Βάζοντας όρια στον εαυτό μου σημαίνει να αναγνωρίζω τις ανάγκες και τις αντοχές μου χωρίς ενοχές. Είναι η συνειδητή επιλογή να λέω «όχι» όταν κάτι με εξαντλεί και «ναι» σε ό,τι με εξελίσσει. Τα όρια δεν είναι τιμωρία, αλλά πράξη αυτοσεβασμού. Ένας τρόπος να προστατεύω τον χρόνο, την ενέργεια και την εσωτερική μου ισορροπία. Όταν μαθαίνω να σέβομαι εγώ τον εαυτό μου, δημιουργώ τον χώρο για να υπάρξω πιο αυθεντικά και ήρεμα.
Τον τελευταίο καιρό ακούω συχνά τη φράση, παραίνεση “δεν μπορείς να περιμένεις μέχρι η ζωή να πάψει να είναι δύσκολη πριν αποφασίσεις να είσαι χαρούμενος ” και φυσικά έχει βάση, είναι έτσι αλλά εξαρτάται και σε ποια φάση της ζωής μας τη διαβάζουμε ή την ακούμε. Για κάποιους είναι παρηγορητική και άλλους μπορεί να τους θυμώσει πολύ. Και οι δύο αντιδράσεις έχουν βάση.
Η ζωή έχει διαφορετικά είδη δυσκολίας. Άλλο το άγχος της καθημερινότητας και άλλο η ασθένεια, η απώλεια, το τραύμα, ο φόβος για το σώμα και το μέλλον μας. Όταν κάποιος περνάει κάτι βαθιά επώδυνο, τέτοιες φράσεις μπορεί να ακούγονται σαν εντολές: “προσπάθησε λίγο ακόμα, να είσαι δυνατός, μη ξεχνάς ποια είσαι ”
Και αυτό πληγώνει και θυμώνει πολύ.
Η αλήθεια είναι πως δεν ‘χρωστάμε’ χαμόγελα, κουράγιο, ή θετική στάση σε κανέναν. Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή που το μόνο συναίσθημα που επικρατεί είναι ο φόβος, ο θυμός, η θλίψη ή η εξάντληση. Και αυτά δεν χρειάζονται διόρθωση αλλά χώρο.
Από την άλλη πλευρά υπάρχει κάτι πιο ήσυχο, λιγότερο επιτακτικό. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να περάσει ο πόνος για να υπάρξουν μικρές ανάσες. Οχι χαρά ή ευτυχία σαν στόχος. Αλλά στιγμές. Ένα βλέμμα κατανόησης, ένα σώμα που ξεκουράζεται, μια μέρα που απλώς περνά χωρίς να καταρρεύσουμε. Αυτό δεν ακυρώνει τον πόνο. Συνυπάρχει μαζί του.
Ίσως λοιπόν να είναι πιο εύκολο για κάποιον που περνάει δύσκολα να ακούσει “Δεν χρειάζεται να περιμένεις να περάσει ο πόνος για να ζήσεις μικρές στιγμές ζωής, αλλά επίσης δεν χρειάζεται να πιέζεις τον εαυτό σου ενώ πονάει”.
Η ανθεκτικότητα δεν φαίνεται στο χαμόγελο. Φαίνεται στο “σήμερα δεν μπορώ”, στο “φοβάμαι”, στο “χρειάζομαι βοήθεια”.
Και μερικές φορές το πιο γενναίο πράγμα που έχουμε να κάνουμε είναι απλώς να μείνουμε εδώ. Όχι απαραίτητα καλά αλλά αληθινά.
Η περίοδος των εορτών συνήθως είναι μέρες χαράς, ξεκούρασης και συντροφικότητας αλλά σε πολλούς ανθρώπους πυροδοτούν και αισθήματα μοναξιάς κάνοντας τις γιορτές δύσκολα διαχειρίσιμες.
Σε αυτή την περίπτωση ίσως και να βοηθάει
Να περνάμε χρόνο με τον εαυτό μας από το να αποδεχόμαστε προσκλήσεις που δεν μας ευχαριστούν απλά για να μην είμαστε μόνοι.
Να ξαναδιαβάσουμε ένα αγαπημένο μας βιβλίο ή να δούμε για εκατοστή φορά μια αγαπημένη μας ταινία και που βασικά ξέρουμε το τέλος και δεν θα μας περιμένουν δυσάρεστες εκπλήξεις.
Να σκεφτούμε και να οργανώσουμε κάτι ευχάριστο που θα θέλαμε πολύ να κάνουμε την καινούργια χρονιά.
Να επικοινωνήσουμε μ’έναν φίλο ή φίλη -χωρίς να σκεφτούμε πάλι εγώ θα στείλω;- μπορεί και εκείνοι να μην διανύουν την καλύτερη περίοδο της ζωής τους.
Να φτιάξουμε μια ωραία ατμόσφαιρα. Ένα κερί, ένα ωραίο φαγητό, ένα ρόφημα. Μπορεί να φαίνονται μικρά και ανούσια αλλά less is more.
Nα βρούμε χρόνο για πραγματική ξεκούραση. Ειδικά εάν κάποιες μέρες δεν δουλεύουμε κλείνουμε ξυπνητήρια, κάνουμε μια χαλαρή βόλτα και γενικά πράγματα απλά που στην καθημερινότητα δεν μπορούμε να τα ευχαριστηθούμε.
Να θυμόμαστε πως είναι μόνο λίγες μέρες που θα περάσουν πολύ πιο γρήγορα απ’όσο φοβόμαστε.
Kαλές γιορτές 🙂
Σχεδόν καθημερινά και βιωματικά συνειδητοποιούμε ότι υπάρχουν όλο και περισσότερα πράγματα και καταστάσεις για τα οποία πρέπει να ανησυχούμε. Με όλη αυτή την αβεβαιότητα και την αίσθηση έλλειψης ελέγχου είναι εύκολο να νιώθουμε απογοητευμένοι, θυμωμένοι και ακινητοποιημένοι.
Το να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις και να καλλιεργήσουμε την πολυπόθητη ανθεκτικότητα, έχει να κάνει με την επίγνωση πως λίγα είναι τα πράγματα που μπορούμε να ελέγχουμε.
Στα ερεθίσματα που έρχονται από το περιβάλλον -η γνώμη, η συμπεριφορά των άλλων για εμάς, τα πιστεύω τους, οι πεποιθήσεις τους, το παρελθόν, το μέλλον, ο χρόνος- δεν έχουμε κανένα έλεγχο, ούτε μπορούμε να τα αλλάξουμε. Το να προσπαθούμε να ελέγχουμε ή να αλλάξουμε το ερέθισμα είναι κουραστικό και μάταιο. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε τα πράγματα που στη φωτογραφία του Adam Grant βρίσκονται στον κύκλο: το πώς οριοθετούμαι, τη στάση μου απέναντι σε αυτά που συμβαίνουν, τη συμπεριφορά μου στους άλλους ανθρώπους αλλά και προς τον εαυτό μου, στον τρόπο που διαχειρίζομαι τα συναισθήματά μου, στις σκέψεις μου, σ’αυτά που διαβάζω και ακούω, τους ανθρώπους που επιλέγω να συναναστρέφομαι, τις αποφάσεις μου.
Δεν ελέγχουμε πώς μας συμπεριφέρονται οι άλλοι, ελέγχουμε πώς τους συμπεριφερόμαστε. Δεν αποφασίζουμε εμείς τι θα μας συμβεί, εμείς αποφασίζουμε πώς θα αντιδράσουμε.
Εάν εστιάζουμε περισσότερο σ’εκείνα που μπορούμε να ελέγξουμε ή που μπορούμε να επηρεάσουμε, τότε και τα συναισθήματά μας είναι περισσότερο γειωμένα.
Οι γιορτές είναι μια εποχή με φως, ζεστασιά και χαρά. Όμως, για όσους έχουν βιώσει μια απώλεια, οι μέρες αυτές μπορεί να φέρουν στην επιφάνεια ένα βαθύ αίσθημα κενού. Οι αναμνήσεις από αγαπημένα πρόσωπα που δεν είναι πια μαζί μας γίνονται πιο έντονες και μπορεί να νιώθουμε νοσταλγία και θλίψη. Και είναι εντάξει να νιώθουμε έτσι. Είναι εντάξει να μας λείπουν. Η απώλεια είναι μια από τις βαθύτερες ανθρώπινες εμπειρίες και οι γιορτές δεν είναι ανάγκη να λειτουργούν ως πίεση για να κρύψουμε τον πόνο μας πίσω από ένα ψεύτικο ή με το ζόρι χαμόγελο.
Το να θυμόμαστε τις στιγμές που ζήσαμε με όσους αγαπήσαμε, να ανακαλούμε τις φωνές και τα γέλια τους, μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε ότι συνεχίζουν να είναι μέρος της ζωής μας, με έναν διαφορετικό τρόπο. Και για εκείνους που είναι ακόμα μαζί μας αλλά δεν είναι πια ίδιοι, ίσως λόγω μιας ασθένειας, μπορούμε να δώσουμε χώρο στις μνήμες του παρελθόντος, τιμώντας αυτό που ήταν κάποτε, ενώ ταυτόχρονα ίσως να βρούμε έναν τρόπο να συνδεθούμε έστω και για λίγο στο παρόν.
Κάποιες φορές, μικρές πράξεις συμβολισμού μπορούν να μας δώσουν παρηγοριά. Ένα κερί που ανάβουμε για εκείνους, ή και μια απλή σκέψη με ευγνωμοσύνη για τον χρόνο που είχαμε μαζί τους. Αυτές οι πράξεις δεν αλλάζουν την απουσία, αλλά μας βοηθούν να αισθανθούμε ότι υπάρχει μια σύνδεση που ο χρόνος και η απόσταση δύσκολα μπορεί να τη σβήσει.
Και αν η θλίψη μοιάζει αβάσταχτη, μπορούμε να θυμόμαστε πως οι γιορτές δεν είναι μόνο για την τέλεια εικόνα της χαράς. Είναι και για όλα όσα μας κάνουν ανθρώπους: τη μνήμη, την απώλεια, την αγάπη. Στην απώλεια υπάρχει χώρος για να ανακαλύψουμε πώς να αγαπάμε ξανά ακόμα κι αν αυτή η αγάπη έχει πάρει μια διαφορετική μορφή.
Η άδεια θέση στο τραπέζι μπορεί να είναι μια υπενθύμιση της απουσίας, αλλά είναι και ένας φόρος τιμής στην αξία που είχε αυτός ο άνθρωπος στη ζωή μας. Και η αγάπη που μας συνδέει μαζί του παραμένει, ακόμα και αν τώρα παίρνει τη μορφή της ανάμνησης.
Όσο περισσότερο ζούμε, τόσο μεγαλύτερη εκτίμηση τείνουμε να έχουμε στις μικρές στιγμές της καθημερινότητας, κάτι που ίσως δεν εκτιμάμε αρκετά όταν είμαστε νέοι. Ένα φλιτζάνι ζεστός καφές, η μυρωδιά του βρεγμένου χώματος μετά τη βροχή, μια καλή και ενθαρρυντική κουβέντα ενός φίλου – όλα αυτά φαίνονται απλά, σχεδόν ασήμαντα. Αλλά όσο περνούν τα χρόνια, όσο ζούμε στιγμές χαράς και θλίψης, όσο γνωρίζουμε τον κόσμο μέσα από τις αποτυχίες, τις απώλειες και τις δοκιμασίες, αυτές οι μικρές χαρές αρχίζουν να λάμπουν με έναν ιδιαίτερο τρόπο.
Συχνά ξεκινάμε τη ζωή μας με μεγάλα όνειρα: να κατακτήσουμε τον κόσμο, να βρούμε το απόλυτο νόημα, να ζήσουμε δυνατές συγκινήσεις. Θέλουμε το μεγαλειώδες, το εντυπωσιακό. Όμως, κάπου στη διαδρομή, η πραγματικότητα μας προσγειώνει. Οι σχέσεις που πίστευαμε ότι θα κρατήσουν για πάντα διαλύονται. Οι καριέρες που χτίστηκαν με κόπο αμφισβητούνται. Όσο πιο δύσκολη γίνεται η ύπαρξη στο σύνολό της, όσο περισσότερο γνωρίζουμε για την αγάπη, την ασθένεια, τις συγκρούσεις, την αδιαλλαξία, τις πολιτικές αναταραχές, τόσο περισσότερο εκτιμούμε ό,τι παραμένει απλό και ελπιδοφόρο, παρά τη μετριοπαθή του εμφάνιση ή την έλλειψη προφανούς γοητείας.
Μέσα από τις δυσκολίες όμως αυτές, κάτι αλλάζει. Ξαφνικά το τιτίβισμα ενός πουλιού δεν είναι απλά ένας ήχος αλλά μια υπενθύμιση ότι η ζωή συνεχίζεται, ότι υπάρχει ομορφιά ακόμα και στις πιο σκοτεινές μέρες. Ένα τραπέζι με αγαπημένους φίλους είναι μια στιγμή σύνδεσης, μια στιγμή που μας υπενθυμίζει πως δεν είμαστε μόνοι.
Ίσως τελικά αυτή η εκτίμηση των μικρών χαρών είναι το αντάλλαγμα για τον πόνο και την ωριμότητα. Δεν είναι ότι εγκαταλείπουμε τα μεγάλα όνειρα. Είναι ότι μαθαίνουμε να βρίσκουμε την ευτυχία στα πιο απλά. Και αν τελικά αυτό είναι το νόημα της ζωής -να εκτιμάμε το απλό, το καθημερινό- τότε ίσως έχουμε ήδη κερδίσει κάτι πραγματικά ουσιαστικό.
Είναι πολύ εύκολο να αγνοήσουμε πληροφορίες που δυσκολευόμαστε να αποδεχθούμε. Μας είναι πιο εύκολο να πιστέψουμε πως αυτά που μας λέει κάποιος για τον εαυτό του ή μας δείχνει με τη συμπεριφορά του είτε είναι υπερβολικά ή ότι θα αλλάξουν (ακόμα χειρότερα, θα καταφέρουμε να τον/την αλλάξουμε εμείς) ή απλά τα λέει έτσι για να τα πει. Αρκετές φορές για κάποιο λόγο πιστεύουμε πως εμείς ξέρουμε τον άλλον καλύτερα. Οι προβολές αυτες δεν είναι μόνο επιβλαβείς για εμάς αλλά και για τον άλλον γιατί ουσιαστικά δεν του αφήνουμε χώρο να μας δείξει τον αυθεντικό του εαυτό στο τώρα. Δεν αγνοούμε μόνο αυτά που βλέπουμε και αισθανόμαστε αλλά ακόμα και τα θετικά που ακούμε γιατί δεν ταιριάζουν με τον ρόλο που έχουμε δώσει στον άλλον για να παίξει στην ταινία που σκηνοθετούμε.
Να πιστεύουμε τους ανθρώπους όταν μας λένε ή όταν μας δείχνουν
«Οι πυρκαγιές φέτος άρχισαν πολύ νωρίς. Τι θα γίνει το καλοκαίρι; Έχω ένα τρομερό άγχος και φόβο. Ανησυχώ πως κάτι κακό θα μου συμβεί, θα έχω παγιδευτεί και δεν θα υπάρχει κανείς να με βοηθήσει».
Όπως και να το παρουσιάζουμε, η κλιματική αλλαγή είναι κακά νέα. Η μεταβολή του κλίματος θα κάνει κάποια μέρη του κόσμου ακατοίκητα και άλλα αφιλόξενα. Οι επιπτώσεις θα είναι άνισες, απρόβλεπτες και άδικες. Το συναισθηματικό τσουνάμι που θα σαρώσει στο πεδίο, είναι πιο κοντά από όσο φανταζόμαστε. Το τραύμα και το συναίσθημα έχουν άμεση σχέση με την κλιματική αλλαγή και αυτό το βλέπουμε και από την ύπαρξη ‘καινούργιων’ λέξεων που μαθαίνουμε για να ονομάσουμε και να καταλάβουμε καλύτερα τις επιπτώσεις της στον ψυχισμό μας. Η οικολογική θλίψη και το οικολογικό άγχος είναι λέξεις που περιγράφουν την αίσθηση της απώλειας ή το άγχος που αισθανόμαστε που σχετίζονται με το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας ενός σταθερού μέλλοντος. Η αίσθηση ότι χάνουμε το σπίτι μας, παρόλο που δεν το έχουμε εγκαταλείψει.
Το οικολογικό άγχος είναι μια φυσιολογική απάντηση στην κλιματική έκτακτη ανάγκη και όπως περιγράφεις μπορεί να οδηγήσει σε θυμό, απελπισία, φόβο, απόγνωση ή ακινητοποίηση-παράλυση. Η αίσθηση της ανημπόριας είναι πολύ χαρακτηριστική. Η αίσθηση ότι η κλίμακα της περιβαλλοντικής κρίσης είναι τόσο μεγάλη που ως άτομα δεν μπορούμε να επέμβουμε. Σε πρώτη φάση ίσως σε βοηθήσει να εστιάσεις σε αυτά που μπορείς να ελέγξεις, όπως για παράδειγμα στην προετοιμασία για έκτακτους κινδύνους, όπως κάποια μέτρα ασφαλείας στο χώρο που μένεις ή η δημιουργία ενός σχεδίου έκτακτης ανάγκης.
Μπορείς να αναλάβεις δράση όπως για παράδειγμα να συμμετέχεις σε προσπάθειες για το περιβάλλον, όπως ανακύκλωση, εθελοντισμό για καθαρισμό των παραλιών, ή δράσεις που σημαίνουν κάτι για σένα. Αυτό ίσως σε γειώσει και νιώσεις πως έχεις κάποιον έλεγχο στην κατάσταση. Μείνε ενημερωμένη αλλά βάλε και κάποιο όριο στο πόσες και για πόση ώρα θα καταναλώνεις ειδήσεις.
Πέρα όμως από τα πρακτικά, είναι σημαντικό να βρίσκουμε τρόπους να επικοινωνούμε τη θλίψη, το φόβο και το άγχος που νιώθουμε και σε άλλους ανθρώπους. Είναι σημαντικό γιατί με το μοίρασμα και την επικοινωνία, την επαφή μπορούμε να πάρουμε και να δώσουμε στήριξη, να γίνουμε πιο δυνατοί. Η σύνδεση, η συμμετοχή σε κοινότητες ή ομάδες (ακόμα και πολύ μικρές, στην πολυκατοικία σου, στη γειτονιά σου, στο δήμο σου) μπορούν να προσφέρουν στήριξη.
Όλα τα συμπτώματα του κλιματικού άγχους δεν είναι απαραίτητα συναισθήματα που πρέπει να ξεφορτωθούμε, αλλά μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε, ιδανικά εάν γίνεται με ασφαλή τρόπο, μέσα από ουσιαστική δράση και θετική κοινωνική, ψυχολογική και οικολογική αλλαγή.
“μια παιδική μου φίλη κακοποιείται μέσα στη σχέση της τουλάχιστον συναισθηματικά. Είναι μια έξυπνη κοπέλα, ευκατάστατη, με κοινωνικό κύκλο και όμως δεν χωρίζει. Είναι απίστευτο. Της λέω συνέχεια να φύγει πως δεν έχει κανένα λόγο να είναι εκεί, πως δεν τον έχει ανάγκη και εκείνη λέει πως δεν είναι έτσι ακριβώς τα πράγματα. Τι μπορώ να κάνω για να την πείσω; σκέφτηκα να μιλήσω στην οικογένειά της αλλά μου είπε πως εάν το κάνω δεν θα μου ξαναμιλήσει”
Από τον τρόπο που μου γράφεις καταλαβαίνω πως νοιάζεσαι και ανησυχείς πολύ για εκείνη. Όσο διάβαζα το μήνυμά σου σκεφτόμουν τι θα έκανα εγώ σε αντίστοιχη περίπτωση και νομίζω πως όσο και αν αυτό με δυσκόλευε, για αρχή, ο στόχος μου θα ήταν να είμαι το εντελώς αντίθετο από αυτό που θα ήταν ένας θύτης.
Θα προσπαθούσα να είμαι υπομονετική και θα μου υπενθύμιζα πως ένας άνθρωπος που κακοποιείται χρειάζεται χρόνο για να λύσει τη σύγχυση του και να καταλάβει πώς να χειριστεί αυτό που του συμβαίνει. Θα είχα στο νου πως δεν θα ήταν χρήσιμο για εκείνη να ακολουθήσει τον δικό μου ρυθμό και χρονοδιάγραμμα για το πότε θα μπορεί να τον αντιμετωπίσει, ή να τον αφήσει, ή να καλέσει την αστυνομία ή ό,τι άλλο βήμα θα ήθελα να κάνει. Θα προσπαθούσα να σεβαστώ την κρίση της για το πότε θα ήταν έτοιμη να αναλάβει δράση, κάτι που ένας θύτης δεν κάνει ποτέ.
Θα την αντιμετώπιζα και θα της απευθυνόμουνα ως ισότιμη. Θα απέφευγα κάθε ίχνος συγκατάβασης ή πως εγώ ξέρω καλύτερα (αυτό είναι καλό να το θυμούνται και οι επαγγελματίες). Αν σε μια κακοποιημένη γυναίκα μιλάμε σαν να είμαστε πιο έξυπνες από εκείνη, ή σαν να περνάει κάτι που δεν θα μπορούσε ποτέ να μας συμβεί, τότε άθελά μας επιβεβαιώνουμε ακριβώς αυτό που της λέει ο θύτης.
Δεν θα υπέθετα ότι ξέρω τι πρέπει να κάνει. Θα την ρωτούσα τι πιστεύει ότι μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς να την πιέζω θα τις πρότεινα επιλογές, σεβόμενη τις εξηγήσεις της γιατί ορισμένες από τις επιλογές δεν θα της ήταν χρήσιμες. Θα προσπαθούσα να ακούσω περισσότερο και να μιλάω λιγότερο για να μπορεί ανά πάσα στιγμή να απευθυνθεί σε μένα χωρίς να ντρέπεται. Η μεγαλύτερη δυσκολία μου θα ήταν να την ακούω να προσπαθεί να μου αναλύει τα κίνητρά του και το πόσο καλός κατά βάθος είναι αλλά το να προσπαθώ να την πείσω πως οι δικές μου σκέψεις είναι πιο σημαντικές από τις δικές της, θα έκανα αυτό ακριβώς που κάνει και ένας θύτης.
Δικαιούται να πάρει αποφάσεις που δεν είναι ακριβώς αυτές που θα επέλεγες, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης να μείνει με έναν σύντροφο που την κακοποιεί, ή να επιστρέψει σε αυτόν μετά από έναν χωρισμό. Δεν μπορούμε να πείσουμε μια γυναίκα ότι η ζωή της ανήκει αν ταυτόχρονα συμπεριφερόμαστε σαν να μας ανήκει. Μείνε δίπλα της ακόμα και όταν κάνει επιλογές που δεν σου αρέσουν.
Σκέψου μαζί της και μην παίρνεις το ρόλο της δασκάλας ή του διασώστη όσο δύσκολο και αν είναι. Αντίθετα, ένωσε τις δυνάμεις σου μαζί της, βοήθησε τη να νιώσει σεβαστό και ισότιμο μέλος μιας ομάδας λέγοντάς της πως πάντα είσαι εκεί και κάποια στιγμή ίσως θα είναι έτοιμη να φύγει.
“Είμαι ένας άνθρωπος με δύσκολο παρελθόν. Κάνω ψυχοθεραπεία αλλά σκέφτομαι αν η ψυχολόγος μου μπορεί να αντέξει πολύ βάρος. Έχω κάνει μια μικρή έρευνα και ξέρω πως έχει αρκετή δουλειά και μέσω κοινού γνωστού έμαθα πως χωρίζει. Διάβασα και μια έρευνα που έλεγε πως οι γιατροί και οι ψ με την πανδημία περνάνε και αυτοί δύσκολα. Τη ρώτησα εάν είναι εντάξει, πώς χειρίζεται το θέμα με την πανδημία και που πρέπει να ακούει τον καθένα με το θέμα του και μου είπε πως ξέρει να φροντίζει τον εαυτό της και δεν χρειάζεται κάτι. Παρόλα αυτά έχω ένα κράτημα να μιλήσω για τα πιο σοβαρά μου προβλήματα”
Αρκετοί άνθρωποι κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας τους κάποια στιγμή θα αναρωτηθούν τι πιστεύει ο ψυχοθεραπευτής τους για εκείνους. Θα σκεφτούν εάν τους συμπαθεί, τι ακριβώς διάγνωση έχει κάνει, εάν τους σκέφτεται μετά τη συνεδρία, εάν βαριέται κατά τη διάρκεια της συνεδρίας τους, εάν πραγματικά ενδιαφέρεται για εκείνους, ή μήπως τον/την στεναχωρούν και τον επιβαρύνουν με τα προβλήματά τους.
Είναι κάτι πολύ συνηθισμένο να κάνουμε υποθέσεις για το πώς νιώθει ο ψυχοθεραπευτής μας για εμάς, μιας και μέρος αυτών που συμβαίνουν στη θεραπεία είναι μέρος της διεργασίας που ονομάζεται μεταβίβαση. Στη μεταβίβαση κατευθύνουμε ασυνείδητα τις σκέψεις και τα συναισθήματα για ανθρώπους από το παρελθόν μας (τις περισσότερες φορές της παιδικής μας ηλικίας) σε ένα εντελώς διαφορετικό άτομο στο παρόν. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις σχέσεις. επαγγελματικές, φιλικές, ερωτικές. Το θέμα με τη μεταβίβαση είναι ότι αντί να αντιδράμε στον άνθρωπο που έχουμε μπροστά μας στο “εδώ” και “τώρα”, αντιδράμε σ’ένα πρόσωπο από το παρελθόν και έτσι, αυτή η μεταβίβαση μας εμποδίζει να συνδεθούμε με τους άλλους με ουσιαστικό τρόπο.
Θα χρησιμοποιήσω ως παράδειγμα αυτό που μου περιγράφεις για να γίνω πιο κατανοητή. Εάν ανησυχώ και αναρωτιέμαι μήπως κάθε Τετάρτη επιβαρύνω τον ψυχοθεραπευτή μου με το βαρύ ιστορικό μου, ίσως να μεγάλωσα νιώθοντας σαν βάρος στην οικογένειά μου. Ένα παιδί με έναν άρρωστο γονιό -ή άλλο μέλος της οικογένειας- μπορεί να προσπαθεί να είναι εύκολο και να μην ενοχλεί κανέναν με τις λιγότερο σημαντικές ανάγκες του. Ένα παιδί με έναν γονιό που τα συναισθήματα θυμού ή λύπης δεν ήταν αποδεκτά, έμαθε να αισθάνεται ενοχές και κυρίως να μην επιβαρύνει κανέναν με τα συναισθήματά του. Ένα παιδί που αναγκάζεται να πάρει το ρόλο του ενήλικα αισθάνεται υπεύθυνο για τη φροντίδα των άλλων και βάζει πάντα τις δικές του ανάγκες τελευταίες.
Φαντάζεσαι λοιπόν στην ενήλικη ζωή, εάν κάποιος μεγάλωσε κάπως έτσι, πόσο θα δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια και όταν τελικά θα τη ζητάει, πόσο πολύ θα πιστεύει πως όχι μόνο είναι βάρος, αλλά ίσως και να φοβάται πως ο άλλος θα βαρύνει τόσο πολύ, που θα διακόψει τη σχέση. Δεν ξέρω εάν σου λένε κάτι όλα αυτά και θέλω να σου πω και κάτι άλλο που παρέλειψα να το πω στην αρχή. Βρίσκω πολύ ανθρώπινο και φροντιστικό που νοιάζεσαι για την ψυχοθεραπεύτριά σου μιας που όλοι αντιμετωπίζουμε πολλές από τις ίδιες προκλήσεις λόγω της πανδημίας. Όμως, είναι οι συνεδρίες σου και δεν χρειάζεται να σκέφτεσαι “αν φέρω τα προβλήματά μου στη θεραπεία, θα επιδεινώσω τα δικά της. Εάν ελαχιστοποιήσω τις ανάγκες μου, θα έχει περισσότερο χώρο για τις δικές της και των άλλων”
Έχετε μιλήσει γι’αυτό και σ’έχει διαβεβαιώσει πως δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι για εκείνη. Έχετε μιλήσει και για το πώς η ανάγκη σου να προστατεύεις τους άλλους ίσως να είναι και ένας τρόπος να προστατεύσεις τον εαυτό σου. Εάν σταματήσεις τις συνεδρίες, δεν θα χρειαστεί να δεις τα συναισθήματα, τις συμπεριφορές και το δύσκολο παρελθόν σου σε μια περίοδο που -όπως πολλοί άνθρωποι- ίσως νιώθεις ευάλωτος.
Συζήτησέ το πάλι και θα σε καθησυχάσει όταν ακούσεις πως είναι επαγγελματικό μας καθήκον να αξιολογούμε εάν είμαστε σε θέση να δουλεύουμε με τους θεραπευόμενούς μας ακόμα και εάν περνάμε μια δύσκολη περίοδο στη ζωή μας. Είναι μεγάλη ευκαιρία να σταθείς και να δεις πώς αυτό το μοτίβο να προστατεύεις τους άλλους επηρεάζει τη ζωή σου. Κυρίως όμως θα αρχίσεις να βλέπεις τον εαυτό σου όπως σε βλέπει και εκείνη: όχι ως βάρος, αλλά ως κάποιον που πήρε τον χώρο που του αξίζει και άφησε τον εαυτό να να φανεί.
Analyse this #not 