Η στήλη Work Friend στους The New York Times απαντάει σε ερωτήσεις αναγνωστών για εργασιακά θέματα. Σε αυτό το άρθρο δίνει συμβουλή/γνώμη σε αναγνώστρια/στη για το πώς να διαχειριστεί τα αισθήματα που έχει για έναν συνάδελφο και θυμήθηκα την απάντηση σε ερώτηση που είχα δώσει εγώ για το πώς διαχειριζόμαστε το τέλος μιας σχέσης μ’έναν συνάδελφο 🙂
Author Archives: nassiae
Το αντίθετο της παθητικοεπιθετικότητας
Ο πιο συνηθισμένος τρόπος έκφρασης του θυμού ή οποιουδήποτε άλλου συναισθήματος που μας δυσκολεύει να εκφράσουμε είναι η παθητική επιθετικότητα. Αν και όλοι ξέρουμε πως αυτή η συμπεριφορά δεν βοηθάει ούτε εμάς ούτε μια σχέση, έχουμε μάθει πως είναι ο πιο εύκολος και ανεκτός τρόπος έκφρασης μιας που οι άνθρωποι έχουμε την τάση να διαχωρίζουμε τα συναισθήματα ως “καλά” και “κακά”.
Γινόμαστε παθητικοεπιθετικοί κυρίως γιατί δεν ξέρουμε να εκφράσουμε τον θυμό, το πιο παρεξηγημένο και ενοχοποιημένο συναίσθημα που ανεχόμαστε λιγότερο απ’όλα. Έχει την εικόνα κάτι μεγάλου και ανεξέλεγκτου, που εάν το αφήσουμε ελεύθερο θα καταστρέψει τα πάντα. Κάτι που το κάνει ακόμα πιο μπερδεμένο είναι τα αντιφατικά μηνύματα που παίρνουμε από παιδιά. Μαθαίνουμε ότι δεν είναι αποδεκτό να θυμώνουμε, αλλά από την άλλη μεριά βιώνουμε την οργή ή τον θυμό από τους ενήλικους, είτε άμεσα είτε με την έμμεση μορφή της παγερής αποδοκιμασίας.
Όμως, ως ενήλικοι, δεν χρειάζεται να γινόμαστε επιθετικοί ούτε με άμεσους, ούτε με έμμεσους τρόπους. Μπορούμε να επικοινωνούμε την ευαλωτότητά μας, την απογοήτευση, τον θυμό, τη λύπη, τη ντροπή. Γιατί είναι τόσο δύσκολο αυτό; φοβόμαστε να πούμε σε κάποιον ότι μας έχει πληγώσει. Τις περισσότερες φορές η τάση μας είναι να ανταποδώσουμε. Το τελευταίο πράγμα που θέλουμε όταν παίρνουμε επίθεση είναι να δείξουμε ευάλωτοι. Αν θέλουμε να μας καταλαβαίνουν οι άλλοι, είναι σημαντικό να επικοινωνούμε με ειλικρίνεια. Την επόμενη φορά που νιώσουμε πληγωμένοι ή θυμωμένοι μπορούμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό. Να πούμε την απλή φράση “Νιώθω θυμό/λύπη/απογοήτευση/ντροπή”
Τα καλά του να ξεχνάς (επιχείρηση αποθήκη)

Τα τελευταία χρόνια τέτοια εποχή κάνω την ίδια σκέψη και δίνω την ίδια υπόσχεση: “φέτος θα φτιάξεις την αποθήκη. δεν γίνεται όλο το σπίτι να είναι άδειο και τακτοποιημένο και το δωμάτιο που βρίσκεται στα θεμέλια του σπιτιού να είναι μέσα στο χάος. είναι κάπως”
Η αποθήκη είναι γεμάτη κούτες -που δεν έχω ανοίξει από το 2004 που μετακόμισα από το σπίτι των γονιών μου- ένα ποδήλατο που είχα κερδίσει σ’έναν ραδιοφωνικό διαγωνισμό που επειδή είναι μεγάλο και δεν έφταναν τα πόδια μου στα πετάλια το έχω παρκάρει εκεί, το χριστουγεννιάτικο δέντρο και αρκετά πλακάκια.
Αποφάσισα να κάνω το ξεσκαρτάρισμα με ηρεμία και πριν λίγες μέρες ξεκίνησα και άνοιξα δυο κούτες. Λούτρινα κουκλάκια που μου είχε κάνει δώρο η πρώτη μου σχέση, ακτοπλοϊκά εισιτήρια, σχολικά λευκώματα, αρκετά βιβλία, πολλά γράμματα που είχα ανταλλάξει με φίλες μου κατά τη διάρκεια των διακοπών 🙂 και όλες τις ευχετήριες κάρτες που μου έχουν στείλει. Ανάμεσα σε όλα αυτά και ένα διπλωμένο χαρτί “αυτή η μέρα ήταν η χειρότερη της ζωής σου και δεν πρέπει την ξεχάσεις ποτέ”. Και να μην αναγνώριζα τον γραφικό μου χαρακτήρα, το δραματικό ύφος δεν αφήνει αμφιβολία πως τη φράση την είχα γράψει εγώ. Προσπάθησα να θυμηθώ τι ήταν αυτό που με είχε ταράξει τόσο πολύ αλλά ακόμα δεν μπορώ.
Συχνά παραπονιόμαστε για τη μνήμη μας. Ξεχνάμε τα κλειδιά μας, ονόματα ανθρώπων, πράγματα που μας έχουν πει, διάφορα γεγονότα που έχουν συμβεί. Όμως, όσο ενοχλητικό μπορεί να είναι αυτό σε πρακτικό επίπεδο, από συναισθηματική άποψη μπορεί τελικά να είναι και μεταμφιεσμένη ευλογία.
Η ικανότητα να ξεχνάμε κάποια γεγονότα που μας έχουν προκαλέσει βαθιά θλίψη είναι ο σοφός μας εγκέφαλος που προσπαθεί να μας βοηθήσει να κλείσουμε τους ανοιχτούς μας λογαριασμούς. Δεν ξεχνάμε μόνο τα καλά πράγματα που έχουμε ζήσει αλλά και καταστάσεις που κάποτε ήμασταν σίγουροι πως δεν θα καταφέρουμε ποτέ να ξεπεράσουμε.
Κάποιες φορές δεν μας επιτρέπουμε να ξεχάσουμε γιατί αυτό θα σημαίνει πως προδίδουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Μια πλευρά μας παραμένει πάντα πιστή σε γεγονότα που μας σημάδεψαν και με τα οποία η ταυτότητά μας μπορεί να είναι ανεξίτηλα δεμένη.
Άλλες φορές μπορεί να συνειδητοποιήσουμε ότι τα χρόνια πέρασαν χωρίς να σκεφτούμε ένα λάθος που κάποτε πιστεύαμε πως θα σκοτείνιαζε για πάντα τη ζωή μας.
Όσο και αν ανησυχούμε ή στεναχωριόμαστε για την αδύναμη μνήμη μας, φαντάζεστε τι θα συνέβαινε εάν θυμόμασταν όλες εκείνες τις φορές που κάποιος ήταν επικριτικός, αγενής και άδικος μαζί μας; Αν θυμόμασταν όλα μας τα λάθη, κάθε προσδοκία ή ελπίδα που είχε ματαιωθεί; Η ζωή θα γινόταν γρήγορα αβάσταχτη.
Ίσως τελικά ευτυχία είναι να έχουμε καλή υγεία και κακή μνήμη.
Κυριακή

Λογικά τις καθημερινές θα είχες ήδη φύγει από το σπίτι αλλά σήμερα θα χουζουρεύεις. Έξω είναι πιο ήσυχα από ό,τι συνήθως. Σίγουρα ένας γείτονας που πλένει το αυτοκίνητό του. Μιας που δεν έχεις πολλά πράγματα να κάνεις σηκώνεσαι χαλαρά και βουρτσίζεις με ηρεμία τα δόντια σου χωρίς να κοιτάς στο κινητό τα μηνύματα που έλαβες κατά τη διάρκεια της νύχτας και χωρίς να σκέφτεσαι τα πράγματα που έχεις να κάνεις μέσα στην ημέρα ενώ ντύνεσαι για να φύγεις. Πίνεις τον πρώτο καφέ της ημέρας με την ησυχία σου και βγαίνεις στη βεράντα να δεις τι καιρό έχει. Το απόγευμα ίσως βρέξει οπότε θα ήταν καλή ιδέα να βγεις να περπατήσεις.
Μπορούμε να συγκρίνουμε την προσωπικότητά μας με μια χώρα μιας που υπάρχουν πολλές διαφορετικές περιοχές που απαρτίζουν αυτό που είμαστε. Ο εργασιακός εαυτός, ο εαυτός όταν είσαι σπίτι, η πλευρά σου όταν έρχεσαι σε επαφή με την οικογένειά σου, ο εαυτός σου όταν διαβάζεις τα πάντα στη σελίδα του ανθρώπου που σε ενδιαφέρει, ο εαυτός σου όταν μιλάς με φίλους, ο εαυτός σου όταν είσαι στη θάλασσα.
Δεν επισκεπτόμαστε όλες τις περιοχές με τον ίδιο ρυθμό. Στην πραγματικότητα και λόγω της καθημερινότητας μένουμε σε λίγες ζώνες. Υπάρχουν και ακριτικά μέρη, ανεξερεύνητες περιοχές με αρκετές δυνατότητες που όμως η προσοχή μας σε αυτές ξεχνιέται ή απωθείται. Τις Κυριακές μπορεί να μας δίνεται μια ευκαιρία για να θυμηθούμε μέρη, περιοχές του εαυτού μας -με ευρύτερους ορίζοντες- που έχουμε καιρό να επισκεφτούμε.
Αν και δυστυχώς αυτές οι επισκέψεις είναι εξαιρετικά σύντομες, ίσως να είναι και καλό που δεν μπορούμε να τις καθιερώνουμε σε καθημερινή βάση. Σίγουρα όμως θα ήταν ωραία να τις αξιοποιούμε όταν εμφανίζονται και να κρατάμε αυτά που μας δίνουν ώστε να τις ανακαλούμε ειδικά σε φάσεις και περιόδους που τις χρειαζόμαστε.
Μέρος της ευχαρίστησης του Κυριακάτικου πρωινού είναι και η συνειδητοποίηση ότι είναι μια ξεχωριστή στιγμή. Καλή Κυριακή.
Χειραγώγηση του εαυτού μας

Το gaslighting είναι μια συμπεριφορά χειραγώγησης που έχει στόχο την υπονόμευση της πραγματικότητας ενός ανθρώπου με το να του αρνούνται όσα θυμάται από ένα περιστατικό ή συνομιλία, να μην πιστοποιούν την εγκυρότητα των συναισθημάτων του, να τον αγνοούν όταν εκφράζει παράπονα και να να τον αντιμετωπίζουν με ασέβεια. Ουσιαστικά του αρνούνται όλη του την πραγματικότητα, μέχρι να υποκύψει και να υιοθετήσει αυτή που του προβάλλουν.
Το gaslighting μπορεί να συμβεί σε κάθε είδους σχέση. Επαγγελματική, φιλική, οικογενειακή και στη σχέση με τον εαυτό μας.Δηλαδή, όταν εμείς οι ίδιοι μας κάνουμε gaslighting με το να μην μας ακούμε και να μην εμπιστευόμαστε αυτά που νιώθουμε και σκεφτόμαστε. Κάποιες ενδείξεις που θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε πότε το κάνουμε αυτό είναι οι παρακάτω:
- Όταν δικαιολογούμε συνέχεια την άσχημη συμπεριφορά των άλλων
- ακυρώνουμε διαρκώς τα συναισθήματά μας
- όταν σκεφτόμαστε συνεχώς πράγματα που πρέπει ή δεν πρέπει να κάνουμε
- Πιστεύουμε πως είμαστε πολύ ευαίσθητοι
- δεν εμπιστευόμαστε την κρίση σας και ζητάμε επιβεβαίωση από τους άλλους για αποφάσεις που μας αφορούν
- Όταν συχνά βρίσκουμε λόγους και τρόπους να κατηγορούμε τον εαυτό μας και τις επιλογές μας
Τα πουλιά πεθαίνουν τραγουδώντας

Οι σχέσεις χωρίς ανταπόκριση για τους περισσότερους είναι κάτι πολύ στενάχωρο, ταλαιπωρητικό που το πρώτο που προσπαθούν να κάνουν είναι να απεγκλωβιστούν το συντομότερο δυνατόν ή εξαρχής δεν διανοούνται να μπουν σε μια τέτοια σχέση. “Αυτό δεν είναι το φυσιολογικό”; θα αναρωτηθεί κάποιος. Γιατί να θέλουμε να είμαστε σε μια σχέση που ο άλλος δεν ανταποκρίνεται όπως θα θέλαμε; γιατί να χάνουμε χρόνο με κάποιον που δεν μας ανταποδίδει τη στοργή που έχουμε ανάγκη; γιατί να θέλουμε να σχετιζόμαστε με απόμακρους ανθρώπους;
Ωστόσο, για κάποιους ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Τους είναι δύσκολο να φανταστούν πως είναι σε μια σχέση στην οποία θα έπαιρναν αγάπη, θα καλύπτονταν οι ανάγκες τους. Αισθάνονται αμηχανία με κάποιον που είναι ευγενικός, φροντιστικός, ζεστός και προσεκτικός. Για αρκετούς ανθρώπους η συνέπεια και η σταθερότητα είναι ενδείξεις αδυναμίας ή και πίεσης. Είναι αρκετοί εκείνοι που επιλέγουν την ταλαιπωρία και την ένταση και όταν μια σχέση δεν χρειάζεται υπερβολική προσπάθεια και δεν έχει πόνο τους φαίνεται βαρετή.
Ο Konrad Lorenz, ζωολόγος, ηθολόγος, ορνιθολόγος μελέτησε τη συμπεριφορά των ζώων και έγινε διάσημος με τη θεωρία της εγχάραξης (imprinting). Τη διαδικασία που μόλις λίγες ώρες μετά τη γέννηση ένας νεοσσός νιώθει ενστικτωδώς την έλξη προς τη μητέρα του ή το άτομο που θα δει πρώτα μπροστά του.
Ο Lorenz διερεύνησε τους μηχανισμούς αποτύπωσης, όπου ορισμένα είδη ζώων προσκολλούνται στο πρώτο μεγάλο κινούμενο αντικείμενο που συναντούν. Αυτή η διαδικασία υποδηλώνει ότι η προσκόλληση είναι έμφυτη και προγραμματισμένη γενετικά.
Πήρε έναν μεγάλο αριθμό από αυγά χήνας και τα κράτησε μέχρι να εκκολαφθούν. Τα μισά από τα αυγά τα άφησε στη μητέρα χήνα, ενώ ο Lorenz κράτησε τα υπόλοιπα σε εκκολαπτήριο, για να βεβαιωθεί ότι εκείνος, θα ήταν η πρώτη κινούμενη μορφή που θα έβλεπαν οι νεοσσοί. Τα χηνάκια που ήταν μαζί με τη μαμά χήνα την ακολούθησαν, ενώ τα υπόλοιπα ακολούθησαν τον Lorenz.
Για να διασφαλιστεί ότι η αποτύπωση είχε συμβεί, ο Lorenz έβαλε όλα τα χηνάκια μαζί κάτω από ένα αναποδογυρισμένο κουτί ώστε να αναμιχθούν. Όταν αφαιρέθηκε το κουτί, οι δύο ομάδες χωρίστηκαν για να πάνε στις αντίστοιχες «μητέρες» τους – τα μισά στη μαμά χήνα και τα υπόλοιπα στον Lorenz. Η αποτύπωση έγινε χωρίς καν να γίνει σίτιση αν και φαίνεται να υπάρχει μια κρίσιμη περίοδος κατά την οποία μπορεί να συμβεί (12-17 ώρες μετά την εκκόλαψη). Το πιο ενδιαφέρον είναι πως μετά από 32 ώρες η αποτύπωση είναι απίθανο να συμβεί. Ο Lorenz ισχυρίστηκε ότι μόλις γίνει το αποτύπωμα, δεν μπορεί να αντιστραφεί, ούτε μπορεί το χηνάκι να αποτυπωθεί και σε κάποιον άλλο.
Σκληρά και διαφωτιστικά, ο Lorenz έδειξε ότι ένας νεοσσός μπορεί -ανάλογα και με το πείραμα- να αναπτύξει μια εξαιρετικά ισχυρή προσκόλληση είτε σε έναν επιστήμονα, ή στη μαμά του ή σ’ενα ποδήλατο, μια λεκάνη, μια ρόδα αυτοκινήτου ή οτιδήποτε άλλο.
Η θεωρία της εγχάραξης όπως ήταν φυσικό επηρέασε πολύ και άλλες επιστήμες όπως της ψυχολογίας και αυτό γιατί η αποτύπωση έχει συνέπειες, τόσο για τη βραχυπρόθεσμη επιβίωση, όσο και μακροπρόθεσμα σχηματίζοντας εσωτερικά πρότυπα για μεταγενέστερες σχέσεις. Η φύση και η μορφή της πρώτης σχέσης γίνεται μοντέλο για τις επόμενες, προκαλώντας προσδοκίες για το αν το άτομο είναι άξιο αγάπης και κατά πόσο μπορεί να βασιστεί στους άλλους.
Όπως και τα χηνάκια, έτσι και τα βρέφη δεν είναι σε θέση να διακρίνουν καλά ανάμεσα στους φροντιστές τους. Προσκολλώνται σε όποιον είναι κοντά τους, όχι σε αυτόν που θα ήθελαν ιδανικά να επιλέξουν. Κάποια άτυχα βρέφη για να επιβιώσουν θα προσκολληθούν σε ανθρώπους που δεν αξίζουν την αγάπη τους, που είναι τόσο σχετικοί με τις ανάγκες τους όσο και ένα ποδήλατο σε ένα χηνάκι. Ένα βρέφος δεν θα εγχαραχθεί σε μια ρόδα ή σε μια λεκάνη, αλλά μπορεί να προσκολληθεί σε κάποιον που το αμελεί συναισθηματικά, το κριτικάρει, το κάνει να αισθάνεται ντροπή.
Έτσι, το βρέφος, στην ενήλικη ζωή, θα ψάχνει συντρόφους που κάτι στη συμπεριφορά τους θα του είναι οικείο και θα το έχει ξαναζήσει γιατί οι άνθρωποι πάμε στο γνώριμο γιατί εκεί ξέρουμε τον τρόπο να υπάρχουμε, τον τρόπο που θα συμπεριφερθούμε. Δύσκολα και μετά από σκέψη θα δώσουν ευκαιρία σε ανθρώπους οι οποίοι δεν είναι διατεθειμένοι να ικανοποιήσουν την επιθυμία τους για πολυπλοκότητες που έχουν λανθασμένα συνδέσει με την αγάπη. Πολύ συχνά περιγράφουν κάποιον ως ‘βαρετό’ όταν στην πραγματικότητα εννοούν: “Είναι απίθανο να με κάνει να υποφέρω με τον τρόπο που πρέπει να υποφέρω για να αισθανθώ ότι η αγάπη είναι πραγματική”.
Μπορεί να είμαστε πολύ πιο εξελιγμένοι από τα πουλιά αλλά κάποιες φορές, ένα τραύμα μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε τόσο ανυπεράσπιστοι όσο και ένα χηνάκι. Δεν υπάρχει τίποτα προσβλητικό σε αυτό. Μπορεί να χρειαστεί καιρός και αρκετή δουλειά για να αποκτήσουμε επίγνωση μιας διαδικασίας που στο τώρα δεν μας προσφέρει κάτι και πως ως ενήλικοι έχουμε επιλογές. Επιλογές και την ελευθερία να απογειωθούμε και να βρούμε μια ενήλικη μορφή αγάπης που δεν θα χαρακτηρίζουμε βαρετή.
Επαγγελματική μονογαμία

Επαγγελματικά οι περισσότεροι άνθρωποι είναι αναγκαστικά πιστοί παρόλο που υπάρχουν περίοδοι που όλοι φανταζόμαστε εναλλακτικές επιλογές όπως για παράδειγμα πως είμαστε ιδιοκτήτες ενός ταξιδιωτικού γραφείου, πως κάνουμε έρευνα για τον καρκίνο σε ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά εργαστήρια της Γαλλίας, είμαστε ιδιωτικοί ντετέκτιβ, ζωγράφοι, νευροχειρουργοί, κατάσκοποι, μπαλαρίνες.
Η αλήθεια είναι πως έχουμε κλίση σε περισσότερους τομείς από όσους θα έχουμε ποτέ την ευκαιρία να εξερευνήσουμε. Πλευρές της επαγγελματικής μας προσωπικότητας θα πρέπει να τις ξεχάσουμε και απλά να τις θυμόμαστε μελαγχολικά σε διάφορες φάσεις της ζωής μας.
Ως παιδιά μπορούσαμε μέσα σ ένα Σαββατοκύριακο να έχουμε φτιάξει ένα μαγαζί και να πουλάμε πράγματα, για λίγα λεπτά να είμαστε μέλη ομάδας διάσωσης, να κάνουμε επιτυχημένες επεμβάσεις στα λούτρινα ζωάκια μας, να είμαστε διάσημοι ντετέκτιβ. Κάθε ένα από αυτά τα παιχνίδια θα μπορούσε να ήταν η αρχή μιας καριέρας. Όμως, η επιλογή είναι μια, και πρέπει επαναλαμβάνεται κάθε μέρα για 50 τουλάχιστον χρόνια. Είμαστε περισσότερα από αυτά που μας επιτρέπει ο κόσμος της εργασίας να είμαστε. Είμαστε πολυμορφικοί.
Βεβαίως δεν είναι δικό μας λάθος που δεν έχουμε καταφέρει να εκφράσουμε τις ‘πολλαπλότητές’ μας. Η αγορά εργασίας δεν μας δίνει άλλη επιλογή από το να εξειδικευόμαστε. Όσο ωραίο και αν ακούγεται, δεν γίνεται δύο Δευτέρες το μήνα να έχουμε κατάστημα, τις Τρίτες να είμαστε δικαστές, Τετάρτες ιδιωτικοί ντετέκτιβ και Πέμπτη, Παρασκευή ψυχοθεραπευτές.
Αυτή η σύγκρουση μεταξύ των απαιτήσεων της αγοράς εργασίας και της ελευθερίας των επιλογών έχει μια θλίψη που θα μας υπενθυμίζει πως πάντα θα υπάρχουν πτυχές μας που δεν θα ικανοποιηθούν ποτέ και η λύση σίγουρα δεν είναι να αλλάζουμε συνέχεια δουλειές. Είναι όπως στις σχέσεις. Αν σκεφτούμε πόσοι άνθρωποι υπάρχουν στον κόσμο που θα μπορούσαμε -όχι επειδή δεν θα ήμασταν ευχαριστημένοι από τον σύντροφό μας- να έχουμε ταυτόχρονα σχέση γιατί θα εκδηλώναμε διαφορετικά στοιχεία της προσωπικότητάς μας, θα μας ευχαριστούσαν -και θα μας εκνεύριζαν- με διαφορετικούς τρόπους. Παρόλα αυτά, όπως με τη δουλειά, η εξειδίκευση, η μονογαμία, η πίστη έχει και πλεονεκτήματα όπως σταθερότητα και πειθαρχία.
Ακούγεται ψυχρό και σκοτεινό αλλά είναι κάτι που δεν επηρεάζει μόνο έναν. Ισχύει για όλους. Τόσο για έναν CEO όσο και για έναν βιολόγο, ζωγράφο, λογιστή. Θα βρούμε πολλές εκδοχές της ευτυχίας που θα μείνουν για πάντα ανικανοποίητες και παρόλο που δεν έχουμε άλλη επιλογή, μπορούμε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να αποδεχτεί και να “θρηνήσει” ότι πάντα θα υπάρχουν πτυχές μας που δεν θα ικανοποιηθούν ποτέ.
Η δυνατότητα να εγκαταλείπεις τους ανθρώπους
Ευγενή κίνητρα και δικαιολογημένες αιτίες είναι πίσω από την σύνδεση που έχουμε κάνει πως το να μην εγκαταλείπουμε τους ανθρώπους σημαίνει ωριμότητα και καλοσύνη. Όλοι οι κινηματογραφικοί χαρακτήρες όσο πληγωμένοι και αν είναι διατηρούν την πίστη στους ανθρώπους που αγαπούν, δεν τους αφήνουν όταν έχουν προβλήματα, αντέχουν τις δυσκολίες. “Το να τρέχεις μακριά είναι απιστία. Πολλά πράγματα είναι αναλώσιμα. Οι άνθρωποι ποτέ”.
Ωστόσο, αυτή η στάση ζωής έχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: ότι η υγεία μας, ο αυτοσεβασμός και η ωριμότητα κάποιες φορές ίσως να απαιτούν τη δυνατότητα να εγκαταλείψουμε κάποιον, να σταματάμε να δίνουμε συνέχεια το πλεονέκτημα της αμφιβολίας, να συγχωρούμε για πολλοστή φορά τα πάντα, να φανταζόμαστε πως πίσω από τις απρόσεκτες πράξεις που έκαναν και λόγια που είπαν εννοούσαν κάτι άλλο, πως οι προθέσεις τους ήταν καλές. Ίσως κάποια στιγμή χρειαστεί να αποφασίσουμε αν θα εγκαταλείψουμε κάποιον άλλον ή τον εαυτό μας.
Συνήθως τα παιδιά λόγω συνθηκών και έλλειψης επιλογών δεν έχουν την ικανότητα να εγκαταλείψουν έναν ενήλικα όσο και αν τους έχει απογοητεύσει και συνεχίζουν -με οποιοδήποτε κόστος- να αγαπούν τον γονιό που προσφέρει αγάπη ακόμα και αν αυτή η αγάπη συνοδεύεται και με οδυνηρές πτυχές.
Τα παιδιά δεν μπορούν να καταλάβουν πως οι γονείς είναι άνθρωποι με αδυναμίες και περιορισμούς και συνήθως σκέφτονται τα εξής:
- Μπορεί να αλλάξουν
Το παιδί πιστεύει και περιμένει υπομονετικά πως ο ενήλικας θα μεταμορφωθεί στο άτομο που τόσο πολύ έχει ανάγκη.
- Κατά βάθος είναι καλή/καλός
Ένα παιδί μπορεί να δέχεται και να γίνεται στόχος των πιο κακών διαθέσεων ενός γονιού, αλλά να είναι και ο πιο αφοσιωμένος και ένθερμος υπερασπιστής του.
- Μάλλον το πρόβλημα είμαι εγώ
Πιο εύκολα διαχειρίσιμο για ένα παιδί να πιστέψει πως είναι κακό και προβληματικό παρά να έρθει σε επαφή με τον πόνο της συνειδητοποίησης ότι ο γονιός του -από τον οποίο εξαρτάται- μπορεί απλά να είναι ένας κακός και εγωιστής μέτριος άνθρωπος.
- Κανείς και πουθενά αλλού δεν μπορεί να είναι καλύτερα
σχεδόν αδύνατο για ένα παιδί να ξεφύγει, να πει “ξεκινάω από την αρχή” ή να πει “τέλος” σε μια κακοποιητική συμπεριφορά. Δύσκολα φαντάζονται τον εαυτό τους σε άλλες συνθήκες ιδιαίτερα εκείνα που έχουν τους περισσότερους λόγους για να μιλήσουν δεν υψώνουν καν τη φωνή τους.
Κάθε μία από τις παραπάνω σκέψεις έχει και την ενήλικη αντίστοιχη. Σε κάποιες ανεκπλήρωτες σχέσεις, οι δεξιότητές μας μπορεί να είναι όσες και αυτές που είχαμε ως παιδιά. Μπορεί να είμαστε καλοί να δικαιολογούμε γιατί μένουμε κάπου που δεν είναι καλά, γιατί φταίμε εμείς, γιατί οι άλλοι έχουν ελαφρυντικά.
Αυτό όμως δεν σημαίνει πως στο σήμερα δεν μπορούμε να μάθουμε να θυμώνουμε και με κάποιον άλλο εκτός από τον εαυτό μας. Να κάνουμε κάτι που μας φαίνεται πολύ περίεργο: να φεύγουμε. Αυτό δεν είναι ένδειξη δειλίας ή αδυναμίας χαρακτήρα. Είναι ένδειξη πως μαθαίνουμε να αγαπάμε τον εαυτό μας και να τοποθετούμε τις ανάγκες μας εκεί που θα έπρεπε να είναι: στο κέντρο των σκέψεών μας.
Πώς να αντιμετωπίσετε την προεκλογική περίοδο

Σε κάθε προεκλογική περίοδο η πολιτική καταλαμβάνει τον μεγαλύτερο χώρο στην ειδησεογραφία με διαφημίσεις, ειδήσεις και κυρίως αναρτήσεις απόψεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για όσους δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την πολιτική είναι μια περίοδος βαρετή, κουραστική, ακατανόητη και αποφευκτική ακόμα και για να χαζεύει κάποιος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κάποιοι τρόποι που μπορεί να βοηθήσουν όσους ενοχλούνται από αυτό το κλίμα είναι οι παρακάτω:
- Περιορίζουμε την έκθεση στα πολιτικά νέα και σε όλα τα μέσα ιδιαίτερα εάν νιώθουμε εκνευρισμό ή απογοήτευση κάθε φορά που διαβάζουμε μια ανάρτηση ή ένα σχόλιο ή μια είδηση σχετικά με τις εκλογές. Δεν χρειάζεται να αποσυνδεθούμε από όλα, αλλά η οριοθέτηση είναι πολύ βοηθητική.
- Επικεντρωνόμαστε στη δουλειά μας, στα ενδιαφέροντά μας, στα χόμπι μας και σε οτιδήποτε μας φέρνει χαρά και ευημερία.
- Αποφεύγουμε τις συζητήσεις για την πολιτική. Αν κάποιος μας ρωτήσει για τις εκλογές ή την πολιτική και δεν θέλουμε να τοποθετηθούμε, απαντάμε ευγενικά πως δεν μας ενδιαφέρει να μιλήσουμε για το θέμα.
- Είμαστε σε επαφή με ανθρώπους που συμμερίζονται την ενόχλησή μας και είναι και ένας τρόπος για να μην αισθανόμαστε μόνοι αυτή την περίοδο.
- Υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας πως κάποια στιγμή οι εκλογές θα τελειώσουν και επικεντρωνόμαστε στο γεγονός πως είναι μια προσωρινή συνθήκη.
Τα τυχερά κορίτσια

“Το υλικό σύμπαν διέπεται κυρίως από τις σκέψεις μας. Αυτό που χρειάζεται είναι απλά να οραματιστείτε αυτό που θέλετε από τη ζωή, και αυτό θα σας δοθεί. Εάν αυτό που οραματίζεστε δεν σας έρχεται, τότε δεν το πιστεύετε, δεν το θέλετε πραγματικά. Θα πρέπει να προσπαθήσετε περισσότερο” . Κάθε γενιά έχει τα δικά της μάντρα αισιοδοξίας και αυτοβελτίωσης. Μέρος αυτής της γενιάς, της Gen Z, υιοθετεί το “σύνδρομο του τυχερού κοριτσιού” που λέει πως τα καταφατικά μάντρα και η θετική στάση και νοοτροπία στη ζωή είναι αυτά που θα μας ανοίξουν το δρόμο για να καταφέρουμε αυτό που θέλουμε.
Στο tiktok, πολλοί είναι εκείνοι που λένε πως το σύνδρομο του τυχερού κοριτσιού είναι ο λόγος που κέρδισαν αθλητικά στοιχήματα, αγόρασαν το πρώτο τους σπίτι και που πήραν αύξηση. Τα βίντεο με το hashtag #LuckyGirlSyndrome έχουν προβληθεί 149 εκατομμύρια φορές.
Πόσο βοηθάνε τα αισιόδοξα μάντρα και οι θετικές σκέψεις; Η αλήθεια είναι πως η εξάσκηση της αισιοδοξίας επαναπλαισιώνοντας τις σκέψεις μας γύρω από μια πιο θετική νοοτροπία μπορεί να βοηθήσει στο να γίνουμε περισσότερο ανθεκτικοί. Επαναλαμβανόμενα μάντρα που λέμε στον εαυτό μας σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι πολύ βοηθητικά. Μακροπρόθεσμα όμως, αυτό από μόνο του δεν αρκεί. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή μεταξύ της χρήσης αυτού του τρόπου αυτουποστήριξης ως ένα ακόμα εργαλείο και της υιοθέτησής του ως ο τρόπος να πορευτώ στη ζωή μου έχοντας ως πεποίθηση -σχεδόν θρησκευτική πίστη- στο πώς λειτουργεί το σύμπαν.
Οι φιλοδοξίες, τα όνειρα που έχουμε τις περισσότερες φορές αντικατοπτρίζουν αυτό που χρειαζόμαστε από τη ζωή και είναι σημαντικό να τους δίνουμε χώρο και να τα ακούμε. Η ονειροπόληση για το μέλλον μας μπορεί να τονώσει τη διάθεσή μας και να μας ικανοποιήσει αλλά αυτό από μόνο του δεν μας δίνει την ενέργεια να κάνουμε δράση και να επιτύχουμε οποιονδήποτε στόχο.
Αυτό που παρατηρώ ολοένα και περισσότερο είναι μια αντίληψη που επικρατεί πως η επιτυχία και η ευτυχία σε όλους τους τομείς είναι γραμμική. Βλέπουμε ένα τελικό αποτέλεσμα, μια ωραία εικόνα, ένα καλογραμμένο κείμενο, ένα ωραίο σώμα και πιστεύουμε πως είναι κάτι απλό. Δυσκολευόμαστε να δούμε τη δουλειά που έχει προηγηθεί. Σα να ξεχνάμε πως εάν θέλω να κάνω το οτιδήποτε το να κάνω απλά θετικές σκέψεις και να περιμένω χωρίς να κάνω δράση, θα γίνω πολύ καλή ακριβώς σ’αυτό. Στο να περιμένω.