Eκτός προγράμματος (αλλά επίκαιρο)-Μέρος Δεύτερο

Posted on by
Reply

Πέρα από το καθαρά προσωπικό κίνητρο που είχα για τη προχθεσινή διάλεξη, αμέσως μετά ακολουθούσε το επαγγελματικό κίνητρο.  Να μπορέσω να ενσωματώσω αυτά που άκουσα, στη θεραπευτική διαδικασία.  Η αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής ήταν γεμάτη και η Emmy van Daurzen συγκρατημένα εμψυχωτική και στηρικτική.  Λόγω της προσέγγισής της -υπαρξιακή ψυχοθεραπεύτρια- ακούσαμε αρκετές φιλοσοφικές έννοιες. Θα σταθώ σ’αυτά που κράτησα εγώ και είναι σημαντικά για μένα.

Η ζωή δεν έχει να κάνει ουσιαστικά με την ευτυχία. Η καθημερινότητα είναι συνήθως ένας δρόμος γεμάτος ύπουλα, απατηλά εμπόδια όπου καθένας από εμάς συναντά πολλές λύπες, χαρές και άλλα ανάμεικτα συναισθήματα.  Είμαστε εκτεθειμένοι σε αναπόφευκτες απώλειες και απογοητεύσεις, τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίσουμε προκειμένου να ελευθερώσουμε το δρόμο και να εκμεταλλευτούμε στο έπακρο τις υπόλοιπες επιλογές και ευκαιρίες.

Το “μυστικό” είναι να απολαύσουμε αυτή την περίπλοκη διαδικασία με το να την τιθασεύσουμε και όχι με το να βρεθούμε στο έλεός της ή να απελπιστούμε.  Δεν είναι καλό να την παρουσιάζουμε σαν ένα απλό, διασκεδαστικό παιχνίδι, δίνοντάς του μια ρομαντική διάσταση και κάνοντάς το να φαίνεται σαν ευχάριστη εκδρομή. Οι δυσκολίες είναι συνυφασμένες με τη ζωή. Ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο δυνατοί από άλλους και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι κάποιοι είμαστε περισσότερο ευάλωτοι στο να νιώθουμε σύγχυση και απελπισία.  Κάποια γεγονότα θα μας βγάλουν από την ησυχία, την ηρεμία και την άνετη ζωή που σκεφτόμαστε ότι θα θέλαμε να απολαμβάνουμε.

Είναι δύσκολο να αποδεχθούμε κάτι τέτοιο, δεν μας αρέσει και έτσι σπαταλάμε πολύ χρόνο προσπαθώντας να υποκριθούμε ότι μπορούμε να απαλλαγούμε απο αυτές τις δυσάρεστες πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Είναι η στιγμή που αρκετός κόσμος ξεκινάει ψυχοθεραπεία και έρχεται με επίμονες ερωτήσεις όπως “πότε θα μου περάσει ή “πες μου τι να κάνω”

Για μένα, η αποδοχή είναι ο μισός δρόμος. Να αποδεχθώ τη δυσκολία μου, τον περιορισμό μου. Να σταματήσω να προσπαθώ να διώξω κάθε δύσφορο και ενοχλητικό συναίσθημα. Εάν δεν περάσω μέσα από τον πόνο, πώς θα βγω; όσο πιο πολύ αντιστέκομαι σ’αυτό που μου συμβαίνει, τόσο περισσότερο μένω καθηλωμένη.

Η Έμυ ανέφερε να μην εστιάζουμε στο τι πηγαίνει στραβά σ’ένα άτομο, αλλά στο τι είναι αυτό που πηγαίνει καλά και το κάνει να θέλει να μάθει να αντιμετωπίζει καλύτερα τα προβλήματά του.   Ποιες είναι οι προσωπικές πηγές μου και τα ταλέντα που επιστρατεύω προκειμένου ν’αντιμετωπίσω τις δυσκολίες μου;

Με βοηθάει πολύ να θυμάμαι τις επιτυχίες μου στο τώρα και στο παρελθόν, να τις ανακαλώ και να προσπαθώ να επιλύω ότι με ταλαιπωρεί με κάποια προθυμία.
Το να ξεπερνάμε μια δυσκολία, ένα τραύμα δημιουργεί μια νέα αίσθηση εμπιστοσύνης στον εαυτό μας, στους άλλους και στη ζωή, καθώς πιστεύουμε ότι αφού μπορέσαμε να ξεπεράσουμε κάτι τέτοιο, τότε όλα μπορούν να ξεπεραστούν.

Απαντώντας στην ερώτηση που της έκαναν για το πως εκείνη αντιμετωπίζει δύσκολες καταστάσεις και εάν έχει αλλάξει ο βαθμός ο οποίος την επηρεάζουν οι δυσκολίες είπε “Πάντα λέω, μακάρι να μην είναι μια μεγάλη δυσκολία. Μακάρι να μην πονέσω πολύ γιατί φοβάμαι ότι δεν θα μπορέσω να σταθώ πάλι στα πόδια μου. Όμως, παρόλο που έχω μεγαλώσει αρκετά, έχω αναπτύξει μεγαλύτερες αντοχές και αναγνωρίζω ότι η ζωή κάνει κύκλους και έχει φυσιολογικά σκαμπανεβάσματα”

Εκτός προγράμματος (αλλά επίκαιρο)

Posted on by
Reply

20 Μαϊου 2011-Αθήνα.  Στα πλαίσια εκπαιδευτικού προγράμματος, παρακολουθώ ένα βιωματικό σεμινάριο επιλογής με τίτλο: «Between Personal and Social-Coping with Crisis» με εισηγήτρια την Δρ. Nurith Levi. Όλοι οι συμμετέχοντες είναι ψυχοθεραπευτές. Κάποια στιγμή, η Νurith μας ζητάει να ζωγραφίσουμε πως αντιλαμβανόμαστε, πως βιώνουμε την παρούσα κατάσταση και μετά μας προσκαλεί να νοηματοδοτήσουμε τη ζωγραφιά μας.

Κάποιες ζωγραφιές τις θυμάμαι ακόμα. Οι περισσότερες με έντονα χρώματα, χωρίς συγκεκριμένο σχήμα. Λίγες ήταν με απαλά, φωτεινά χρώματα. Η δικιά μου ανάμεσα σ΄ αυτές. Στη μέση του χαρτιού, ένας κόκκινος ανεμοστρόβιλος σε σχήμα σπείρας – η κρίση που βιώναμε- μέσα στον ανεμοστρόβιλο μαύρα ανθρωπάκια με το χαμόγελο προς τα πάνω και στην κορυφή του χαρτιού, έξω απο τον ανεμοστρόβιλο, αρκετά καφέ ανθρωπάκια -το χρώμα της γης, σταθερότητας, πατάω καλά στα πόδια μου- με ροζ χαμόγελο -το χρώμα της αισιοδοξίας- με μεγάλα χέρια.  Ένας τεράστιος ήλιος -ζεστασιά, φως, ενέργεια- και πολλά δέντρα -πράσινο, το χρώμα της ελπίδας-.  Η ερμηνεία υπερβολικά απλή.  Πίστη ότι τα καφέ συνειδητοποιημένα ανθρωπάκια με τα μεγάλα χέρια θα κάνουν ότι μπορούν για να βοηθήσουν τους υπόλοιπους να βγουν από τη δίνη. Και όταν βρεθούν εκείνα στη δίνη, τότε, όσοι βοηθήθηκαν, θα κάνουν το ίδιο. Δεν θεωρούμαι ροζ άνθρωπος. Όμως, πιστεύω πάρα πολύ στη συλλογικότητα και στην ελπίδα.  Ελπίδα στον άνθρωπο και στις δυνατότητές του.

15 Ιουνίου 2012- Αθήνα.  Ομιλία με τίτλο: «Discovering values through crisis» με εισηγήτρια την Emmy Van Deurzen.  Σκέφτομαι τις δικές μου αρχές, τις δικές μου αξίες, τα δικά μου κρατήματα. Υπομονή,  επιμονή,  αντοχή  και προσαρμογή. Και δίπλα φίλοι με μεγάλα χέρια που κάνουν την καθημερινότητα χαρούμενη.  Δεν είναι και λίγα. Δεν νομίζω να μας ζητηθεί να ζωγραφίσουμε αυτή τη φορά. Δεν ξέρω τι θα ζωγράφιζα. Ξέρω σίγουρα ότι χωρίς ελπίδα δεν υπάρχει λόγος να προσπαθώ για τίποτα.

Oedipus Wrecks

Posted on by
Reply

are you mom enough

Με μια φωτογραφία η οποία έχει πυροδοτήσει αντιδράσεις και αρκετές συζητήσεις στο διαδίκτυο,  το εξώφυλλο του περιοδικού TIME απεικονίζει μια 26χρονη μητέρα η οποία θηλάζει τον τριών ετών γιό της, που στέκεται σε μια καρέκλα.

Δεν έχω διαβάσει το άρθρο αλλά από την περιγραφή στο εξώφυλλο κατάλαβα ότι έχει να κάνει με την αυξανόμενη τάση της θεωρίας “του δεσμού”  την οποία παρουσιάζει με τον τρόπο του στο βιβλίο The Baby Book ο Bill και η Martha Sears, στο οποίο οι γυναίκες ενθαρρύνονται να θηλάζουν μέχρι τη νηπιακή ηλικία, να κοιμούνται μαζί με τα παιδιά τους και να τα έχουν συνέχεια μαζί τους “φορεμένα” σε μάρσιπο για να είναι όσο το δυνατό περισσότερο χρόνο κοντά τους.

Βεβαίως, ο Bowlby (Attachment Theory, 1975) ο οποίος υπογράφει το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας και της θεωρίας η οποία -ανάμεσα σε άλλα- ισχυρίζεται ότι οι σχέσεις που κάνουμε στην ενήλικη ζωή μας -και κυρίως οι ερωτικές- ακολουθούν τα ίδια βήματα και τους ίδιους μηχανισμούς με τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ γονιών και παιδιού, μίλησε απλά για τη σημαντικότητα σχηματισμού συναισθηματικού δεσμού ανάμεσα στο βρέφος και στο πρόσωπο αναφοράς-φροντίδας. (Bowlby, Ainsworth et al, 1978)

Η λέξη μητέρα δεν αναφέρεται και κάποιος μπορεί να το θεωρήσει αναμενόμενο αφού η μητέρα του Bowlby πίστευε ότι η προσοχή και η φροντίδα προς τα παιδιά είναι επικίνδυνη για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα τους.

Υπάρχουν εκείνοι που σοκάρονται με τη φωτογραφία.  Αναρρωτιέμαι, εάν στη φωτογραφία θήλαζε ένα κορίτσι και όχι ένα αγόρι θα υπήρχαν ίδιες αντιδράσεις; Φαντάζομαι, ότι πολλοί έκαναν το συνειρμό με το οιδιπόδειο σύμπλεγμα και το θεωρώ λογικό.  Υπαρχουν άλλοι που είπαν πως είναι απαράδεκτο να ενθαρρύνονται τέτοιες τάσεις γιατί καταλήγουν να γίνονται κακοποιητικές για τα παιδιά αφού συμβάλουν σε εξαρτητικές συμπεριφορές. Έχω δει ενήλικες, οι οποίοι παραμελήθηκαν ως παιδιά και όπως είναι φυσικό, κάνουν τη μια εξαρτητική σχέση μετά την άλλη. Άλλοι, μίλησαν για τα παιδικά τραύματα του Sears και της Martha και ότι μ’αυτό τον τρόπο προσπαθούν να καλύψουν τα αναπτυξιακά τους κενά. Να προβάλουν τη δική τους ακάλυπτη ανάγκη στα παιδιά τους.

Όντως, τα πρώτα τρία χρόνια ενός παιδιού είναι καθοριστικά για τη συναισθηματική και ψυχολογική του ανάπτυξη. Η μη σύναψη αυτής της μοναδικής σχέσης με το πρόσωπο φροντίδας μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στη ψυχική υγεία του ατόμου στο μέλλον. Ο θηλασμός είναι ένας τρόπος για να συνάψεις σχέση με το παιδί σου. Όχι όμως ο μοναδικός.  Είναι άδικο και περιοριστικό να υπονοούμε ότι καλή μητέρα είναι αυτή που θηλάζει ή εκείνη που κοιμάται μαζί με το παιδί της ή το έχει συνέχεια κοντά της. Προσωπικά, αυτό που πάντα μου λείπει από παρόμοια άρθρα, είναι η αναφορά στο ρόλο του πατέρα στην υγιή ανάπτυξη του παιδιού.

Δεν ξέρω πόσο ευέλικτο είναι να λες ότι εάν δεν κάνεις κάποια πράγματα το παιδί σου θα καταλήξει προβληματικό και δεν θα μπορεί να κάνει ποτέ μια υγιή σχέση.  Μπορεί να δυσκολευτεί, όμως, ένας άνθρωπος μπορεί να βρει το θάρρος να προχωρήσει συναισθηματικά και να οδηγηθεί προς επιλογές που θα τον βοηθήσουν να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του και να δημιουργήσει μια υγιή κατάσταση για το μέλλον του.

 ΥΓ: Ο τίτλος του ποστ είναι από την ταινία Ιστορίες της Νέας Υόρκης του Γούντυ Άλλεν στην οποία ακούγεται το λογοπαίγνιο Oedipus Wrecks (συντρίμια ναυαγίου) αντί για Oedipus Rex (Οιδίππους τύραννος)

Δείξε μου ποιο κατοικίδιο προτιμάς και θα σου πω ποιος είσαι

Posted on by
Reply

Σπάνια θα υπάρξει μέρα που να μην ακούω από φίλους και γνωστούς τα κατορθώματα του κατοικιδίου τους και αν δεν τα ακούω,  βλέπω τις φωτογραφίες που ανεβάζουν στις σελίδες τους στο φεις μπουκ ή στο τουίτερ. Τις περισσότερες φωτογραφίες τις συνοδεύει και ένα πετυχημένο σχόλιο, το οποίο φυσικά έχει κάνει το εν λόγω κατοικίδιο.  Μια γνωστή μου έχει φτιάξει στο σκύλο της λογαριασμό με  τ’ όνομά του, ενώ ο σκύλος της φίλης μου της Λυγερής “επισκέπτεται” τον δικό μου τοίχο και μου γραφει διάφορα χαριτωμένα.

Έχω μεγαλώσει με ζώα και  δεν μπορώ να φανταστώ  τη ζωή μου χωρίς σκύλο ή γάτα.  Από μικρή συνήθιζα να δίνω μια ανθρώπινη υπόσταση σ’όλα τα ζωάκια που έζησαν στο σπίτι. Αυτό δεν έχει άλλάξει ούτε τώρα και διαπιστώνω πως για πολύ κόσμο ισχύει το ίδιο.

Παρατηρώντας λοιπόν αυτή τη συμπεριφορά-συνήθεια καθώς και το γιατί κάποιοι επιλέγουμε για κατοικίδιο σκύλο και όχι γάτα (ή το αντίθετο) σκέφτηκα  ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι υποψίας ότι αυτή η προτίμηση  οφείλεται σε βασικές διαφορές της προσωπικότητάς μας.  Θέλοντας να μάθω περισσότερα, έψαξα και βρήκα μια σχετικά πρόσφατη έρευνα που είχε γίνει στο Πανεπιστήμιο του Τέξας από τον Sam Gosling, Καθηγητή Ψυχολογίας .

Ο Gosling, διεξήγαγε μια μελέτη μέσω ίντερνετ στην οποία 4,500 άτομα ρωτήθηκαν εάν ήταν σκυλόφιλοι (dog people), γατόφιλοι (cat people), και τα δυο ή τίποτα από τα δυο. Σ’ αυτό το γκρούπ δόθηκε και το λεγόμενο Big Five factors ερωτηματολόγιο που χρησιμοποιείται από κάποιους ψυχολόγους  για να περιγράψουν την ανθρώπινη προσωπικότητα.

Η έρευνα έδειξε ότι όντως υπάρχουν μείζονες διαφορές σε σημαντικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μεταξύ των σκυλόφιλων και των γατόφιλων.

Όπως ακριβώς η φύση του σκύλου είναι πιο κοινωνική απ’αυτή της γάτας, θα περίμενε κανείς ότι κάποιος που αγαπά περισσότερο τους σκύλους θα είναι πιο κοινωνικός.  Όντως, τα αποτέλεσματα έδειξαν ότι οι σκυλόφιλοι ήταν 15% πιο εξωστρεφείς και 13% πιο ευχάριστοι.  Επίσης, φαίνεται ότι είναι 11% πιο ευσυνείδητοι από τους γατόφιλους.  Ευσυνειδησία στο τεστ μεταφράζεται η τάση για αυτοπειθαρχία,  η ολοκλήρωση των εργασιών και ο στόχος για επίτευξη.  Αυτό το γνώρισμα δείχνει μια προτίμηση για οτιδήποτε προγραμματισμένο και όχι για αυθόρμητες συμπεριφορές.

Από την άλλη, οι γατόφιλοι φαίνεται να είναι 12% πιο νευρωτικοί, αλλά όμως και 11% πιο ανοιχτοί, όπου αυτό μεταφράζεται-περικλύει εκτίμηση για την τέχνη, περιπέτεια, ασυνήθιστες ιδέες, φαντασία και  περιέργεια.  Έτσι λοιπόν, οι άνθρωποι οι οποίοι είναι ανοιχτοί, (γατόφιλοι) είναι πιθανότερο να είναι αντισυμβατικοί με πιο φιλελεύθερες ιδέες ενώ οι συνάνθρωποι με χαμηλότερο ποσοστό (σκυλόφιλοι) τείνουν να σκέφτονται πιο συμβατικά και παραδοσιακά.  Ένα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας ήταν ότι όσοι έχουν και γάτα και σκύλο, μοιάζουν περισσότερο μ’εκείνους που έχουν μόνο σκύλο.

Ο συγγραφέας του βιβλίου “Why We Love The Dogs We Do” Stanley Coren, έκανε μια παρόμοια έρευνα η οποία έδειξε ότι οι ιδιοκτήτες γάτας είναι λιγότερο κυριαρχικοί. Οι άνθρωποι που δείχνουν ή είναι κυριαρχικοί, περιγράφονται ως ισχυροί, δυναμικοί, επίμονοι και με αυτοπεποίθηση. Συνήθως πρόκειται για ανθρώπους που ξεχωρίζουν σε κοινωνικές εκδηλώσεις σε αντίθεση με εκείνους που έχουν χαμηλά ποσοστά κυριαρχίας και που είναι πιο σεμνά, δειλά και ντροπαλά άτομα.

Το πιο ενδιαφέρον το άφησα για το τέλος. Και είναι ενδιαφέρον γιατί καταρρίπτει το μύθο ότι η γάτα δεν εμπιστεύεται και ότι με την πρώτη ευκαιρία, θα σε «πουλήσει».

Οι γατόφιλοι-ιδιοκτήτες γάτας, φαίνεται να είναι άτομα εμπιστοσύνης.  Άνθρωποι μ’αυτό το χαρακτηριστικό, είναι τις περισσότερες φορές ευθείς, μετριόφρονες και καλοί στα σπορ σε αντίθεση μ’εκείνους που έχουν χαμηλή βαθμολογία και έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να είναι πιο καχύποπτοι και χειριστικοί.

Πέρα από κάποια στοιχεία τα οποία όντως έχουν ενδιαφέρον, για μένα, αυτό που έχει  μεγαλύτερη σημασία είναι  να συνεχίζω να βλέπω φωτογραφίες των αγαπημένων κατοικιδίων των φίλων μου.

18 Μαρτίου 2012: Ημέρα Φροντιστή

Posted on by
Reply

Ανάμεσα στις δυσκολότερες περιπτώσεις νευροψυχολογικών παθήσεων συγκαταλέγεται και η νόσος  Alzheimer. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, καθώς και των άλλων μορφών άνοιας, προκαλούν ιδιαίτερες δυσκολίες στη φροντίδα των ασθενών. Οι ψυχικές αντοχές που απαιτούνται από τα μέλη των οικογενειών ή των φροντιστών που σχετίζονται με ανθρώπους που πάσχουν από Alzheimer, είναι πολύ συχνά υπεράνθρωπες δεδομένου ότι αντιμετωπίζουν σοβαρές καταστάσεις και συχνά κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Πέρα από τη σωματική κόπωση, την αλλαγή της καθημερινότητας των μελών μιας οικογένειας, το έντονο στρες, το φόβο ότι ο ασθενής μπορεί να αυτοτραυματιστεί, οι φροντιστές συχνά μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα κατάθλιψης από το δεδομένο της πορείας χωρίς ελπίδα για βελτίωση αλλά και το βίωμα του σταδίου που χαρακτηρίζεται ως θρήνος εν ζωή για ένα πρόσωπο που βρίσκεται μαζί τους αλλά ουσιαστικά δεν υπάρχει.

Η ενημέρωση και η εκπαίδευση βοηθούν σημαντικά τον φροντιστή ν’ανταποκριθεί στο δύσκολο έργο του όχι μόνο με το να προσφέρουν καλύτερη φροντίδα στον ασθενή, αλλά να είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν και τη δική τους συναισθηματική επιβάρυνση. Βοήθεια υπάρχει.

Με την ευκαιρία της ΗΜΕΡΑΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ, η Εταιρεία Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών διοργανώνει για τέταρτη χρονιά εκπαιδευτικά  σεμινάρια για τους οικογενειακούς φροντιστές την  Κυριακή 18 Μαρτίου, από τις 10:00 έως και τις 19:30, στην Αίγλη του Ζαππείου.  Περισσότερες πληροφορίες εδώ:

http://www.alzheimerathens.gr/?p=2835

Άλλες σχετικές διευθύνσεις:

http://www.aktios.gr/

http://www.alzheimer-chania.gr/content/view/59/67/lang,el/

http://www.alzheimer-hellas.gr/public.php?page=26

http://www.nia.nih.gov/alzheimers

Θεωρία vs Πράξη

Posted on by
Reply

Πριν δυο περίπου μήνες, έλαβα ένα τηλεφώνημα από έναν γνωστό μου ο οποίος με ρώτησε για ποιο λόγο τα σεμινάρια που διοργανώνω είναι διήμερα και τι ακριβώς θα γίνεται δυο μέρες.  Του εξήγησα κάποια πράγματα από το τηλέφωνο και έλαβα σοβαρά υπόψη την πρότασή του πριν τη διεξαγωγή του κάθε βιωματικού, να υπάρχει τουλάχιστο μια δίωρη ενημέρωση για το θέμα και ποιους ακριβώς αφορά.

Χάρηκα με το τηλεφώνημα γιατί το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται και ότι η θεματολογία τον αφορά.

Έμεινα με την πρώτη σκέψη χωρίς να την προχωρήσω λίγο παραπέρα μέχρι που πριν δυο εβδομάδες έλαβα ένα email από μια φίλη της οποίας δεν της ήταν καθαρός ο όρος “βιωματικό” και τι ακριβώς “απαιτήσεις” έχει ένα τέτοιου είδους σεμινάριο.  Επίσης, αναρωτιόταν εάν θα λειτουργούσε με στοιχεία ψυχοθεραπευτικής oμάδας και αν θα υπήρχε ανταλλαγή και συζήτηση εμπειριών.

Αμέσως σκέφτηκα ότι αυτές οι ερωτήσεις θίγουν και άλλα θέματα όπως το απόρρητο σε μια τέτοια ομάδα, ο απόλυτα δικαιολογημένος φόβος της έκθεσης
-ιδιαίτερα εάν κάποιος δεν έχει παρόμοια εμπειρία- και γιατί να προτιμήσει κάποιος ένα βιωματικό σεμινάριο από μια διάλεξη συμβουλευτικού χαρακτήρα.

Ας δούμε λοιπόν τί συμβαίνει σ’ένα βιωματικό σεμινάριο.

Η βιωματική μέθοδος, το βίωμα, είναι ένας δυναμικός και ζωντανός τρόπος προσέγγισης και εξερεύνησης κάποιου θέματος που μας απασχολεί στην παρούσα στιγμή.  Αυτό μπορεί να αφορά την εκπαίδευση σε κάποιο γνωστικό αντικείμενο, ή στη συγκεκριμένη περίπτωση, την αναζήτηση νοήματος και διεξόδων σε πιο προσωπικά ζητήματα, όπως πρακτικές και συναισθηματικές δυσκολίες σε διάφορες τάσεις και καταστάσεις της ζωής μας και βέβαια τις σχέσεις και την επικοινωνία μας με τους άλλους.

Οι άνθρωποι μαθαίνουμε καλύτερα, δοκιμάζοντας κάτι, παρά μιλώντας “σχετικά” γι’αυτό έχουν υποστηρίξει ο Lewin (1926) και Kolb (1975).  Έτσι λοιπόν, πολλές φορές, το πείραμα -το οποίο είναι από τους θεμελιώδης λίθους της βιωματικής μάθησης- χρησιμοποιείται σε βιωματικές ομάδες γιατί με τη βοήθεια τους μαθαίνουμε τους εαυτούς μας διερευνώντας τις εμπειρίες μας μέσα από σωματικές και νοητικές διαδικασίες.  Ο στόχος δεν είναι η επίτευξη κάποιου συγκεκριμένου-προκαθορισμένου αποτελέσματος ούτε να ενθαρρύνονται τα μέλη της ομάδας να συμμορφωθούν ή να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.  Αντιθέτως, δίνεται έμφαση στο να εξερευνήσουν ολιστικά και να αυξήσουν την επίγνωσή τους μέσω της αλληλεπίδρασης με τους άλλους, να μεγαλώσουν το εύρος των επιλογών τους και κυρίως να ενσωματώσουν τη βιωματική μάθηση και τα σωματικά φαινόμενα με τη γνωστική κατανόηση και τη νοηματοδότηση.

Βέβαια, η βιωματική διαδικασία “συμβαίνει” και στα πλαίσια μιας ατομικής συνεδρίας αλλά τώρα αναφέρομαι στις περιπτώσεις που πραγματώνεται σε μια ομάδα και τα οφέλη που αποκομίζει κάποιος από αυτή την αλληλεπίδραση.

Όταν ερχόμαστε σε μια ομάδα και αλληλοεπιδρούμε ελεύθερα με τα άλλα μέλη, συνήθως ξαναζούμε εκείνες τις δυσκολίες που μας έφεραν στην ομάδα για πρώτη φορά.  Αυτό, συμβαίνει πολύ γρήγορα.  Να φέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εάν εγώ, όταν ακούω κάποια διαφορετική άποψη, νιώθω ότι απειλούμαι και επιτίθεμαι, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα κάνω επαφή και στην ομάδα.

Όμως, η ομάδα είναι σε θέση να προσφέρει υποστήριξη, εναλλακτικές λύσεις ή να με αντιμετωπίσει με ευγένεια.  Εάν πειραματιστώ, ίσως αποκτήσω επίγνωση του τί κάνω και πώς το κάνω.  Έτσι, θα μείνω στην τρέχουσα εμπειρία και παρατηρώντας την, θα βρω το προσωπικό μου νόημα μέσα σ’αυτή τη διαδικασία.  Μόνο όταν έχω επίγνωση θα καταφέρω να κάνω την αλλαγή.

Η δυσκολία μου δεν θα λυθεί σε λίγες ώρες, αλλά θα είναι το ξεκίνημα στο να την διαχειριστώ για να μην με περιορίζει τόσο πολύ.  Πέρα από το ότι κάποιος μπορεί να δει εναλλακτικές συμπεριφορές ή καινούργιους τρόπους να σχετίζεται με τους άλλους, το πιο σημαντικό όφελος είναι ότι τα μέλη αρχίζουν να βλέπουν ότι δεν είναι μόνα τους.  Πολλές φορές αισθανόμαστε ότι είμαστε μοναδικοί εξαιτίας των προβλημάτων μας και είναι ενθαρρυντικό ν’ακούμε ότι και άλλοι άνθρωποι έχουν παρόμοιες δυσκολίες.

Κάνοντας αυτή τη διαπίστωση, αισθανόμαστε πιο ελεύθεροι να ενδιαφερθούμε και να βοηθήσουμε ο ένας τον άλλο.

Έχει παρατηρηθεί ότι για πολλούς, είναι μια ευκαιρία να ωφελήσουν τους άλλους και είναι αλήθεια.  Προσφέρουν υποστήριξη, προτείνουν αλλά κυρίως μοιράζονται παρόμοια προβλήματα.  Συχνά, κάποια μέλη δέχονται ευκολότερα τις παρατηρήσεις ενός άλλους μέλους απ’ότι του θεραπευτή.  Για κάποιους, ο θεραπευτής είναι ο επαγγελματίας που πληρώνεται ενώ οι υπόλοιποι της ομάδας αντιπροσωπεύουν τον πραγματικό κόσμο και ο θεραπευόμενος μπορεί να είναι βέβαιος ότι απ’αυτούς θα πάρει αυθόρμητες και ειλικρινείς αντιδράσεις.

Σε κάθε περίπτωση, τα βιωματικά σεμινάρια είναι μια ενδιαφέρουσα εμπειρία που μας διδάσκει πολλά για τον τρόπο που αντιδρούμε στα ερεθίσματα.  Είναι μια εμπειρία που πιστεύω ότι ο καθένας σχεδόν τη χρωστά στον εαυτό του.

http://www.infed.org/biblio/b-explrn.htm

http://www.infed.org/thinkers/et-lewin.htm

Κάθε τέλος, μια αρχή

Posted on by
Reply

Για κάποιους είναι απλά αλλαγή του χρόνου. Για άλλους, η καινούργια χρονιά συμβολίζει το ξεκίνημα ενός καλύτερου αύριο, οπότε υπάρχει καλύτερη ευκαιρία για να κάνει κάποιος μια νέα αρχή;

Διάβαζα πριν λίγες μέρες μια έρευνα η οποία έδειχνε ότι μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, το 75% των υποσχέσεων που δίνουμε για τη νέα χρονιά έχουν ήδη ξεχαστεί και μέχρι το Φεβρουάριο, το ποσοστό θα ξεπεράσει το 90%.

Εάν κρίνω από μένα, ισχύει -με κάποιες λαμπρές εξαιρέσεις- οπότε ποιος ο λόγος να δίνει κάποιος υποσχέσεις στον εαυτό του τις οποίες δεν πρόκειται να τηρήσει; το περίεργο είναι ότι έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους οι οποίοι όταν πρόκειται να τηρήσουν υποσχέσεις που αφορούν άλλους είναι συνεπέστατοι, ενώ όταν πρόκειται για τους ίδιους, δυσκολεύονται πολύ.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να τηρούμε τις υποσχέσεις που δίνουμε στον εαυτό μας; Για μένα, το “πρέπει” και το “υποχρεωτικό” λειτουργεί κατασταλτικά.  Παρόλο που γνωστικά πάντα έβγαζαν νόημα και οι προθέσεις μου ήταν οι καλύτερες για εκείνη την εποχή, αυτό δεν ήταν αρκετό για να με κάνουν να “δεσμευτώ”. Ναι, ήθελα ν’αλλάξω γιατί χωρίς αλλαγή, ήμουν σίγουρη ότι θα παραμείνω όπως ήμουν, θα έκανα πράγματα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και με τα ίδια αποτελέσματα. Όποιος έχει προσπαθήσει να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται, που αισθάνεται, ή κάποια συμπεριφορά του, γνωρίζει πόσο δύσκολο είναι και πόση ματαίωση μπορεί να βιώσει.

Έτσι λοιπόν, αποφάσισα, για πρώτη φορά να το κάνω κάπως αλλιώς.  Κάπως διαφορετικά.  Να μη δώσω υπόσχεση. Να μη με δεσμεύσω με πρέπει αλλά με θέλω. Να ζω τη ζωή παρά να συζητώ γι’αυτήν. Να δρω και να βιώνω, παρά να αναλύω.  Να επικεντρώνομαι περισσότερο στην εμπειρία, παρά στη σκέψη.  Να ζω στο τώρα αντί να αναλύω το παρελθόν. Να βιώσω το υπαρξιακό παράδοξο, όπου η αλλαγη συμβαίνει, όταν γινόμαστε αυτό που είμαστε και όχι, όταν προσπαθούμε να γίνουμε αυτό που δεν είμαστε.  Αυτές είναι οι φετεινές υποσχέσεις στον εαυτό μου:-)

Καλή Χρονιά

Paris Texas, Aθήνα

Posted on by
Reply

Πριν από μερικές μέρες είδα ένα νεαρό που κράταγε ένα ροζ τριαντάφυλλο. Περιμέναμε κ οι δυο το μετρό. Μετά από λίγα λεπτά μέσα στο βαγόνι είδα ένα ζευγάρι. Πάνω από 25 δεν ήταν. Εκείνη κράταγε ένα κόκκινο τριαντάφυλλο και εκείνος τη κοίταζε στα μάτια. Έδειχναν πολύ ερωτευμένοι και ευτυχισμένοι. Παρόλο που αισθάνθηκα χαρά –μέχρι που χαμογέλασα- συνειρμικά μου ήρθε στο μυαλό μια αγαπημένη μου σκηνή από το Paris, Texas του Wim Wenders. (βλ. λινκ) Τον τελευταίο καιρό αυτή η σκηνή έχει καρφωθεί στο μυαλό μου. Δεν ξέρω γιατί.

Η ταινία ξεκινάει με τον Τράβις ο οποίος έχει χάσει τη μνήμη του και την οικογένειά του. Τον βρίσκει ο αδερφός του ο οποίος τον φέρνει σε επαφή με τον γιό του τον οποίο μεγαλώνει ο ίδιος σαν πατέρας του. Από εδώ, ξεκινάει το ταξίδι του Τράβις με το γιό του για την αναζήτηση της γυναίκας του και μητέρας του παιδιού.

Από την αρχή η ταινία αφήνει πολλά ερωτηματικά που όμως σ αυτή τη σκηνή απαντώνται όλα. Μαθαίνουμε για μια μοναδική ιστορία ευτυχίας η οποία δεν ευδοκίμησε… Μαθαίνουμε πως στην αρχή όλα ήταν υπέροχα. Ήταν ευτυχισμένοι, ερωτευμένοι. Μαθαίνουμε ότι  η παρανοϊκή ζήλια και κτητικότητα του Τράβις, τον οδήγησαν να παραιτηθεί από τη δουλειά του για να είναι συνέχεια με την Τζέιν. Ότι εκείνη άρχισε να νιώθει παγιδευμένη όταν γεννήθηκε το παιδί τους. Θύμωνε με τα πάντα. Ακόμα και το μωρό φαινόταν να είναι μια αδικία σε αυτήν. Μαθαίνουμε ότι εκείνος της έδεσε στον αστράγαλο ένα κουδούνι (σαν αυτά που κρεμάνε στις αγελάδες) για να την ακούσει εάν τυχόν το έσκαγε από το τροχόσπιτο που έμεναν. Μαθαίνουμε ότι ένα βράδυ εκείνη μπόρεσε να ξεφύγει αλλά αυτός τη βρήκε, την έσυρε πίσω, την έδεσε στο φούρνο με τη ζώνη του και την άφησε να φωνάζει όσο εκείνος κοιμόταν.  Ότι ξύπνησε μόνο όταν μπλε φλόγες έκαιγαν τα σεντόνια του κρεβατιού του και ότι έτρεξε μέσα από τις φλόγες προς τα μόνα δυο άτομα που αγαπούσε αλλά είχαν φύγει.

Δεν ξέρω τι ακριβώς με συγκινεί σ αυτή τη σκηνή. Ίσως επειδή κ οι δυο τους έχουν περάσει πολλά στη ζωή τους. Έχουν τραύματα, ανοιχτούς λογαριασμούς που προσπαθούν να γιατρέψουν και να κλείσουν και όπως συμβαίνει στην πραγματική ζωή αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο και απαιτεί θυσίες. Ίσως επειδή είναι άνθρωποι με αδυναμίες, που αγαπάνε (παράφορα) που αντιδρούν και μιλάνε διαφορετικά. Ίσως, γιατί τον ποιητικό μελαγχολικό μονόλογο του Τράβις τον συνοδεύει η μουσική του Ry Cooder.

http://www.youtube.com/watch?v=pukrWvzCw44&feature=share