“Ένας παιδικός μου φίλος περνάει πολύ δύσκολα τον τελευταίο καιρό και τον βλέπω να κλείνεται όλο και περισσότερο. Στο παρελθόν εγώ είχα απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό και με είχε βοηθήσει πολύ και θέλω να τον κάνω να πάει και εκείνος. Προσπάθησα να του το πω αλλά δεν είχα αποτέλεσμα. Μπορείς να μου πεις τι να του πω για να πάει;”

Πρέπει να νοιάζεσαι και να ανησυχείς πολύ για τον φίλο σου. Ο τρόπος για να τον κάνεις να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό λοιπόν είναι απλός. Να μιλήσεις για σένα και το πως αισθάνεσαι με το να τον βλέπεις να δυσκολεύεται χρησιμοποιώντας πάντα το πρώτο πρόσωπο. Να του πεις πως ενδιαφέρεσαι και ανησυχείς και πως θες να είναι υγιής και ευτυχισμένος. Ρώτησέ τον τι μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις. Μοιράσου τη δική σου εμπειρία και πόσο βοηθήθηκες, όταν απευθύνθηκες σε κάποιον ψυχοθεραπευτή. Να εστιάσεις στη διαδικασία και όχι στο αποτέλεσμα και να μη ξεχνάς πως δεν γίνεται να τον υποχρεώσεις  να κάνει κάτι εάν ο ίδιος δεν το έχει αποφασίσει.  Να θυμάσαι ότι το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να προκαλέσεις την αλλαγή που ελπίζεις και εύχεσαι για εκείνον και ακόμα κι αν δεν είναι έτοιμος να αναζητήσει επαγγελματική βοήθεια τώρα, μπορεί να θυμηθεί αυτά που του είπες όταν και αν θα είναι έτοιμος να κάνει αυτό το βήμα.

“Μήπως μπορείς να μας δώσεις μερικές ερωτήσεις που πρέπει να κάνουμε στο πρόσωπο που μας ενδιαφέρει; τι είδους ερωτήσεις μπορούν να μας βοηθήσουν να τον γνωρίσουμε καλύτερα και να δούμε πτυχές του χαρακτήρα του;

Διαβάζοντας το παραπάνω μέιλ της αναγνώστριας θυμήθηκα αυτό το άρθρο το οποίο επικαλείται μια έρευνα ενός ψυχολόγου, στην οποία διερευνήθηκε και κατά πόσο η οικειότητα μεταξύ δυο αγνώστων μπορεί να επισπευθεί με το να απαντήσει ο ένας στον άλλο μια σειρά προσωπικών ερωτήσεων. τριάντα έξι στο σύνολο.

Μπορούμε, όντως να μάθουμε το χαρακτήρα κάποιου κάνοντάς του κάποιες συγκεκριμένες ερωτήσεις; Κάποια πράγματα σίγουρα θα μάθουμε. Όση εμπειρία έχω απ’τους ανθρώπους και τις σχέσεις πάντα επιβεβαιώνεται το απόφθεγμα “αυτό που είσαι μου φωνάζει τόσο δυνατά, που δεν μπορώ ν’ακούσω λέξη απ’όσα λες”.

Η συμπεριφορά μας και όχι αυτά που λέμε ή αυτά που σκεφτόμαστε είναι αυτό που μετράει. Όλοι έχουμε γνωρίσει ανθρώπους οι οποίοι έχουν μοιραστεί τα πιστεύω τους, τις προθέσεις τους, τα θέλω τους και τελικά η συμπεριφορά τους δεν συνάδει με τα λόγια τους. Δεν σημαίνει πως είναι απαραίτητα κακοί ή δεν τα εννοούν όταν τα λένε. Πάντα θυμάμαι την επόπτριά μου -μάλιστα το αφηγούμαι και ως ανέκδοτο- όταν μου έλεγε πως όταν κάποιος μου δηλώσει το πόσο έντιμος και αξιόπιστος είναι, να φύγω τρέχοντας.

Αυτό που είμαστε αργά ή γρήγορα θα φανεί. Ειδικά εάν σχετίζεσαι σχεδόν καθημερινά μ’έναν άνθρωπο τα βασικά και τα σημαντικά για σένα θα τα καταλάβεις πολύ γρήγορα.  Θα σου έλεγα να εμπιστευτείς τον εαυτό σου, να ακούς την αίσθησή σου και μην προσπαθείς να ελέγξεις πράγματα που δεν μπορείς. Το να είσαι συνέχεια στον άλλον και να προσπαθείς να τον ερμηνεύεις, χάνεις τον εαυτό σου. και αυτό δεν το θες.

“Γνώρισα κάποιον που μου αρέσει πολύ. Αμέσως μιλήσαμε για προηγούμενες σχέσεις και του είπα με όλη μου την ειλικρίνεια τι ακριβώς είχε συμβεί με την τελευταία μου σχέση και πόσο άργησα να την ξεπεράσω. πολύ γρήγορα άλλαξε η συμπεριφορά του. φέρεται όπως μου φερόταν και ο πρώην μου. λες και το κάνει επίτηδες. δεν καταλαβαίνω τι λάθος έκανα. ήμουν απόλυτα ειλικρινής”.

Ποτέ δεν λέμε σε κάποιον που μόλις γνωρίσαμε πόσο άσχημα μας αντιμετώπισαν σε μια προηγούμενη σχέση. Τις περισσότερες φορές εξέλιξή της θα εξαρτηθεί και από τη δική μας αφήγηση για το πόσο άσχημα μπορεί να μας φέρθηκε ένας προηγούμενος σύντροφος. Πολύ λίγοι άνθρωποι θα σας αντιμετωπίσουν καλύτερα από την τελευταία σχέση που περιγράφετε.

Για να σας δώσω ένα παράδειγμα -που μπορεί να σας φανεί ακραίο αλλά είναι αληθινό- ένας φίλος μου ήταν ερωτευμένος με μια κοπέλα. Όταν τους είδα μαζί μου έκανε εντύπωση που της φερόταν άσχημα και τον ρώτησα γιατί συμπεριφέρεται σαν άξεστος βλάκας, ενώ δεν είναι. Συνοφρυωμένος μου απάντησε “Νάσια, μ’ενοχλεί που αγαπούσε τον πρώην της τόσο, ώστε να ανεχτεί τόσα πολλά. Ο μόνος τρόπος για να καταλάβω εάν με αγαπάει περισσότερο από εκείνον, είναι να δω αν θα ανεχθεί τα ίδια ή και περισσότερα από εμένα”.

Όταν λέτε πόσο άσχημα σας αντιμετώπισε κάποιος, όχι μόνο του λέτε πόσο λίγο σας σεβάστηκε, αλλά, κυρίως πόσο εσείς οι ίδιοι δεν σεβαστήκατε τον εαυτό σας με το να μένετε σε μια τέτοια σχέση. Πολύ απλά, δεν μιλαμε άσχημα για το παρελθόν μας. Ειλικρίνεια δεν σημαίνει εξιστορώ όλη μου τη ζωή σε κάποιον που μόλις γνώρισα. Δεν είναι ο φίλος ή η φίλη μας για να μοιραζόμαστε τέτοιες πληροφορίες. Όταν και εάν σας ρωτήσει “και γιατί χωρίσατε;” μπορείτε να απαντήσετε κάτι ευγενικό όπως “Τον/την συμπαθούσα σαν άνθρωπο, είχε πολλά καλά στοιχεία, μου φέρθηκε πολύ καλά, απλά θέλαμε διαφορετικά πράγματα”. Μην πετάτε έτσι το παρελθόν σας. Λέει πολλά για εσάς και δεν σας χρησιμεύει πουθενά.

Πριν λίγες μέρες στο διπλανό διάδρομο του γυμναστηρίου άκουσα άθελά μου μια συζήτηση. Μια κοπέλα έλεγε στη φίλη της πως το βράδυ θα έβγαινε για το καθιερωμένο ποτό με τον πρώην της. Μπορούν δυο πρώην σύντροφοι να είναι φίλοι και σε τι ακριβώς εξυπηρετεί μια τέτοια σχέση όταν δεν υπάρχουν παιδιά;

Για εκείνον που “εγκαταλείφθηκε” -όσο και αν αυτό έγινε με ωραίο τρόπο- μια υπόσχεση φιλίας μοιάζει με καθησυχαστικό καφέ της παρηγοριάς. Μπορεί να μην μπορείς να μοιράζεσαι πλέον το κρεβάτι με τον άλλον, ή να έχετε μια καθημερινότητα, αλλά τουλάχιστον κάτι μπορεί να διασωθεί απ’την τέφρα: θα μπορείς να τον παίρνεις τηλέφωνο, να συναντιέστε, να ανταλλάζετε ευχές σε γενέθλια και γιορτές, να μαθαίνεις νέα, να μοιράζεσαι αγωνίες, χαρές, να συναντιέστε.

Για εκείνον που παίρνει την απόφαση να φύγει, η υπόσχεση φιλίας είναι μια ελκυστική επιλογή ως προς το ότι μπορεί μεν να μην θέλει τον άλλον, αλλά δεν είναι και εντελώς απαλλαγμένος από συναισθήματα για τον πολύ σύντομα πρώην. Μπορεί να μη θέλει να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του μαζί του, αλλά ούτε και να απορρίψει και όλες τις σεξουαλικές πιθανότητες. Εξάλλου πάντα πιστεύουμε για τον εαυτό μας πως δεν είμαστε τέρατα και πως οι καλοί άνθρωποι πάντα προσπαθούν να είναι φίλοι με τους πρώην τους.

Κάποιος θα σκεφτεί “έλα τώρα, μεγάλοι και πολιτισμένοι άνθρωποι είμαστε. τι θα κάνουμε δηλαδή; είναι δυνατόν να μην ξαναδείς κάποιον που αγαπάς και έχεις μοιραστεί τόσα;” Δεν θέλω να σταθώ στο ψυχολογικό προφίλ κάποιου που επιλέγει να παραμείνει φίλος με τον/την πρώην αλλά πιστεύω πως κάτι τέτοιο είναι καταστροφικό αν όχι και για τις δύο πλευρές σίγουρα για τη μια.

Για εκείνον που μένει πίσω, το βήμα από εραστή σε φίλο είναι μια ταπεινωτική υποβάθμιση. Από την ιδέα ενός κοινού μέλλοντος σε ένα ποτό μια στις τόσες είναι παρακμή.  Κάθε φορά που θα βλέπεις τον/την πρώην θα ελπίζεις πως όλα θα ξαναγίνουν όπως πριν και όσο η προσδοκία σου ματαιώνεται θα στεναχωριέσαι, θα θυμώνεις και θα είσαι εκείνος που μπερδεύει την ελπίδα με την ψευδαίσθηση. Αυτός δεν είναι τρόπος να αποκτήσεις ένα φίλο.

Για εκείνον που έφυγε, ο πρώην είναι μια υπενθύμιση της ενοχής και της σκληρότητας. Πόσο μπορείς να είσαι χαλαρός και ειλικρινής σ’αυτή τη “φιλία”; Κάποιες φορές ίσως και θα σου περνάει απ’το μυαλό μήπως παρεξηγηθούν οι προθέσεις σου, ή μια κίνηση τρυφερότητας ο άλλος θα την ερμηνεύσει αλλιώς και το χαλαρό ποτό και υπό την επήρεια του αλκοόλ θα καταλήξει σε κλάματα, όταν ο άλλος θα προσπαθεί να σου πιάσει το χέρι και εσύ θα τραβιέσαι αναστενάζοντας.

Η ιδέα να προσπαθήσουμε να γίνουμε φίλοι είναι μια σχεδόν συγκινητική προσπάθεια να τιμήσουμε τις καλύτερες πλευρές μιας σχέσης στην οποία δύο άνθρωποι επένδυσαν, αλλά ουσιαστικά υποτιμάει την έννοια της πραγματικής φιλίας.

Την αγάπη που ακόμα νιώθουμε για έναν άνθρωπο δεν γίνεται να την αντικαταστήσουμε με τη φιλία, αλλά με μια πιο ειλικρινή κατάσταση: την ευγενική απόσταση. Μαζί και με μια διαβεβαίωση πως αυτή η σχέση θα μπορεί να υπάρχει για πάντα σ ένα ασφαλές μέρος.
στη μνήμη.