Όρια – Μέρος Β

Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε ότι χρειάζεται να μάθουμε ή να θυμηθούμε τον τρόπο που οριοθετούμαστε. Θα δώσω λίγο περισσότερο χώρο στις πιο σημαντικές για μένα ενδείξεις που με βοηθάνε να καταλάβω πως έχω παραβιάσει το όριό μου.

– Όταν αισθανόμαστε πελαγωμένοι και συναισθηματικά φορτισμένοι. Από τις πιο χαρακτηριστικές ενδείξεις όταν έχουμε να κάνουμε περισσότερα από τον χρόνο που απαιτείται για τα καθημερινά μας καθήκοντα. Πιέζουμε τον εαυτό μας και προσπαθούμε να βρούμε τρόπο να στριμώξουμε όλο και περισσότερα πράγματα σ’ένα ήδη γεμάτο πρόγραμμα. Το να είμαστε συνέχεια απασχολημένοι τα τελευταία χρόνια είναι κάτι σαν πανδημία. Προσπαθούμε να κάνουμε όλο και περισσότερα και μετά σκεφτόμαστε εάν όντως έχουμε τον χρόνο αλλά και αν θέλουμε.

– Όταν κάνουμε σχόλια για το πόσο είμαστε για όλους εκεί αλλά όταν εμείς χρειαζόμαστε κάτι δεν είναι κανένας δίπλα μας
– Όταν γινόμαστε πικρόχολοι με όσους ζητάνε τη βοήθειά μας
– Όταν αισθανόμαστε εξαντλημένοι
– Όταν δεν βρίσκουμε χρόνο για εμάς
– Όταν αποφεύγουμε να απαντάμε στο τηλέφωνο, όταν αποφεύγουμε τη συναναστροφή με ανθρώπους που πιστεύουμε πως θα μας ζητήσουν έστω και το παραμικρό. Το να εξαφανιζόμαστε, το να μην απαντάμε ή να καθυστερούμε είναι αποφυγή. Η αποφυγή είναι ένας παθητικο επιθετικός τρόπος έκφρασης πως έχουμε κουραστεί και δεν θέλουμε άλλο να είμαστε κάπου. Νομίζουμε και ελπίζουμε πως το θέμα θα τακτοποιηθεί από μόνο του αλλά ουσιαστικά η αποφυγή έχει από πίσω φόβο. Το να παρατείνουμε κάτι αποφευγοντας το, το ίδιο θέμα θα εμφανίζεται ξανά και ξανά ακολουθώντας μας από σχέση σε σχέση. H αποφυγή δεν αποτρέπει τη σύγκρουση. Απλά παρατείνει το αναπόφευκτο: την οριοθέτηση
– Όταν πολύ συχνά κάνουμε σκέψεις πως τα παρατάμε όλα και εξαφανιζόμαστε. Πάλι πρόκειται για ένδειξη ακραίας αποφυγής. Φαντασιονόμαστε πως περνάμε τις μέρες μας μακριά από όλους, αγνοώντας κλήσεις και μέιλ, πιστεύοντας πως όλα θα λυθούν.

Έχω ξεχάσει να αναφέρω κάτι πολύ σημαντικό για την οριοθέτηση. Το όριο δεν πάμε να το βάλουμε ποτέ στον άλλον. Το όριο το βάζουμε στον εαυτό μας. Με το να τοποθετούμαστε, με το να επικοινωνούμε το πώς νιώθουμε με κάποια συμπεριφορά, με το τι δεχόμαστε-επιτρέπουμε και τι όχι.

Όρια – Μέρος Α

Πολλά θέματα που αντιμετωπίζουμε οι άνθρωποι αφορούν θέματα ορίων. Συνήθως εκείνοι που μπαίνουν σε ψυχοθεραπεία δεν γνωρίζουν ότι δυσκολεύονται με τα όρια, δηλαδή το αρχικό αίτημά τους δεν είναι “δεν ξέρω να βάζω όρια”. Η δυσκολία στην οριοθέτηση ‘συγκαλύπτεται’ πίσω από θέματα φροντίδας εαυτού, διενέξεις με άλλους ανθρώπους, προβλήματα με τη διαχείριση του χρόνου. Τα όρια είναι ένας όρος αρκετά ευρύς, ενίοτε φοβιστικός και παρεξηγήσιμος.

Τα όρια είναι εξωτερικά και εσωτερικά. Το να ξέρουμε να βάζουμε εξωτερικά όρια μας βοηθάει να φροντίζουμε για τη σωματική μας ακεραιότητα, να κρατάμε μια σωματική απόσταση από τους άλλους και φυσικά να σεβόμαστε και το όριο των άλλων ανθρώπων.

Τα εσωτερικά όρια έχουν να κάνουν με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά. Οι άνθρωποι που έχουν σταθερά εσωτερικά και εξωτερικά όρια μπορούν να σχετίζονται χωρίς να προβάλλουν στους άλλους δικές του ερμηνείες, ενώ ταυτόχρονα δεν παίρνουν προσωπικά τα συναισθήματα των άλλων. Το να διατηρούμε ανέπαφα τα εσωτερικά μας όρια είναι πολύ βοηθητικό και απαραίτητο ειδικά σε περιπτώσεις που νιώθουμε πως παίρνουμε επίθεση.

Τα όρια τα συναντάμε σε διάφορες μορφές-κατηγορίες:

– Φυσικά όρια τα οποία έχουν να κάνουν στο σεβασμό που θέλουμε να δείχνουν οι άλλοι για τον προσωπικό μας χώρο, την ιδιωτικότητά μας και το σώμα μας. Η απόσταση που χρειάζεται να υπάρχει με κάποιον άλλον, πόσο άνετα αισθανόμαστε με την τρυφερότητα, την οικειότητα. Πότε και σε ποιον θέλουμε να κάνουμε χειραψία όταν γνωρίζουμε κάποιον. Πώς νιώθουμε όταν μας κλειδώνουν την πόρτα;

– Γνωστικά όρια που αφορούν τις σκέψεις, τις αξίες, τις απόψεις. Μπορούμε να ακούμε τη γνώμη κάποιου άλλου χωρίς να γινόμαστε αυστηροί; Γινόμαστε εύκολα ιδιαίτερα συναισθηματικοί ή αμυντικοί;

– Συναισθηματικά όρια. Όταν έχουμε σταθερά συναισθηματικά όρια μπορούμε να διαχωρίζουμε τα δικά μας συναισθήματα και της ευθύνης μας γι’ αυτά, από κάποιου άλλου. Είναι τα εσωτερικά όρια που μας αποτρέπουν από το να δίνουμε συμβουλές, να κατηγορούμε τους άλλους ή τον εαυτό μας. Μας προστατεύουν από το να αισθανόμαστε ένοχοι για τα αρνητικά συναισθήματα ή τα προβλήματα κάποιου άλλου και από το να παίρνουμε προσωπικά τα σχόλια των άλλων.

– Ηθικά όρια. Να γνωρίζουμε τις συμπεριφορές που εναρμονίζονται με τις αρχές που για εμάς είναι αδιαπραγμάτευτες; π.χ. δεν ανεχόμαστε τα ψέματα και την κοροϊδία από τους άλλους.

– Σεξουαλικά όρια που προστατεύουν το επίπεδο άνεσή μας με τη σεξουαλική επαφή και δραστηριότητα.

– Πνευματικά όρια που καθορίζουν τις θρησκευτικές μας πεποιθήσεις (ή την έλλειψη αυτών), είτε πρόκειται για τον Θεό, κάποια άλλη θεότητα ή ένα υπερφυσικό ον.

– Οικονομικά όρια που περιγράφουν το τρόπο μας να κερδίζουμε, να διαχειριζόμαστε ή να αποταμιεύουμε τα χρήματά μας.

– Υλικά όρια που έχουν να κάνουν με τα υπάρχοντά μας, την απόφασή μας να τα μοιραζόμαστε όπως θέλουμε και το δικαίωμά μας να καθορίζουμε πώς οι άλλοι τα μεταχειρίζονται. Όταν μας επιστρέφεται κάτι σε χειρότερη κατάσταση, έχουν παραβιαστεί τα υλικά μας όρια.

– Χρονικά όρια τα οποία απ όλα τα παραπάνω, είναι εκείνα που είναι πιο δύσκολα να τηρηθούν. Έχουν να κάνουν με τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τον χρόνο μας, πόσο επιτρέπουμε στους άλλους να τον χρησιμοποιούν, τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε εκείνους που μας ζητούν διάφορες χάρες και ο τρόπος που δομούμε τον χρόνο μας.

Η επιδημία της μοναξιάς

Το παρακάτω άρθρο αφορά τη μοναξιά και σε πόσο μεγάλο βαθμό επηρεάζει την υγεία μας. Διαβάζοντάς το θυμήθηκα κάτι που είχα διαβάσει για τη σύνδεση της μοναξιάς με τις παρανοϊκές ή παράλογες φαντασιώσεις. Ο καθένας μας μπορεί να γίνει παρανοϊκός -ή αν μας τρομάζει η λέξη- να αναπτύξει μια φαντασίωση ότι προδίδεται, χλευάζεται, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης ή βλάπτεται. Ας συμφωνήσουμε πως αυτό είναι πιο πιθανό να μας συμβεί εάν είμαστε ανασφαλείς, αποκομμένοι από τους ανθρώπους, μόνοι. 

Τέτοιες φαντασιώσεις είναι αντίδραση στο συναίσθημα ότι μας αντιμετωπίζουν με αδιαφορία. Οι παρανοϊκές ή οι παράλογες φαντασιώσεις -εάν φυσικά δεν υπάρχει άλλο υπόβαθρο- ναι μεν μας προκαλούν ανησυχία και ταραχή, αλλά πρόκειται για άμυνες. Άμυνες που μας προστατεύουν από μια πιο επιζήμια συναισθηματική κατάσταση: τη σκέψη, το συναίσθημα ότι κανένας δεν ενδιαφέρεται και κανένας δεν νοιάζεται για μας. Όταν σκεφτόμαστε “με πρόδωσε” προστατεύουμε τον εαυτό μας από την πιο επώδυνη σκέψη “δεν με σκέφτεται κανένας”.

Το άρθρο βέβαια αναφέρεται στην επιδημία της μοναξιάς πριν τον covid και πόσο επιδεινώθηκε τα τελευταία δύο χρόνια. Θα σταθώ στις παρεμβάσεις που προτείνονται από την Dr. S. Cacioppo. 

Λέει λοιπόν πως για χρόνια οι άνθρωποι πιστεύαμε πως το καλύτερο που μπορούσαμε να κάνουμε για έναν άνθρωπο που υποφέρει από μοναξιά είναι να τον υποστηρίζουμε. Στην πραγματικότητα όμως το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι όχι να προσφέρουμε βοήθεια, αλλά να του τη ζητήσουμε. Ακόμα και αν παίρνουμε την καλύτερη φροντίδα, εάν δεν δίνουμε κάτι πίσω, εξακολουθούμε να νιώθουμε μόνοι. Η φροντίδα είναι εξαιρετικά πολύτιμη αλλά δεν είναι αρκετή. 

Οι άνθρωποι ακμάζουμε όταν δίνουμε κάποιο νόημα στην καθημερινότητά μας, όταν είμαστε σε θέση να χτίζουμε υγιείς σχέσεις, όταν εμπλεκόμαστε και συνδεόμαστε σε κοινότητες και προσφέρουμε και όχι μόνο όταν δεχόμαστε.  Όταν μπορούμε να αισθανθούμε ευγνωμοσύνη όχι μόνο γι’αυτά που μας συμβαίνουν αλλά και γι’αυτά που τελικά δεν μας συνέβησαν. 

Αλλά η πραγματική παρέμβαση για το πρόβλημα της μοναξιάς είναι στο να αλλάξει η κουλτούρα που μας κάνει να αποσυρόμαστε και να επικεντρωνόμαστε στη δουλειά. Ίσως θα πρέπει να αναδιαρθρώσουμε τη ζωή μας γύρω από τους ανθρώπους, μιας και οι συνδεδεμένοι άνθρωποι λένε πως ζουν περισσότερο, πιο ευτυχισμένοι και πιο υγιείς.  

Ο κόσμος μας αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις και κρίσεις και η αντιμετώπισή τους απαιτεί δημιουργικότητα, ενσυναίσθηση, ανθεκτικότητα τα οποία όλα αυτά προϋποθέτουν τη φροντίδα της ψυχολογικής μας ζωής, το well being μας.

τρόποι γείωσης

Η “γείωση” είναι μια λέξη που οι ψυχοθεραπευτές χρησιμοποιούμε πολύ συχνά. Με τη λέξη γείωση εννοούμε την επαναφορά του εαυτού μας σε επαφή με το σώμα μας και τις αισθήσεις μας στην παρούσα στιγμή, στο εδώ και τώρα, στην πραγματικότητα.

Όταν είμαστε “γειωμένοι” έχουμε τον έλεγχο του νοητικού και συναισθηματικού μας εαυτού και η διάθεσή μας δεν επηρεάζεται εύκολα από συμπεριφορές των άλλων. Η γείωση μας βοηθάει να επιστρέφουμε στον εαυτό μας όταν οι προκλήσεις και τα γεγονότα της ζωής μας αποσυντονιζουν και μας στρεσάρουν.

Οι πιο κλασικοί τρόποι γείωσης είναι οι ασκήσεις αναπνοής. Ένας άλλος τρόπος γείωσης είναι όταν ερχόμαστε σε επαφή με τις δυνατότητές μας, με όσα έχουμε καταφέρει μέχρι τώρα να κάνουμε. Φανταστείτε πως κάνετε ένα reality check.

Όταν νιώθετε πως είστε ανεπαρκείς, πως δεν έχετε καταφέρει όσα θα θέλατε, σταθείτε λίγο και σκεφτείτε όσα έχετε κάνει μέχρι τώρα και τα θεωρείτε εύκολα και δεδομένα.

Αρκετές φορές χρειάζεται να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας

Έξι μικροί και γρήγοροι τρόποι

Ένας απ’τους ασφαλέστερους και πιο γρήγορους τρόπους για να ξανακερδίσει κάποιος την ισορροπία του και την ευτυχία του είναι να κοιτάζει και να φροντίζει τον εαυτό του, τις ανάγκες του και τις δουλειές του.

Έχω γράψει αρκετές φορές και πιο αναλυτικά για το τι εννοούμε όταν λέμε φροντίδα εαυτού. Το πιο σημαντικό είναι να στρέφουμε την προσοχή μας στον εαυτό μας με τρόπο ουσιαστικό. Μερικοί από τους πιο απλούς και γρήγορους τρόπους για να το καταφέρουμε αυτό είναι οι παρακάτω 👇

6 συμβουλές

Η τελειομανία είναι ασπίδα

Υπάρχει πάντα ένας φόβος ότι αν δεν συνεχίσω να κάνω τα πράγματα τέλεια, τότε θα έχω μεγάλες πιθανότητες να νιώσω ανεπιθύμητος ή πως θα με απορρίψουν.

Η σημαντική διαφορά ανάμεσα στην τελειομανία και της προσπάθειας για αριστεία είναι πως η υγιής προσπάθεια είναι αυτο εστιασμένη: Πώς μπορώ να βελτιωθώ; Η τελειομανία εστιάζεται περισσότερο στο τι θα σκεφτούν οι άλλοι.

τελειομανία

οι δαίμονές μας

deamons

Όλοι μας έχουμε σκοτεινές πλευρές, όλοι μας -άλλοι λιγότερο άλλοι περισσότερο- κάνουμε αρνητικές σκέψεις που μας βασανίζουν και μας εμποδίζουν να ζούμε τη ζωή μας με ηρεμία, ευτυχία και ελπίδα. Όταν οι δαίμονές μας έρχονται ‘σπίτι’ μας και τους δίνουμε λίγο χρόνο και χώρο γινόμαστε εμείς ιδιοκτήτες των σκιών μας. Αυτό σημαίνει πως τις έχουμε ονοματίσει, τις γνωρίζουμε, έχουμε επίγνωση πότε πυροδοτούνται και τι μπορούμε να κάνουμε για να μην νιώθουμε ανύμποροι.
Να θυμάστε πως το να είμαστε καλά είναι κάτι που μαθαίνεται.

Ανθεκτικότητα

Η φωνή στο βίντεο είναι της Lucy Hone, διευθύντριας στο Ινστιτούτο ευζωίας και ανθεκτικότητας της Νέας Ζηλανδίας.
Η δική της ανθεκτικότητα δοκιμάστηκε με τον πιο τραγικό τρόπο το 2014 όταν σε ένα τροχαίο σκοτώθηκε η δωδεκάχρονη κόρη της. Η Lucy Hone που μέχρι τότε είχε συνεργαστεί με τον αμερικανικό στρατό βρέθηκε από “ειδικός” της ευζωίας στην απέναντι όχθη. Να πενθεί. Όλη την ακαδημαϊκή εκπαίδευση που είχε την εφάρμοσε και σε εκείνη. Η Lucy θεωρεί τον εαυτό της πολύ τυχερό που σε μια τόσο δύσκολη στιγμή είχε στα χέρια της κάποια εργαλεία για να μπορέσει να επιβιώσει ψυχικά.

Λέει πως η ανθεκτικότητα δεν είναι προσωπική υπόθεση όπως πιστεύουμε οι περισσότεροι, αλλά, θέμα μιας κοινωνίας, μιας χώρας και αυτό γιατί το να μην βλέπουμε τον εαυτό μας να εκπροσωπείται στην κοινωνία είναι καταστροφικό για την ανθεκτικότητά μας. Το να αισθανόμαστε πως δεν ανήκουμε, δεν ακουγόμαστε, δεν μας βλέπουν είναι οδυνηρό και μειωτικό. Γιατί είναι σημαντικό μια χώρα να είναι ανθεκτική; Γιατί επιτρέπει στους πολίτες να έρχονται σε επαφή με τις πηγές στήριξής τους πιο γρήγορα. Μια χώρα με γρήγορα αντανακλαστικά μπορεί να στηρίξει καλύτερα τους πιο ευάλωτους ανθρώπους.

Σε ατομικό επίπεδο, τα καλά νέα είναι πως η ανθεκτικότητα είναι κάτι που μαθαίνεται. Η Lucy το αναφέρει ως “ordinary magic”. Είναι κάτι που μπορεί να μάθουν όλοι οι άνθρωποι. Εκείνη βασίστηκε σε τρεις τεχνικές.

1. Η συνειδητοποίηση, η παραδοχή πως ο πόνος και η απώλεια είναι μέρος της ζωής. Όλοι μας ερχόμαστε αντιμέτωποι με δοκιμασίες και βάσανα. Αυτή η συνειδητοποίηση τη βοήθησε να μην αισθάνεται μόνη και πως δεν ανήκει.

2. Να έρθει σε επαφή, να συντονιστεί με το καλό, το θετικό. Οι άνθρωποι είμαστε καλοί να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στα άσχημα που μας συμβαίνουν και όχι στα καλά. Οι ανθεκτικοί άνθρωποι επιλέγουν πιο προσεκτικά που στρέφουν την προσοχή τους.

3. Να στέκεται και να ρωτάει τον εαυτό της: “αυτό που κάνω τώρα -σκέψη, συμπεριφορά- με βοηθάει; Ο τρόπος που σκεφτόμαστε, η νοηματοδότηση ενός γεγονότος ακόμα και οι εικόνες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας θα καθορίσουν το συναίσθημά και τη συμπεριφορά μας. Το να είμαστε ανθεκτικοί σημαίνει να έχουμε επίγνωση. Επίγνωση της ευαλωτότητας μας, του πότε χρειαζόμαστε βοήθεια και να τη ζητάμε και φυσικά το υποστηρικτικό μας πλαίσιο. Στο τραύμα και στην αντιξοότητα οι άλλοι άνθρωποι, η ισχυρή κοινότητα μπορούν να μας στηρίξουν και να μας βοηθήσουν να ξεπεράσουμε τη δυσκολία.

μη σταματάς, μόνο προχώρα

μάγια αγγέλου

Ανεξάρτητα από το πόσο προσπαθούμε να χαρτογραφήσουμε την πορεία μας, πάντα θα εμφανίζονται μπροστά μας απροσδόκητα εμπόδια. Εμείς θα αποφασίσουμε εάν θα μείνουμε καθηλωμένοι ή θα βρούμε έναν τρόπο να συνεχίσουμε να προχωράμε.