“Όταν ξυπνάω κατά τη διάρκεια της νύχτας, προσπαθώ να εφαρμόσω κάθε τρικ που ξέρω για να σταματήσω να σκέφτομαι τη δουλειά μου γιατί εάν δεν σταματήσω και οι σκέψεις μου τρέχουν σε προθεσμίες, εκκρεμότητες ή το αστείο που έκανα σε μια συνάντηση και δεν γέλασε κανείς, θα μείνω ξύπνιος για ώρες”  

Αυτό είναι ένα γνώριμο σενάριο για τον Dr. Guy Winch, ψυχοθεραπευτή, συγγραφέα και συνεργάτη του γνωστού podcast “Dear Therapist” ο οποίος έχει διαπιστώσει πως οι άνθρωποι το μεγαλύτερο στρες που σχετίζεται με τη δουλειά τους, το βιώνουν στις μετακινήσεις τους, όταν είναι με την οικογένειά τους ή τους φίλους τους ή κατά τη διάρκεια της νύχτας. 

Στο παρακάτω άρθρο ο Dr. Winch μοιράζεται τις στρατηγικές που προτείνει στους θεραπευόμενούς του  για να βοηθήσουν τον εαυτό τους όταν οι σκέψεις για τη δουλειά τους ταλαιπωρούν. 

• Κρατήστε ημερολόγιο: Κυρίως των αρνητικών σκέψεων-σεναρίων για να καταγράφετε τις ώρες που αφιερώνετε να σκέφτεστε τα θέματα που προκύπτουν στη δουλειά μέσα στην εβδομάδα. Ο ίδιος λέει πως στο πρώτο έτος της πρακτικής του, έκανε ακριβώς αυτό και σοκαρίστηκε όταν ανακάλυψε πως μέσα σε μια εβδομάδα είχε σκεφτεί τη δουλειά για 14 ώρες. Λέει πως οι θεραπευόμενοί του σκέφτονται τα της δουλειάς από 10 έως 20 ώρες εβδομαδιαίως. Μας προτρέπει να σκεφτούμε αυτές τις ώρες ως υπερωρίες τις οποίες δεν πληρωνόμαστε.
  
• Βάλτε περιορισμούς-όριο: Καθορίστε έναν σαφή χρονικό περιορισμό όταν τελειώνει η εργάσιμη ημέρα και να είστε αυστηροί στην τήρησή του. Δείτε τη μετάβαση από τη δουλειά στο σπίτι ως τελετουργία. Αλλάξτε ρούχα, βάλτε μουσική ή κάντε μια βόλτα. Αυτό, θα σας βοηθήσει στο να βάλετε ένα όριο και κατά κάποιο τρόπο θα σας “αναγκάσει” να περάσετε αυτή την ώρα για να ξεκουραστείτε ή να επικοινωνήσετε με κάποιον φίλο. Εάν είναι εφικτό, μετά την εργασία απενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις των email και μηνυμάτων που έχουν να κάνουν με τη δουλειά. Εάν πρέπει οπωσδήποτε να ελεγχετε κάντε το σε μια συγκεκριμένη ώρα και όχι όλο το βράδυ.
  
• Μετατρέψτε τις αρνητικές σκέψεις σε παραγωγικές: Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ασταμάτητη γκρίνια για τη δουλειά και στον ελεύθερό μας χρόνο επηρεάζει τη συναισθηματική μας ευεξία, σε αντίθεση με την προσπάθεια εύρεσης δημιουργικών λύσεων στα προβλήματα. Για παράδειγμα αναρωτηθείτε: «Μπορώ να κάνω κάτι για αυτήν την κατάσταση; Και αν ναι, τι;». Επίσης, δείτε συγκεκριμένες ανησυχίες που έχετε ως προβλήματα προς επίλυση. Εάν ανησυχείτε πως ο καινούργιος συνάδελφος είναι καλύτερος σκεφτείτε “τι είναι αυτό που κάνει καλά αλλά και τι είναι αυτό που κάνω εγώ καλύτερα από εκείνον” και πιο σημαντικό “τι μπορώ να μάθω από εκείνον;”

• Μάθετε τη διαφορά μεταξύ αποσύνδεσης και επαναφόρτισης: Η αποσύνδεση στο τέλος της ημέρας δεν θα σταματήσει τον μηρυκασμό, αλλά η επαναφόρτιση θα το κάνει. Μια δραστηριότητα επαναφόρτισης -όπως άσκηση, χειροτεχνία ή διαλογισμός- μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε ευχαριστημένοι με τον εαυτό μας
  
• Αποσπάστε την προσοχή σας: Τέτοιες τεχνικές έχουν αποδειχθεί ότι σπάνε τον κύκλο του μηρυκασμού. Εάν δεν μπορείτε να βρείτε έναν τρόπο να λύσετε ένα πρόβλημα, ο Dr. Winch προτείνει να κάνετε κάτι που απαιτεί εστίαση, όπως ένα σταυρόλεξο ή ένα παιχνίδι λέξεων. Ή, αν είναι μεσάνυχτα, προτείνει μια άσκηση μνήμης, όπως να ονομάσουμε κάθε δασκάλα μας από το νηπιαγωγείο και μετά. Ισχυρίζεται πως ένα βράδυ όταν έμεινε ξάγρυπνος σκεπτόμενος τη δουλειά, μέχρι να φτάσει στη δασκάλα των μαθηματικών στο γυμνάσιο, είχε βαρεθεί και κοιμήθηκε. 

“Δεν χρειάζομαι κανέναν” είναι μια δήλωση που γίνεται συχνά από εκείνους που κάποια στιγμή στη ζωή τους χρειάστηκαν την υποστήριξη ή την παρουσία κάποιου, αλλά κανείς δεν ήταν εκεί γι’αυτούς. Στο σήμερα, ίσως να είναι ένας μηχανισμός άμυνας ή τρόπος επιβίωσης για να μην υπάρχει άλλη απογοήτευση και ματαίωση στο μέλλον. Μια αίσθηση αυτοδυναμίας ως απάντηση σε παλιότερες ανεκπλήρωτες ανάγκες αλλά ίσως και μια έντονη επιθυμία για σύνδεση και επιβεβαίωση, καλυμμένη από ένα προσωπείο ανεξαρτησίας. 

Ο στιγματισμός γύρω από τους άντρες που τολμούν να μιλάνε για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σε ψυχολογικό επίπεδο παραμένει έκδηλος ακόμα και στις μέρες μας. Πολύ συχνά όταν μιλάνε για κάποια δυσκολία τους μπορεί να χαρακτηριστούν ως αδύναμοι με αποτέλεσμα να απομονώνονται. Η νοοτροπία του να μη μιλάμε για τα συναισθήματά μας ή να τα αγνοούμε μπορεί να αποβεί επικίνδυνη.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως είναι εντάξει να υπάρχουν δύσκολες μέρες, πως είναι εντάξει να μην είναι πάντα όλα τακτοποιημένα, πως η αβεβαιότητα δεν θα μείνει για πάντα, πως δεν υπάρχουν καλά και κακά συναισθήματα και είναι εντάξει να μιλάμε γι’αυτά. Αυτό που δεν είναι εντάξει είναι να υποφέρουμε σιωπηλά.

Η ψυχίατρος Εύα-Μαρία Τσαπάκη μιλάει στην εκπομπή ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ για το ψυχοπαθολογικό υπόβαθρο της αυτοκτονίας, τα αίτια και τις προϋποθέσεις που την υποδαυλίζουν, αλλά και τις ευάλωτες ομάδες που χρειάζονται στήριξη.

“μια παιδική μου φίλη κακοποιείται μέσα στη σχέση της τουλάχιστον συναισθηματικά. Είναι μια έξυπνη κοπέλα, ευκατάστατη, με κοινωνικό κύκλο και όμως δεν χωρίζει. Είναι απίστευτο. Της λέω συνέχεια να φύγει πως δεν έχει κανένα λόγο να είναι εκεί, πως δεν τον έχει ανάγκη και εκείνη λέει πως δεν είναι έτσι ακριβώς τα πράγματα. Τι μπορώ να κάνω για να την πείσω; σκέφτηκα να μιλήσω στην οικογένειά της αλλά μου είπε πως εάν το κάνω δεν θα μου ξαναμιλήσει”

Από τον τρόπο που μου γράφεις καταλαβαίνω πως νοιάζεσαι και ανησυχείς πολύ για εκείνη. Όσο διάβαζα το μήνυμά σου σκεφτόμουν τι θα έκανα εγώ σε αντίστοιχη περίπτωση και νομίζω πως όσο και αν αυτό με δυσκόλευε, για αρχή, ο στόχος μου θα ήταν να είμαι το εντελώς αντίθετο από αυτό που θα ήταν ένας θύτης. 

Θα προσπαθούσα να είμαι υπομονετική και θα μου υπενθύμιζα πως ένας άνθρωπος που κακοποιείται χρειάζεται χρόνο για να λύσει τη σύγχυση του και να καταλάβει πώς να χειριστεί αυτό που του συμβαίνει.  Θα είχα στο νου πως δεν θα ήταν χρήσιμο για εκείνη να ακολουθήσει τον δικό μου ρυθμό και χρονοδιάγραμμα για το πότε θα μπορεί να τον αντιμετωπίσει, ή να τον αφήσει, ή να καλέσει την αστυνομία ή ό,τι άλλο βήμα θα ήθελα να κάνει. Θα προσπαθούσα να σεβαστώ την κρίση της για το πότε θα ήταν έτοιμη να αναλάβει δράση, κάτι που ένας θύτης δεν κάνει ποτέ. 

Θα την αντιμετώπιζα και θα της απευθυνόμουνα ως ισότιμη. Θα απέφευγα κάθε ίχνος συγκατάβασης ή πως εγώ ξέρω καλύτερα (αυτό είναι καλό να το θυμούνται και οι επαγγελματίες).  Αν σε μια κακοποιημένη γυναίκα μιλάμε σαν να είμαστε πιο έξυπνες από εκείνη, ή σαν να περνάει κάτι που δεν θα μπορούσε ποτέ να μας συμβεί, τότε άθελά μας επιβεβαιώνουμε ακριβώς αυτό που της λέει ο θύτης.

Δεν θα υπέθετα ότι ξέρω τι πρέπει να κάνει. Θα την ρωτούσα τι πιστεύει ότι μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς να την πιέζω θα τις πρότεινα επιλογές, σεβόμενη τις εξηγήσεις της γιατί ορισμένες από τις επιλογές δεν θα της ήταν χρήσιμες.  Θα προσπαθούσα να ακούσω περισσότερο και να μιλάω λιγότερο για να μπορεί ανά πάσα στιγμή να απευθυνθεί σε μένα χωρίς να ντρέπεται. Η μεγαλύτερη δυσκολία μου θα ήταν να την ακούω να προσπαθεί να μου αναλύει τα κίνητρά του και το πόσο καλός κατά βάθος είναι αλλά το να προσπαθώ να την πείσω πως οι δικές μου σκέψεις είναι πιο σημαντικές από τις δικές της, θα έκανα αυτό ακριβώς που κάνει και ένας θύτης. 

Δικαιούται να πάρει αποφάσεις που δεν είναι ακριβώς αυτές που θα επέλεγες, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης να μείνει με έναν σύντροφο που την κακοποιεί, ή να επιστρέψει σε αυτόν μετά από έναν χωρισμό. Δεν μπορούμε να πείσουμε μια γυναίκα ότι η ζωή της ανήκει αν ταυτόχρονα συμπεριφερόμαστε σαν να μας ανήκει. Μείνε δίπλα της ακόμα και όταν κάνει επιλογές που δεν σου αρέσουν. 

Σκέψου μαζί της και μην παίρνεις το ρόλο της δασκάλας ή του διασώστη όσο δύσκολο και αν είναι. Αντίθετα, ένωσε τις δυνάμεις σου μαζί της, βοήθησε τη να νιώσει σεβαστό και ισότιμο μέλος μιας ομάδας λέγοντάς της πως πάντα είσαι εκεί και κάποια στιγμή ίσως θα είναι έτοιμη να φύγει. 

Τα κοινωνικά δίκτυα είναι ο χώρος που πυροδοτούνται πολλά συναισθήματα και γενικά το κλίμα που επικρατεί σε αυτά μπορεί να παρασύρει και έναν σχετικά γειωμένο άνθρωπο. Ο τρόπος για να παραμένουμε γειωμένοι και ήρεμοι είναι φυσικά η οριοθέτηση.

Βάζοντας όρια στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να σημαίνει πως:
– Σταματάμε να ακολουθούμε ή να διαβάζουμε ανθρώπους που αυτά που μοιράζονται δεν μας προσφέρουν κάτι
– Μπλοκάρουμε ή βάζουμε στο αθόρυβο πρώην συντρόφους που μας στοιχίζει συναισθηματικά να τους βλέπουμε ακόμα και διαδικτυακά
– Βάζουμε στο αθόρυβο κοντινούς μας ανθρώπους που δυσκολευόμαστε ή δεν θέλουμε να κόψουμε εντελώς τη διαδικτυακή μας επαφή
– Όταν έχουμε την τάση να κάνουμε κάποιο αγενές ή μικροπρεπές σχόλιο -που πιθανότατα αργότερα το μετανιώσουμε- τότε σίγουρα μπλοκάρουμε, σταματάμε να ακολουθούμε ή βάζουμε στο αθόρυβο τον χρήστη
– Είμαστε ειλικρινείς με τους φίλους που θέλουμε να κάνουμε παρέα
– αντί να κάνουμε παθητικο επιθετικά σχόλια για τις επιλογές και τις ζωές των άλλων, στεκόμαστε σε εμάς και προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή με τη ζήλεια -ή άλλο συναίσθημα- που μπορεί να αισθανόμαστε