτάσουμε όμως στη δράση, έχουν προηγηθεί διάφορα άλλα στάδια με πρώτο αυτό της αρχικής μας σκέψης.

Εάν δεν σας αρέσουν αυτά που συμβαίνουν στη ζωή σας έχετε δυο επιλογές. Η μια είναι να ρίχνετε το φταίξιμο στο γεγονός, στην κακή οικονομία, στην έλλειψη χρημάτων, στους γονείς σας, στο σύστημα κλπ. Φυσικά και όλα αυτά παίζουν ρόλο αλλά εάν ήταν καθοριστικοί παράγοντες κανείς άλλος δεν θα είχε πετύχει μέχρι τώρα.  Πολλοί άνθρωποι ξεπερνούν αυτά τα εμπόδια, οπότε δεν είναι οι εξωτερικές συνθήκες και οι περιστάσεις που σας σταματούν. Εμείς σταματάμε τον εαυτό μας με τρόπους μη υποστηρικτικούς και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δεν είμαστε ικανοποιημένοι απ’τη ζωή μας.

Η άλλη επιλογή που έχετε χρειάζεται εξάσκηση και η καθημερινότητά σας θα βελτιωθεί σημαντικά. Θα χρειαστεί να αλλάξετε τον τρόπο που σκέφτεστε, τον τρόπο που ερμηνεύετε ένα γεγονός, ακόμα και τις εικόνες που φτιάχνετε για εσάς και τους άλλους στο μυαλό σας.

Το παρακάτω πινακάκι το χρησιμοποιώ πάντα όταν θέλω να εξηγήσω τον τρόπο με τον οποίο αλλάζω στάση στα πράγματα.

Συμβαίνει κάποιο γεγονός σημαντικό ή ασήμαντο. Στο ερέθισμα που έρχεται απ’το περιβάλλον δεν έχουμε κάποιο έλεγχο ούτε μπορούμε να το αλλάξουμε. Το να προσπαθούμε να ελέγχουμε ή να αλλάξουμε το ερέθισμα -το οποίο μπορεί να είναι οτιδήποτε- είναι κουραστικό και μάταιο.

Αυτό που μπορούμε να αλλάξουμε, να έχουμε έλεγχο είναι μόνο στον εαυτό μας και συγκεκριμένα στην αρχική μας σκέψη. Γιατί είναι τόσο σημαντική η αρχική μας σκέψη; γιατί αυτή θα καθορίσει το συναίσθημα που θα προκύψει, το σωματικό σύμπτωμα και τη δράση μας, τη συμπεριφορά μας. Εάν η αρχική μας σκέψη δεν είναι υποστηρικτική προς εμάς, ή διαστρεβλωμένη τότε το συναίσθημα που θα έχουμε να διαχειριστούμε θα είναι δύσκολο, το πιθανότερο είναι να μην αισθανόμαστε καλά στο σώμα και η δράση-συμπεριφορά δεν θα είναι σε καμία περίπτωση βοηθητική.

Για αρχή, αυτό που θα σας πρότεινα να κάνετε όταν καταλαβαίνετε πως η αρχική σας σκέψη δεν είναι βοηθητική -θα το αναγνωρίζετε απ’όλα τα υπόλοιπα και κυρίως απ’την αίσθηση στο σώμα και τη δράση- είναι να στέκεστε λίγο σε εσάς και να λέτε “υπάρχει κάποιος άλλος τρόπος να σκεφτώ και να ερμηνεύσω το αρχικό ερέθισμα;” Εάν αυτό σας δυσκολεύει τότε σκεφτείτε ή ρωτήστε κάποιον που σκέφτεται και αντιδρά διαφορετικά από εσάς.  Να θυμάστε πως μόνο τρία πράγματα μπορούμε να ελέγξουμε: τις σκέψεις μας, τις εικόνες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας και τη συμπεριφορά μας.

Σε όσες ομάδες αυτοβοήθειας δουλεύουν τα δώδεκα βήματα, η παραφροσύνη ορίζεται ως η συνεχής επανάληψη μιας συμπεριφοράς με την προσδοκία ενός διαφορετικού αποτελέσματος. Εάν συνεχίζετε να συμπεριφέρεστε με τους ίδιους τρόπους και περιμένετε διαφορετικά αποτελέσματα, τότε κάτι κάνετε λάθος. Πάρτε την ευθύνη των επιλογών σας, των συναισθημάτων σας και σταματήστε να κατηγορείτε τους άλλους. Δοκιμάστε να αλλάξετε τις σκέψεις σας, τις συνήθειές σας, τον τρόπο που νοηματοδοτείτε αυτά που σας συμβαίνουν, αυτά που διαβάζετε, τους ανθρώπους που συναναστρέφεστε και κυρίως τον τρόπο που μιλάτε για τον εαυτό σας και τους άλλους.

Έχω παρατηρήσει πως ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων στεναχωριέται και μένει στο γεγονός πως κάποια πράγματα τα έμαθε σε μεγάλη ηλικία και ότι θα πρέπει να καταβάλει προσπάθεια για να καταφέρει να σκέφτεται υποστηρικτικά προς τον εαυτό του.  Το καταλαβαίνω πάρα πολύ και ως θεραπευόμενη τα πρώτα χρόνια της θεραπείας έχω λυπηθεί και έχω θυμώσει που κάποια πράγματα έπρεπε να μάθω να τα κάνω “manually”.  Να χαίρεστε που έχετε τη δυνατότητα να μαθαίνετε καινούργιους τρόπους -και ας μην τους χρησιμοποιήσετε ποτέ- γιατί αυτό σας δίνει επιλογές.

Στο επόμενο και μάλλον τελευταίο ποστ θα μιλήσουμε για το mind mapping.

Ένα απ’τα μεγαλύτερα cliche που έχουν ειπωθεί είναι το “πρέπει να πιστεύεις στον εαυτό σου γιατί εάν δεν το κάνεις εσύ δεν θα το κάνει κανένας”.   Η αλήθεια είναι πως εάν θέλετε να πετύχετε τους στόχους σας θα πρέπει να πιστεύετε πως είστε ικανοί να τα καταφέρετε. Πρέπει να πιστεύετε πως έχετε αυτό που χρειάζεται.  Δεν έχει τόση σημασία αν θα το πείτε αυτοεκτίμηση, αυτοπεποίθηση ή πιστεύω σε μένα. Σημασία έχει να ξέρετε πως έχετε τις ικανότητες, τo ταλέντο και τις δεξιότητες για να φτάσετε στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Η εμπιστοσύνη στον εαυτό μας είναι επιλογή, είναι στάση ζωής. Μια συνήθεια που μαθαίνεται και αναπτύσσεται με την πάροδο του χρόνου. Αν οι γονείς σας ήταν ενθαρρυντικοί σίγουρα έχετε ένα πλεονέκτημα.  Εάν όχι, η ψυχοθεραπεία και η ψυχοτραυματολογία βοηθάνε πάρα πολύ. Αυτό που δεν βοηθάει καθόλου είναι το ασταμάτητο “δριμύ κατηγορώ” και η συνεχής ενασχόληση με το παρελθόν. Στην παρούσα φάση, δηλαδή στο να επιτύχετε συγκεκριμένους στόχους, δεν θα κερδίσετε κάτι με το να κατηγορείτε τους γονείς σας για τη χαμηλή σας αυτοεκτίμηση. Στο τώρα, ως ενήλικες, η ευθύνη για να αλλάξετε τρόπο σκέψης ευτυχώς είναι αποκλειστικά δική σας. Είναι δική σας επιλογή να πιστέψετε πως μπορείτε να καταφέρετε αυτό που θέλετε. Σταματήστε να σκέφτεστε ή να χρησιμοποιείτε φράσεις όπως “δεν μπορώ, μακάρι να μπορούσα”. Η αρχική μας σκέψη είναι πάρα πολύ σημαντική γιατί αυτή θα καθορίσει το συναίσθημα που θα προκύψει, το σωματικό σύμπτωμα και τη δράση μας. Η προσωπική μας ανάπτυξη χρειάζεται δουλειά, πειθαρχία και κυρίως θέληση για αλλαγή.

Οι άνθρωποι που δεν πιστεύουν στον εαυτό τους έχουν ανάγκη τη συνεχή αποδοχή των άλλων, την επικύρωση των συναισθημάτων τους, των σκέψεων και των πράξεών τους. Εάν η αποδοχή των άλλων ή το τι σκέφτονται οι άλλοι για τους στόχους μας ήταν προϋπόθεση για να πετύχουμε, οι περισσότεροι δεν θα είχαμε καταφέρει τίποτα.

Η προϋπόθεση είναι να παίρνουμε αποφάσεις που θα μας οδηγήσουν στο να είμαστε ευτυχισμένοι. Υπάρχει ο γνωστός “κανόνας” 18/40/60: όταν είμαστε 18 ανησυχούμε για το τι σκέφτεται όλος ο υπόλοιπος κόσμος για εμάς. Στα 40, αδιαφορούμε για το τι σκέφτονται οι άλλοι και στα 60 συνειδητοποιούμε πως κανένας δεν ασχολιόταν μαζί μας.  Συνήθως, τα πράγματα έχουν να κάνουν μ’εμάς πολύ λιγότερο απ’ό,τι νομίζουμε. Οι άλλοι άνθρωποι -και ειδικά αυτή την εποχή- έχουν δικά τους θέματα να επιλύσουν, τις δικές τους ζωές να διαχειριστούν και εάν σκέφτονται εσάς και το τι κάνετε, μάλλον αναρωτιούνται τι σκέφτεστε εσείς για εκείνους.  Στο μεταξύ, όσο χάνετε χρόνο και ενέργεια ανησυχώντας εάν οι άλλοι εγκρίνουν τις ιδέες σας, τους στόχους σας, τα ρούχα σας, τα μαλλιά σας κλπ, θα ήταν πιο εποικοδομητικό να ασχολείστε με τους εαυτούς σας και τους τρόπους που θα καταφέρετε να υλοποιήσετε τα σχέδιά σας.  Αυτά που σκέφτονται οι άλλοι για εμάς δεν είναι δικό μας θέμα.

Στο επόμενο ποστ θα δούμε τον τρόπο να αλλάζω τη σκέψη μου όταν ένα εξωτερικό ερέθισμα-γεγονός με δυσκολεύει.

Το πρώτο βήμα για να πετύχετε έναν ή περισσότερους στόχους είναι να αποφασίσετε τι ακριβώς θέλετε. Να αποφασίσετε τι θέλετε να κάνετε, τι άνθρωπος θέλετε να είστε, τι θέλετε να καταφέρετε και πού θέλετε να φτάσετε για να νιώσετε ευτυχισμένοι.   Ένας από τους κύριους λόγους που οι άνθρωποι δεν παίρνουν αυτό που θέλουν είναι γιατί δεν έχουν αποφασίσει τι θέλουν. Δεν έχουν καθορίσει τις επιθυμίες τους με τρόπο σαφή και λεπτομερή.  Οι περισσότεροι γνωρίζουν αυτό που δεν θέλουν, αλλά έχουν δυσκολία να περιγράψουν με λεπτομέρεια αυτό που πραγματικά θέλουν.

Αυτό συμβαίνει όταν έχουμε χάσει την επαφή με τον πραγματικό μας εαυτό.  Τα “πρέπει” ξεκινούν πολύ νωρίς στη ζωή ενός ανθρώπου. Γεγονότα, ιδέες, ηθική, αξίες, όλα αυτά καταπίνονται χωρίς τη διαδικασία της αφομοίωσης, εμποδίζοντάς τον να αναπτύξει τη δική του προσωπικότητα. Έτσι, ξεκινάει η διαμάχη μεταξύ αυτού που είμαι και αυτού που νομίζω ότι πρέπει να είμαι.  Κάποια στιγμή χάσαμε την επαφή με τις ανάγκες του σώματός μας και τις πραγματικές μας επιθυμίες και είχε γίνει πιο σημαντικό να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ήθελαν οι άλλοι άνθρωποι από εμάς να κάνουμε. Μάθαμε να κάνουμε πράγματα για να πάρουμε την έγκριση των σημαντικών άλλων και φτάσαμε να κάνουμε πράγματα που δεν σήμαιναν τίποτα για εμάς. Υπάρχουν μέσα μας τόσα “πρέπει”, τόσες πεποιθήσεις που δεν είναι δικές μας, που πλέον δεν υπάρχει χώρος για τα δικά μας θέλω.

Πώς θα “διεκδικήσετε” πίσω τον αυθεντικό σας εαυτό και τις πραγματικές σας ανάγκες και επιθυμίες χωρίς φόβο, ντροπή, και απαγορεύσεις; Δώστε αξία στις επιθυμίες σας, στις ανάγκες σας και στις προτιμήσεις σας. Δεν έχει σημασία πόσο μικρές ή μεγάλες είναι αυτές.  Μην σκεφτείτε ποτέ πως η δική σας επιθυμία είναι ασήμαντη ή λιγότερο σημαντική από κάποιου άλλου. Όταν έρχεστε αντιμέτωποι με μια επιλογή -δεν έχει σημασία πόσο μικρή ή ασήμαντη- ενεργείτε πάντα σαν να έχετε προτίμηση. “εάν με ενδιέφερε, τι θα επέλεγα; εάν ήταν σημαντική για μένα αυτή η απόφαση τι θα προτιμούσα να κάνω;” Σταματήστε να λέτε: “δεν με πειράζει, δεν με νοιάζει, το ίδιο μου είναι”.
Η ασάφεια ή το μπέρδεμα για το ποιες είναι οι επιθυμίες σας και η πεποίθηση πως εκείνες των άλλων είναι πιο σημαντικές, είναι μια συνήθεια που ξεμαθαίνεται.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να αρχίσει κάποιος να ανακαλύπτει  τις επιθυμίες, τους στόχους, τις ανάγκες του. Ο πιο γρήγορος που χρησιμοποιώ εγώ είναι η ερώτηση: “εάν υποθέσουμε πως εμφανιζόταν ένα τζίνι και σου έλεγε πως μπορεί να πραγματοποιήσει τώρα τρεις ευχές σου, ποιες θα ήταν αυτές;”  Άλλοι, προτιμούν λίστες, οι οποίες όντως είναι πολύ βοηθητικές.  Γράψτε 30 πράγματα που θέλετε να κάνετε, 30 πράγματα που θέλετε να αποκτήσετε και 30 ιδιότητες, χαρακτηριστικά που θέλετε να έχετε πριν πεθάνετε. Αυτός είναι ένας ωραίος τρόπος για να ξεκινήσετε. Συνήθως, τα πρώτα που γράφει κάποιος είναι υλικά αγαθά. Όσο προχωράτε θα εκπλαγείτε μ’αυτά που θα γράφετε και  πόσο συγκεκριμένοι έχετε τη δυνατότητα να γίνετε.

Να θυμάστε πως δεν έχει σημασία αν ο στόχος είναι μεγάλος ή μικρός. Σημασία έχει να είναι συγκεκριμένος. Ασαφής στόχος, ασαφή αποτελέσματα. Εάν περιορίσετε τις επιλογές σας μόνο σ’αυτό που φαίνεται λογικό ή πιθανό, αποσυνδέεστε πάλι απ’τον εαυτό σας και τα θέλω σας.
Στο τρίτο μέρος, το επόμενο βήμα.

Διαβάζουμε πως μόνον ένα 8% όσων κάνει σχέδια για τη νέα χρονιά καταφέρνει να τα πραγματοποιήσει.  Το υπόλοιπο 92% ή τα παρατάει ή δεν κάνει καθόλου. Σημαίνει, άραγε, αυτό πως δεν πρέπει να θέτουμε στόχους;  Όχι ακριβώς. Είναι ερευνητικά εξακριβωμένο πως όσοι κάνουν σχέδια έχουν δέκα φορές περισσότερες πιθανότητες να καταφέρουν τους στόχους τους από εκείνους που δεν κάνουν καθόλου.

Το πρόβλημα είναι πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ξέρουν τον τρόπο για να επιτύχουν τους στόχους που θέτουν. Προσπαθούν να κάνουν πάρα πολλά, σε σύντομο χρονικό διάστημα με αποτέλεσμα να καταβάλλονται, ή να αντιμετωπίζουν απροσδόκητα εμπόδια και να αποθαρρύνονται.  Δεν καταφέρνουν να σχεδιάσουν ένα ρεαλιστικό πλάνο και κάνουν άσκοπες κινήσεις προς διάφορες κατευθύνσεις, χωρίς κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε και να αποδεχθούμε πως από τη στιγμή που βάζουμε κάποιο στόχο, θα συμβούν τρία πράγματα:  Θα έχουμε επιφυλάξεις, θα αισθανθούμε φόβο και θα παρουσιαστούν εμπόδια. Εάν ο στόχος σου είναι να τρέξεις Μαραθώνιο, το πιθανότερο είναι πως το πρώτο που θα σκεφτείς είναι το ακόλουθο:
“πρέπει να κάνω καθημερινή προπόνηση και δεν έχω χρόνο, τώρα και σ’αυτή την ηλικία θα μπορέσω;” Αυτές οι σκέψεις είναι οι επιφυλάξεις και οι λόγοι που δεν θα καταφέρεις το στόχο σου.

Ο φόβος είναι συναίσθημα. Μπορεί να αισθανθείς φόβο για απόρριψη, φόβο για αποτυχία, φόβο πως θα πληγωθείς. Εάν όμως γνωρίζεις πως ο φόβος είναι μέρος της διαδικασίας θα προχωράς μαζί με τον φόβο. Το πιθανότερο είναι να αντιμετωπίσεις εμπόδια. Εξωτερικούς παράγοντες που δεν έχουν να κάνουν ούτε με τις σκέψεις σου, ούτε με τα συναισθήματά σου.

Εμπόδιο μπορεί να είναι να μην μπορείς να βρεις συνεργάτη για ένα project, να δυσκολεύεσαι να βρεις χρηματοδότηση ή κάποιος νόμος να είναι αποτρεπτικός για τα σχέδιά σου. Τα εμπόδια είναι απλά καθημερινές καταστάσεις τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίσεις για να προχωρήσεις.

Αρκετές φορές, όταν οι επιφυλάξεις, οι φόβοι και τα εμπόδια εμφανιστούν, πολλοί τα βλέπουν ως ένδειξη πως πρέπει να τα παρατήσουν. “Τώρα που το ξανασκέφτομαι, τώρα που νιώθω φόβο, τώρα που εμφανίστηκε αυτή η δυσκολία, θα σταματήσω”

Οι επιφυλάξεις, ο φόβος και τα εμπόδια είναι ένα μέρος της διαδικασίας πραγματοποίησης των στόχων μας που πάντα θα υπάρχουν.  Μπορείς να μάθεις να τα αντιμετωπίζεις. Εάν εμφανίζονται είναι μια ένδειξη πως ο στόχος σου είναι τέτοιος που θα σου επιτρέψει να αναπτυχθείς. Μάθε να αποδέχεσαι τις επιφυλάξεις, τους φόβους και τα εμπόδια γιατί τις περισσότερες φορές αυτά ακριβώς είναι που μας κρατάνε πίσω.

Τη στιγμή που τα αναγνωρίσεις, τα επεξεργαστείς και τα αντιμετωπίσεις, την επόμενη φορά θα είσαι καλύτερα προετοιμασμένος για το μελλοντικό εγχείρημά σου. Για να επιτύχεις ένα στόχο θα χρειαστεί να αναπτύξεις ή να μάθεις καινούργιες δεξιότητες, συμπεριφορές και ικανότητες. Θα πρέπει υποχρεωτικά να κάνεις εσωτερικές “διατάσεις” για να μπορέσεις να αποκτήσεις “ευλυγισία” και “ελαστικότητα”. Αυτό στη γυμναστική επιτυγχάνεται όταν διατείνουμε σωστά τους μύες μας. Μπορεί να είναι η πιο βαρετή διαδικασία, αλλά, όλοι γνωρίζουμε πως δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να τις αμελούμε.

Σε επόμενα ποστ θα πραγματευθούμε τη διαδικασία υλοποίησης των στόχων μας.

Έγραφα με το ζόρι ένα ποστ που όλο τελείωνα και ποτέ δεν άρχιζα και είχε να κάνει με μια τοποθέτηση πάνω σ’ένα άρθρο που είχα διαβάσει πριν καιρό. Μόλις είχα γράψει την πρόταση «έχει φτάσει πλέον η στιγμή να προβληματιστούν σοβαρά οι ψυχοθεραπευτές πάνω στον καινούργιο τους ρόλο ως υπαρξιακών καθοδηγητών» όταν χτύπησε το τηλέφωνό μου και άκουσα έναν αγαπημένο φίλο να μου λέει: «Νάσια, με άφησε. Είμαι στη δουλειά και μάλλον κάτι έπαθα γιατί δεν μπορώ να κουνήσω τα πόδια μου»

Φαντάζομαι αρκετοί από εμάς έχουμε βρεθεί σε παρόμοια θέση. Να μας συμβεί κάτι «έτσι ξαφνικά» και να παγώσουμε, να παραλύσουμε, να νιώθουμε πως χάνουμε τη γη και τον ουρανό, να σκεφτούμε να καλέσουμε το 166 να έρθει να μας μαζέψει.

Όταν κάποιος είναι σε θεραπεία τα πράγματα ίσως να είναι λίγο καλύτερα απ’ την άποψη ότι ο ψυχοθεραπευτής θα μπει σε mode «παρέμβαση στην κρίση», δηλαδή όλα τα θέματα που δουλεύαμε μέχρι τότε τα βάζουμε προσωρινά στην άκρη και αντιμετωπίζουμε αυτό που συμβαίνει στο εδώ και τώρα. Δεν είναι η ώρα να δουλέψουμε υπαρξιακά θέματα ούτε να δούμε τις επιλογές συντρόφων που κάνουμε, ούτε τη σχέση μας με τους γονείς. Αυτά αργότερα. Το σημαντικό είναι να καταφέρουμε να είμαστε κάπως λειτουργικοί. Έτσι λοιπόν, το ποστ αυτό είναι μια προσπάθεια να απαλύνει έστω και στο ελάχιστο τον πόνο -όχι τόσο των πρώτων ημερών αλλά των επόμενων- που νιώθει κάποιος όταν χωρίζει και δεν είναι σε θεραπευτική διαδικασία.

Όταν ακούω τέτοια περιστατικά, μου έρχονται στο μυαλό τα λόγια τριών ανθρώπων.
Ο πρώτος είναι ο πατέρας μου που στην κατηγορία «σχέσεις» μου έχει δώσει μόνο δυο συμβουλές. Η μια είναι «παιδί μου, έαν δεν είσαι ευτυχισμένη και δεν περνάς καλά, να σηκώνεσαι να φεύγεις αλλά για να μπορείς να φεύγεις δεν θα πρέπει να εξαρτάσαι οικονομικά από κανέναν»

Ο δεύτερος άνθρωπος είναι η επόπτριά μου που μου έμαθε –μέσω των θεμάτων των θεραπευόμενών μου αλλά και των δικών μου- να ακούω και να σέβομαι το «όχι», «δεν θέλω άλλο», «δεν σ’αγαπάω πια», τα όρια των άλλων ανθρώπων και πως μέσα απ’ τη στάση αποδοχής μιας δύσκολης κατάστασης αποκτώ επίγνωση αλλά κυρίως μαθαίνω να στέκομαι σε μένα και να κερδίζω τον αυτοσεβασμό.

Τον τρίτο άνθρωπο δεν τον ξέρω αλλά πρόσφατα είχα διαβάσει ένα άρθρο της – είναι μια διάσημη life coach, η οποία ζει στο Τέξας και χρεώνει 1000 δολάρια τη συνεδρία – στο οποίο ανάμεσα σε άλλα έγραφε: «Μην κυνηγάτε ποτέ κάποιον που δεν σας θέλει. Πείτε αμέσως τη φράση: έχω αρκετό αυτοσεβασμό στο να θέλω κάποιον που δεν με θέλει. Εάν έχετε εμμονή με κάποιον που δεν σας θέλει σας συνιστώ να τρέξετε – όχι να περπατήσετε – στον πιο κοντινό σας ψυχίατρο γιατί έχετε σοβαρό πρόβλημα το οποίο πρέπει να λύσετε άμεσα».

Σ’ αυτές τις τοποθετήσεις εγώ βλέπω κάτι κοινό. Την αποδοχή, τον αυτοσεβασμό, την προσωπική ευθύνη και το δικαίωμα στην ευτυχία.

Η φυσική τάση των ανθρώπων είναι να αποφεύγουμε τον πόνο γι’ αυτό συνήθως η πρώτη αντίδραση σε κάτι δύσκολο που μας έχει συμβεί είναι η άρνηση. Η άρνηση, είναι μια γνωστική κατάσταση όπου αναπτύσσεται μια είδους αντίσταση απέναντι στο τραυματικό γεγονός, απορρίπτοντάς το ως μη αληθές. Τη θέση της άρνησης θα την πάρουν άλλα συναισθήματα και θα περάσουμε διάφορα στάδια – τα οποία απλά είναι η προσπάθεια να διεργαστούμε την απώλειά μας- μέχρι να φτάσουμε στο ζητούμενο. Την αποδοχή. Αυτό δεν σημαίνει πως θα ξεχάσουμε από που μας έχει συμβεί ούτε ξαφνικά θα γίνουμε ευτυχισμένοι. Ίσως να έχουμε καταφέρει να αποδεσμεύσουμε κάθε ωραία ανάμνηση από την επιθυμία και την προσδοκία να την ξαναζήσουμε με τον συγκεκριμένο άνθρωπο. Ίσως καταφέρουμε να βρούμε μια ισορροπία ανάμεσα στις ευχάριστες αναμνήσεις και στα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που έφυγε έτσι ώστε να τον δούμε ολόκληρο, με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του.

Αρκετά συχνά βλέπω –μου έχει συμβεί και μένα φυσικά- μια τάση για έλεγχο του άλλου μέσω της φράσης «θα τον/την κάνω να». Μην μπείτε σ’αυτό. Το μόνο που θα καταφέρετε είναι να καθυστερήσετε τη διαδικασία της επούλωσης. Οι άνθρωποι κάνουν αυτό που θέλουν να κάνουν οι ίδιοι. Αισθάνονται με τον τρόπο που οι ίδιοι θέλουν να αισθανθούν, σκέπτονται αυτό που θέλουν να σκεφτούν, κάνουν τα πράγματα που θεωρούν ότι είναι υποχρεωμένοι να κάνουν, και θα αλλάξουν μόνο όταν εκείνοι είναι έτοιμοι να αλλάξουν. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε άλλους ανθρώπους. Κάθε προσπάθεια άσκησης ελέγχου είναι μια αυταπάτη και ψευδαίσθηση. Κανένα είδος ελέγχου που εμείς θα ασκήσουμε δεν μπορεί να επιφέρει μόνιμες ή επιθυμητές αλλαγές σε έναν άλλον άνθρωπο. Ορισμένες φορές μπορεί να κάνουμε πράγματα που θα αυξήσουν την πιθανότητα στο να θελήσει να αλλάξει ο άλλος. Αυτό, όμως, ούτε μπορούμε να το εγγυηθούμε, ούτε να το ελέγξουμε.

Το μόνο άτομο που μπορούμε να μεταβάλουμε και στο οποίο έχουμε δικαιοδοσία ελέγχου είναι ο εαυτός μας. Όπως ο Οδυσσέας δέθηκε στο κατάρτι του πλοίου του και κατάφερε να αποφύγει τη γοητεία των Σειρήνων και σώθηκε, έτσι και σε μια δύσκολη στιγμή, όπως ένας χωρισμός, αυτό που έχουμε είναι το δικό μας κατάρτι. Το εσωτερικό μας κατάρτι, ο εαυτός μας, ο τρόπος που θα μείνουμε στη θέση μας και όχι στον άλλον άνθρωπο γιατί εκεί υπάρχει μόνο το χάσιμο. Το κατάρτι θα μας βοηθήσει να μην ξεχάσουμε τον προορισμό μας, να μην πνιγούμε.

Έχω ξαναγράψει παλιότερα για την παρουσία των φίλων σε πολύ δύσκολες στιγμές μου, πόσο πολύτιμη ήταν η βοήθειά τους και πόσο ευγνώμων θα είμαι για πάντα. Το λεγόμενο υποστηρικτικό πλαίσιο. Η δική μου βοήθεια ήταν να κάνω καθαρό σ’εκείνους τι με βοηθάει. Εκείνοι, ήταν «απλά» εκεί και άκουγαν ακούραστα τα ίδια και τα ίδια. Για κάποιο διάστημα θα πρέπει να ένιωθαν πρωταγωνιστές στο sequel «η μέρα της μαρμότας». Ακόμα και εάν είστε άνθρωποι εσωστρεφείς και έχετε μάθει να έχετε συμπεριφορά γάτας όταν πληγώνεστε ή όταν αρρωσταίνετε, φροντίστε τον πρώτο καιρό να έχετε δίπλα σας έστω και έναν άνθρωπο.

Μην κατηγορείτε τον εαυτό σας που πίστεψε, που αφέθηκε και κυρίως μην παίρνετε τη συμπεριφορά των άλλων ως αντανάκλαση της δική σας αυτοαξίας. Μην έχετε την απαίτηση να φύγετε γρήγορα και εύκολα απ’τον πόνο. Η απώλεια είναι προσωπική υπόθεση και ο καθένας τη βιώνει με διαφορετικό τρόπο, σε διαφορετικά χρονικά πλαίσια και με διαφορετική ένταση. Να είστε μαλακοί, τρυφεροί και φροντιστικοί μ’εσάς. Αργότερα θα μπορέσετε να αποκτήσετε την επίγνωση τί κάνατε και πώς το κάνατε μέσα σ’αυτή τη σχέση. Όχι για να αποδώσετε ευθύνες. Δεν έχει σημασία ποιος φταίει. Αλλά γιατί έτσι θα μπορέσετε να ενσωματώσετε αυτή την εμπειρία, να την μετατρέψετε σε κάτι που αξίζει.

Να θυμάστε, το μόνο μέρος απ’όπου μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα, είναι από εκεί που βρισκόμαστε.
Δημοσιεύθηκε στον Εξώστη 20/10/2015