Η “γοητεία” των μη διαθέσιμων ανθρώπων

 

Ένα βίντεο που μέσα σε πέντε λεπτά δίνει κάποιες απλές εξηγήσεις γιατί κάποιοι άνθρωποι έλκονται και μπαίνουν σε σχέσεις με μη διαθέσιμους ανθρώπους.

Θεωρητικά είμαστε ελεύθεροι να επιλέξουμε το είδος ανθρώπου που θα αγαπήσουμε αλλά στην πραγματικότητα η επιλογή μας είναι πολύ λιγότερο ελεύθερη από ό,τι φανταζόμαστε. H ψυχολογική ιστορία του καθενός μας προδιαθέτει να επιλέγουμε ορισμένους τύπους ανθρώπων που σίγουρα μεταξύ αυτών θα υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά ή συμπεριφορές.

Σε μεγάλο βαθμό ψάχνουμε εκείνους που αναβιώνουν τα συναισθήματα αγάπης που γνωρίζαμε όταν ήμασταν μικροί. Όμως, η αγάπη που πήραμε τότε δεν φτιάχτηκε μόνο από γενναιοδωρία, ευαισθησία και άνευ όρων αποδοχή αλλά δεδομένου το ότι οι γονείς είναι άνθρωποι και κάνουν λάθη, η αγάπη αυτή μπορεί να συνοδεύτηκε και με οδυνηρές πτυχές: την αίσθηση πως δεν είμαι αρκετά καλός, μια αγάπη για έναν γονέα νάρκισσο ή καταθλιπτικό ή εύθραυστο ή η αίσθηση πως ποτέ κανείς δεν μπορεί να είναι πλήρως ευάλωτος γύρω από έναν φροντιστή.

Έτσι, στην ενήλικη ζωή μας θα ψάχνουμε συντρόφους που κάτι στην συμπεριφορά τους θα μας είναι οικείο και θα το έχουμε ξαναζήσει. Και αυτό γιατί οι άνθρωποι πάμε στο γνώριμο γιατί εκεί ξέρουμε τον τρόπο να υπάρχουμε, τον τρόπο που θα συμπεριφερθούμε. Δύσκολα και μετά από σκέψη θα δώσουμε ευκαιρία σε ανθρώπους οι οποίοι δεν είναι διατεθειμένοι να ικανοποιήσουν την επιθυμία μας για πολυπλοκότητες που έχουμε λανθασμένα συνδέσει με την αγάπη. Πολύ συχνά περιγράφουμε κάποιον ως “βαρετό” όταν στην πραγματικότητα εννοούμε: “Είναι απίθανο να με κάνει να υποφέρω με τον τρόπο που πρέπει να υποφέρω για να αισθανθώ ότι η αγάπη είναι πραγματική”.

Οι περισσότεροι θέλουμε και έχουμε ανάγκη από αγάπη και εγγύτητα. Ο φόβος, όμως, είναι εξίσου ισχυρή δύναμη και ανταγωνίζεται αυτή μας την ανάγκη. Παρόλο που οι ανάγκες μένουν ακάλυπτες όταν δεν ερχόμαστε κοντά, μπορεί να νιώθουμε μεγαλύτερη ασφάλεια όταν δεν το κάνουμε. Με τον τρόπο αυτό, δεν διακινδυνεύουμε την αβεβαιότητα που προκύπτει από τη στενή συναισθηματική σχέση με έναν άλλον άνθρωπο. Δεν διακινδυνεύουμε να πρέπει να δείξουμε αυτό που είμαστε, κάτι που περικλείει τη συναισθηματική ειλικρίνεια, αλλά και την πιθανή απόρριψη των συναισθημάτων μας. Δεν διακινδυνεύουμε την εγκατάλειψή μας από τους άλλους. Δεν βιώνουμε την αμηχανία που συνεπάγεται η αρχή μιας σχέσης που για πολλούς είναι πραγματικά αφόρητη.

Η στενή επαφή, η οικειότητα έχουν συχνά ως συνέπεια την αίσθηση της απώλειας του ελέγχου. Η οικειότητα θέτει σε δοκιμασία τους βαθύτερους φόβους μας για το ποιοι είμαστε και για το εάν είναι αποδεκτό να είμαστε ο εαυτός μας. Απαιτείται ειλικρίνεια, αυθορμητισμός, εμπιστοσύνη, αποδοχή του εαυτού μας και αποδοχή των άλλων.

Όταν κάποιος σου δείχνει ποιος είναι, πίστεψέ τον την πρώτη φορά.

IMG_20200416_120402.png

Οι άνθρωποι συχνά μας δείχνουν ποιοι είναι, αλλά μερικές φορές αντιστεκόμαστε ή το αγνοούμε γιατί δεν είναι αυτό που θέλουμε να δούμε. Απορρίπτοντας αυτό που μας δείχνουν, στέλνουμε το μήνυμα ότι είναι αόρατοι, ότι δεν τους ακούμε, δεν τους αποδεχόμαστε γι’αυτό που πραγματικά είναι και έτσι καταλήγουμε να τους φορτώνουμε με μεγάλες, μη ρεαλιστικές προσδοκίες και να περιμένουμε να αλλάξουν. Το πιθανότερο είναι να πληγωθούμε από τις ελπίδες και τις προβολές που έχουμε κάνει στον άλλο, παρά από την πραγματικότητα.

Μητέρες εν δράσει

monster-in-law-ss1

“Έχω ένα θέμα με τη μητέρα μου που μπορεί να ακουστεί χαζό αλλά πραγματικά για μένα είναι πρόβλημα. Όλοι μας έχουμε περιοριστεί και μένουμε σπίτι κλπ  αλλά η μητέρα μου φαίνεται να μην καταλαβαίνει. Συνεχίζει την καθημερινότητά της σχεδόν κανονικά, δηλαδή πηγαίνει σχεδόν κάθε μέρα στο σπίτι κάποιας φίλης της όπου τρώνε, παίζουν χαρτιά σα να μη συμβαίνει τίποτα.  έχω δοκιμάσει να της εξηγήσω με όλους τους τρόπους: αυστηρότητα, φωνή, απειλή -δεν θα ξαναδείς ούτε εμένα ούτε το παιδί- με το πολύ γλυκό, με το φιλότιμο. Μου λέει πως υπερβάλω. Δεν έχει κάποιο πρόβλημα υγείας αλλά είναι σχεδόν 80 και εγώ είμαι πρόσφατα χωρισμένη και δεν έχω την ψυχολογική πολυτέλεια να φροντίζω και ένα δεύτερο “παιδί”. Κάτι φορές πιστεύω πως το κάνει για να της δίνω σημασία. κάτι άλλες πιστεύω πως είναι απλά παρτάκιας.  Εάν έχεις κάποια ιδέα, μου γράφεις”

Αν και είσαι το “παιδί”, οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί. Δεν ξέρω εάν το κάνει γιατί θέλει την προσοχή σου ή απλά είναι σε στάδιο άρνησης γιατί φοβάται να αποδεχθεί τη σοβαρότητα της κατάστασης και με ό,τι αυτό συνεπάγεται όπως π.χ. να πρέπει ξαφνικά να μένει μόνη της, χωρίς να βλέπει τις φίλες της.   Ίσως θα βοηθούσε να επικοινωνείς ως ενήλικας αντί ως γονιός με το να αρχίσεις να μιλάς στο πρώτο πρόσωπο. Τι αισθάνεσαι εσύ όταν τη βλέπεις να μην προσέχει τον εαυτό της. “Φοβάμαι μήπως αρρωστήσεις. Θα στεναχωρηθώ πολύ αν πάθεις κάτι. Ανησυχώ πάρα πολύ. Δεν ξέρω εάν θα καταφέρω να είμαι εκεί εάν πάθεις κάτι”.  Είναι ο μόνος τρόπος να ανταποκριθεί ως ενήλικας και ίσως να αναλάβει την ευθύνη και τις πιθανές συνέπειες των επιλογών της.  Είναι και ο μόνος τρόπος να σταματήσεις να απογοητεύεσαι με το να προσπαθείς να ελέγξεις τις αντιδράσεις της, που όπως είδες και είπες, είναι αδύνατον.

Ένα ερέθισμα, πολλές αντιδράσεις

pente-stadia-apoleias-apo-arnisi-apodoxi1

Πώς μπορώ να αισθάνομαι καλά όταν τίποτα στον κόσμο δεν είναι θετικό; Να έχω ηθικό ακμαίο; Θυμώνω πολύ όταν ακούω τον καθένα να δίνει συμβουλές.

Υποθέτω ότι η πρώτη μου ερώτηση θα είναι, είναι όντως αλήθεια αυτό; Δεν υπάρχει τίποτα θετικό στον κόσμο αυτή τη στιγμή; Ούτε ένα; Όλοι μας καλούμαστε να είμαστε μέρος της λύσης σε αυτό που μας συμβαίνει. Να είμαστε καλοί γείτονες, καλοί πολίτες.
Θα ήθελα να σε προσκαλέσω να αρχίσεις να κρατάς -όχι απαραίτητα να γράφεις- μια λίστα με πράγματα για τα οποία νιώθεις τυχερός. Θα το έχεις ακούσει και ως “λίστα ευγνωμοσύνης”. Δεν χρειάζεται να είναι καν λίστα. Ας είναι ένα πράγμα κάθε μέρα το οποίο σε ευχαριστεί. Ένα φλιτζάνι καφέ, ένα τραγούδι που σου αρέσει πολύ, ένας άνθρωπος στη ζωή σου, το κατοικίδιό σου, αν έχεις. Υπάρχει μεγάλη αγωνία, πολλές απώλειες και πόνος αυτή την περίοδο και όλα αλλάζουν με πολύ γρήγορους ρυθμούς και είναι φυσιολογικό να μην αισθάνεσαι πάντα καλά. Η απαίτηση να έχουμε ηθικό ακμαίο και να είμαστε πάντα καλά είναι μεγάλη και μη ρεαλιστική και καταλαβαίνω τον θυμό σου.

Κατηγοριοποιούμε αυτά που συμβαίνουν ως καλά και κακά, ευτυχισμένα ή δυστυχισμένα και θέλουμε πάντα να είμαστε στον εύκολο πόλο ενώ ίσως είναι πιο χρήσιμο να μένουμε σ αυτό που συμβαίνει στο εδώ και τώρα. Πιστεύω πως οι συμβουλές-παραινέσεις που διαβάζεις είναι για να μπορούμε να ερχόμαστε σε επαφή με τις πηγές στήριξης που έχουμε. Όσο μικρές και αν είναι αυτές.

Οι σιωπηλές απώλειες

wp-1585565674699.jpg

H πιο συχνή λέξη που ακούμε για την πανδημία και σχετίζεται με την ψυχική υγεία είναι “άγχος”.  Ως ψυχοθεραπεύτρια παρατήρησα πως η λέξη “άγχος” μετατράπηκε σε “απώλεια”. Προφανές θα μου απαντήσετε, μιας και πολλοί άνθρωποι βιώνουν τεράστια απώλεια ζωής, αγαπημένων, υγείας, θέσεων εργασίας, εισοδήματος. Αυτό που είναι λιγότερο προφανές είναι οι μικρότερες απώλειες, οι σιωπηλές.  Μια απώλεια γίνεται σιωπηλή όταν αρχίζουμε και ιεραρχούμε τον πόνο, τη θλίψη. Όταν τις κατατάσσουμε σε σημαντικές και ασήμαντες. Τότε πολλοί άνθρωποι μένουν μόνοι για να θρηνήσουν. Είναι δύσκολο να μιλήσουμε γι’αυτές τις απώλειες γιατί φοβόμαστε πως οι άλλοι θα τις θεωρήσουν ασήμαντες ή θα θυμώσουν και θα σκεφτούν άσχημα για εμάς.

Εκτός από τις τραγικές απώλειες ζωής και υγείας και θέσεων εργασίας οι απώλειες που βιώνουμε όλοι οι άνθρωποι είναι η απομάκρυνση από οικογένεια και φίλους την περίοδο που τους χρειαζόμαστε πολύ. Η ακύρωση ενός ταξιδιού που είχαμε κανονίσει, η καθημερινή λαχτάρα για να δούμε κάποιον, η βόλτα στη θάλασσα, το σινεμά, να μη φοβόμαστε όταν μας πλησιάζουν άγνωστοι, η προβλεψιμότητα που θεωρούσαμε δεδομένη στην καθημερινή ζωή. Εκτός από την συλλογική ανησυχία υπάρχει και η συλλογική απώλεια. Χρειάζεται να της δώσουμε χώρο και να δούμε τους τρόπους που θα την αντιμετωπίσουμε.

Ο Σίσυφος μένει σπίτι

sisyphus

Τι θα συνέβαινε εάν τελικά ο Σίσυφος κατάφερνε να ισορροπήσει τον βράχο και να τον φτάσει στην κορυφή; Θα σήμαινε το τέλος της προσπάθειας; το τέλος της εξέλιξης; Εάν εγκατέλειπε τον αγώνα τι θα σήμαινε; Εάν θέλαμε να κατανοήσουμε τη ζωή μας με σισύφειους όρους θα μπορούσαμε να μην απογοητευόμαστε από τις αλλεπάλληλες ματαιώσεις των προσπαθειών μας -αφού θα αναγνωρίζαμε τους περιορισμούς- και θα ήμασταν χαρούμενοι για τις εφήμερες επιτυχίες μας, έχοντας έτσι τη δυνατότητα να επαναπροσδιορίσουμε τις φιλοδοξίες μας χωρίς να χαλαρώνουμε τις προσπάθειές μας. Δηλαδή, να μένουμε στο “εδώ” και “τώρα”.

Βλέποντας τη γελοιογραφία θυμήθηκα αυτό που λέμε πολύ συχνά οι ψ. Όταν ανεβαίνεις το βουνό πρέπει να σταθείς για λίγο, να ξεκουραστείς, να πάρεις δυνάμεις, αλλά κυρίως, για να δεις τη θέα και να σου πεις “κοίτα πόσο καλά τα έχεις καταφέρει”.  Μετά θα μπορείς να συνεχίσεις για να φτάσεις στην κορυφή.

Τα συναισθήματα δεν είναι γεγονότα

IMG_20200318_124510

Ευγενική υπενθύμιση:
Τα συναισθήματα δεν είναι γεγονότα. Επειδή μπορεί να νιώθουμε κάτι δεν σημαίνει πως αυτό είναι και η πραγματικότητα. π.χ. Είμαι ανίκανος-ανίκανη να αντιμετωπίσω όλο αυτό που συμβαίνει. Είναι πολύ μεγάλο για μένα.

Τα συναισθήματά μας αντικατοπτρίζουν τον εσωτερικό μας κόσμο και φυσικά, το ζητούμενο είναι να τα αναγνωρίζουμε, να τα κατανοούμε, να τα αποδεχόμαστε και να είμαστε σε επαφή με αυτά. Ωστόσο, πρέπει να  θυμόμαστε δυο πράγματα:

α) ότι τα συναισθήματα δεν είναι πάντα ισοδύναμα με τα πραγματικά γεγονότα αλλά τις περισσότερες φορές πυροδοτούνται από παλαιότερες εμπειρίες, γεγονότα, τραύματα, παρεξηγήσεις, ανασφάλειες.

β) Οι σκέψεις μας καθορίζουν τα συναισθήματά μας και εν τέλει τη δράση μας, τη συμπεριφορά μας. Ένα γεγονός δεν αλλάζει, αλλά ο τρόπος που το ερμηνεύω, το νόημα που του δίνω, οι σκέψεις που κάνω θα καθορίσουν το συναίσθημά μου και τη δράση μου-τη συμπεριφορά μου. Σε τρία πράγματα έχουμε έλεγχο και αυτό ισχύει για όλους τους ανθρώπους: στις σκέψεις μας, στις εικόνες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας και στη συμπεριφορά μας.

 

Τα “ναι” και τα “όχι” του άγχους

IMG_20200317_123933.png

Ίσως να έχετε και οι ίδιοι διαπιστώσει πως η στήριξη σε κάποιον αρκετά αγχώδη άνθρωπο χρειάζεται ιδιαίτερο χειρισμό. Μπορεί να έχετε τις καλύτερες προθέσεις και να πιστεύετε πως αυτό που λέτε βοηθάει, ενώ στην πραγματικότητα προκαλεί μεγαλύτερη δυσαρέσκεια.

Στην αριστερή στήλη της φωτογραφίας είναι οι τέσσερις φράσεις που καλό είναι να αποφεύγουμε να λέμε αν θέλουμε να είμαστε υποστηρικτικοί και καθησυχαστικοί και στη δεξιά ένας εναλλακτικός τρόπος.

Έτσι λοιπόν, αποφεύγουμε τα εξής:

  • Ηρέμησε-μην αγχώνεσαι
  • Δεν χρειάζεται να ανησυχείς
  • Εγώ να δεις πόσα προβλήματα έχω ή η αλλαγή θέματος
  • Μην ενθαρρύνετε μια συμπεριφορά που μπορεί να ανακουφίζει προσωρινά το άγχος

Αντί να πείτε “μην αγχώνεσαι” προσπαθήστε να κάνετε ανοιχτές ερωτήσεις γιατί έτσι θα βοηθήσει τον άλλον να σταθεί και να σκεφτεί τις απαντήσεις του, να “περπατήσει” μέσα από τα γεγονότα και να έρθει σε επαφή με τις πηγές στήριξης που έχει. Μια ανοιχτή ερώτηση μπορεί να είναι “Τι είναι αυτό που σε άγχει περισσότερο από την όλη κατάσταση;” Θα δείτε πως με ανοιχτές ερωτήσεις το άγχος θα πέφτει γιατί όχι μόνο θα ενεργοποιείται η επίλυση προβλημάτων αλλά και ο άλλος θα καταλαβαίνει το ενδιαφέρον σας.

“Δεν χρειάζεται να ανησυχείς” “όλα θα πάνε καλά” “κάποια στιγμή θα τα θυμόμαστε όλα αυτά και θα γελάμε” Καμία από αυτές τις φράσεις δεν είναι βοηθητικές. Οι άνθρωποι που αγχώνονται βιώνουν το πρόβλημά τους ως κάτι πολύ σοβαρό και μεγάλο και μάλιστα αισθάνονται άσχημα γι’αυτό. Επίσης, πώς ξέρετε ότι όλα θα πάνε καλά;

Σκεφτείτε λίγο να ήσασταν εσείς αγχωμένοι και ενώ είχατε μεγάλη ανάγκη να μιλήσετε, σας απαντούσε κάποιος: “εγώ να δεις πόσα προβλήματα έχω” ή ακόμα χειρότερα άλλαζε θέμα. Φαντάζομαι θα θυμώνατε, θα απογοητευόσασταν και θα κλεινόσασταν στον εαυτό σας ακόμα περισσότερο. Όταν κάποιος κοντινός σας περνάει δύσκολα αφιερώστε λίγο χρόνο να τον ακούσετε χωρίς να τον διακόψετε και χωρίς να τον κρίνετε. Επιβεβαιώστε τον. Πείτε του πως έχει δίκιο να ανησυχεί και πως είναι φυσιολογικό. Πως η κατάσταση δεν θα μείνει ίδια για πάντα και θυμήστε του τις πηγές στήριξης  που έχει.

Πολλές φορές βρίσκουμε τρόπους για να ανακουφίζουμε το άγχος μας με συμπεριφορές που στην πραγματικότητα και προσωρινές είναι και μακροπρόθεσμα δεν είναι τόσο βοηθητικές, όπως π.χ. η υπερβολική χρήση αλκοόλ ή άλλες ουσίες ή οι άσκοπες βόλτες.

Είναι εφικτό και να είμαστε συναισθηματικά υποστηρικτικοί και να ενθαρρύνουμε υγιείς συμπεριφορές. Το “μυστικό” είναι να ανταποκρινόμαστε με ευγένεια, ενσυναίσθηση, ανοιχτές ερωτήσεις και κρατώντας τον άλλον υπεύθυνο με τρόπο μαλακό και σταθερό.

 

 

 

 

Η μέρα της Μαρμότας

wp-1584291020619.png

Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία, εν μέσω της πανδημίας, ανέβασε στο σάιτ της οδηγό με οδηγίες για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Το άρθρο έχει και κάποιες γενικές συμβουλές για τη διαχειρίση του άγχους και κάποιους τρόπους αντιμετώπισης για τον αναγκαστικό αλλά απαραίτητο και σωτήριο περιορισμό μας.

Είμαι σίγουρη πως τα περισσότερα τα έχετε ήδη διαβάσει και ακούσει πολλές φορές, όμως, βρήκα πολύ χρήσιμο αυτό που γράφει για το πόσο σημαντική είναι για την ψυχική μας υγεία η δημιουργία και η τήρηση μιας καθημερινής ρουτίνας.  Γιατί είναι τόσο σημαντική; Γιατί μπορεί να βοηθήσει τόσο εμάς που είμαστε ενήλικες όσο και τα παιδιά να διατηρήσουμε την αίσθηση της τάξης και του σκοπού στη ζωή μας παρά την μέχρι τώρα άγνωστη σε όλους μας απομόνωση και καραντίνα.

Θα μας βοηθήσει πολύ να προσπαθήσουμε να συμπεριλάβουμε τακτικές καθημερινές δραστηριότητες, όπως εργασία -πολλοί ήδη το κάνουμε- άσκηση -κάποια γυμναστήρια ανεβάζουν καθημερινά μικρό πρόγραμμα που δεν χρειάζονται όργανα γυμναστικής-
ή εκμάθηση -αμέτρητα τα εξ αποστάσεως προγράμματα-.  Διατηρώντας τη διαμορφωμένη στις τωρινές συνθήκες ρουτίνα, θα έχουμε τη δυνατότητα να προβλέπουμε όσο είναι δυνατόν και να σχεδιάσουμε την ημέρα μας, γεγονός που θα μας κάνει να αισθανθούμε ασφαλείς και σταθεροί. Επίσης μ’αυτόν τον τρόπο θα είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίσουμε προβλήματα μνήμης και γνωστικής λειτουργίας.

Για όσους έχετε παιδιά είναι σημαντικό να βλέπουν εσάς να έχετε το διαμορφωμένο πρόγραμμά σας γιατί θα δώσει και σε εκείνα μια αίσθηση ασφάλειας και ελέγχου στο περιβάλλον τους. Εξάλλου ορισμένες από τις πιο σημαντικές δεξιότητες -αυτοέλεγχος, κοινωνικές δεξιότητες- τα παιδιά τις μαθαίνουν και μέσω της ρουτίνας.

Να θυμάστε πως είναι φυσιολογικό κάποιες στιγμές να αισθανόμαστε φόβο ή άγχος για την υγεία τη δική μας και των αγαπημένων μας, το εάν έχουμε αρκετές προμήθειες, τι θα γίνει με την εργασία μας, εάν θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας. Μη φοβάστε να ζητήσετε βοήθεια. Να θυμάστε πως δεν θα διαρκέσει για πάντα.

Η παρατεταμένη περίοδος στο σπίτι μπορεί επίσης να προκαλέσει πλήξη και μοναξιά -ειδικά για εκείνους που μένουν μόνοι-. Είναι φυσιολογικό. Δεν θα είναι όμως για πάντα.  Η αίσθηση της απώλειας της προσωπικής ελευθερίας που συνδέεται με την απομόνωση μπορεί να σας κάνει να αισθανθείτε θυμό, απογοήτευση και εκνευρισμό. Όπως επίσης θυμό προς εκείνους που φέρονται ανεύθυνα. Είναι απόλυτα φυσιολογικό αλλά είναι προσωρινό. 

Εάν είστε άρρωστοι ή έχετε εκτεθεί σε κάποιον που έχει COVID-19, μπορεί να αισθάνεστε ακόμα και στιγματισμένοι και να στεναχωριέστε. Ζητείστε βοήθεια. Ας θυμόμαστε όλοι, πως δεν είμαστε μόνοι, ακόμα και αν μένουμε σπίτι.

 

 

 

 

Άγχος και πανδημία

Ο φόβος, το άγχος, η θλίψη και η αβεβαιότητα είναι φυσιολογικά κατά τη διάρκεια μιας πανδημίας. Φροντίζοντας την ψυχική μας υγεία θα βοηθήσει όχι μόνο τη διάθεσή μας αλλά και το σώμα μας. Οι τρόποι που μπορούμε να φροντίσουμε τον εαυτό μας είναι απλοί.

Ενημερωνόμαστε μόνο από αξιόπιστες πηγές. Ακούμε και διαβάζουμε τι λένε οι γιατροί και δεν τους αμφισβητούμε για το θέμα. Είναι η δουλειά τους και ξέρουν. Εμπιστευόμαστε την επιστήμη. Οι πολλές ώρες στα κοινωνικά δίκτυα δεν βοηθούν πολύ, οπότε με μέτρο.

Να θυμόμαστε και να αποδεχόμαστε τα πράγματα στα οποία έχουμε έλεγχο. Γενικά, τα τρια πράγματα που μπορούμε να ελέγχουμε είναι: α) οι σκέψεις μας β) οι εικόνες που φτιάχνουμε στο μυαλό μας και γ) η συμπεριφορά μας. Πάντα θα θυμάστε πως οι σκέψεις μας καθορίζουν τα πάντα: το συναίσθημά μας, τις σωματικές μας αισθήσεις και εν τέλει τη δράση μας-
τη συμπεριφορά μας. Τα γεγονότα δεν αλλάζουν αλλά ο τρόπος που τα ερμηνεύετε και δράτε μπορεί να αλλάξει. Φροντίστε λοιπόν οι σκέψεις σας να είναι υποστηρικτές.

Εάν σκέφτεστε “και τι θα κάνω εάν πρέπει να μείνω σπίτι; τι θα γίνει εάν για ένα διάστημα δεν μπορώ να δουλέψω;” θα μπορούσατε να δοκιμάσετε να σκεφτείτε “είναι μια ευκαιρία να κοιμηθώ λίγο παραπάνω, να δω τη σειρά που δεν προλαβαίνω, επιτέλους θα βρω χρόνο να κάνω σκαιπ με τους φίλους που είναι μακριά, να διαβάσω το βιβλίο που έχω αφήσει στη μέση”.

Σε καμία περίπτωση δεν εννοώ να λέτε ψέματα στον εαυτό σας. Εννοώ να είστε υποστηρικτικοί. Αν νιώθετε το άγχος να σας καταβάλλει, ζητήστε βοήθεια. Σίγουρα θα υπάρχει κάποιος να σας ακούσει.

IMG_20200310_214137